De Volkskrant, 30-08-2014, van verslaggever Martijn van Calmthout 31 aug.2014

Interview | Louise Fresco, bestuursvoorzitter Wageningen Universiteit

'Universiteit, leer van bedrijfsleven'

Maandag houdt landbouwexpert Louise Fresco haar maidenspeech als nieuwe chef van Wageningen Universiteit. Ze brengt nieuw elan: 'De samenleving heeft altijd gelijk.'


Universiteiten moeten veel meer het contact met de samenleving zoeken en ze kunnen daarbij nog wat leren van het bedrijfsleven. Dat zegt Louise Fresco (62), de nieuwe bestuursvoorzitter van Wageningen Universiteit, waar ze komende maandag het academisch jaar opent.

.

Het moet allemaal anders op uw universiteit?

'Niet alles moet anders. Maar er is wel sprake van een vertrouwenscrisis tussen de wetenschap en de samenleving, waar echt wat aan moet gebeuren. Het maatschappelijke gevoel is vaak dat onderzoekers op de universiteit dingen ontwikkelen waar niemand om heeft gevraagd, of die als het even tegenzit nog gevaarlijk zijn ook. Gentech. Robots. Intensieve landbouw.'

.

De nerd met een bril die in zijn lab een muis een oor aannaait.

'Dat is natuurlijk een karikatuur. Maar als dat zo wordt ervaren, moet daar iets aan gebeuren. Door die schrikbeelden serieus te nemen en ze tegemoet te treden.'

.

Met de feiten?

'Dat is wel de gangbare reflex vanuit de wetenschap: wij hebben de peer reviewed feiten. Natuurlijk tellen feiten. Maar ik denk dat het zinniger is om te willen begrijpen wat de sentimenten in de samenleving precies zijn. En welke opties er zijn als je die maatschappelijke context serieus neemt.'

.

Dan komt het goed?

'Was het maar zo gemakkelijk. Nee, het probleem is ook dat er tegelijkertijd torenhoge verwachtingen bestaan over wat de wetenschap vermag. Het sentiment is: jullie zijn zo knap, doe dan waar we om vragen. De burger is een consument geworden die gewend is op zijn wenken bediend te worden. Dat is bijvoorbeeld hoe de politiek hem vandaag de dag bedient.'

.

Maar dat kan diezelfde wetenschap niet?

'Mensen willen vooral niet maar ťťn ding, ze willen van alles tegelijk. Koeien die tussen de bloemen in de wei dartelen en een boer die alles ambachtelijk met de hand doet en die tegen de avond op zijn hek leunt en naar de zon staart en zegt dat het een mooie dag is geweest. Maar we willen ook goedkoop vlees. Het wemelt van de tegenstrijdige doelen in de samenleving. De wetenschap moet de trade-offs schetsen.'

.

Waaraan zelfs een universiteit als die van Wageningen niet allemaal tegelijk kan voldoen?

'In elk geval is de oplossing niet, om dan maar op eigen houtje de beste oplossing uit te werken. De meest efficiŽnte stal waarin dieren niettemin aantoonbaar weinig stresshormonen in het bloed aanmaken.'

.

Dat klinkt anders als een diervriendelijk idee.

'Behalve dat mensen het toch intensieve veehouderij blijven vinden. De universiteit komt uit een geschiedenis van technology push, waarvan vervolgens maar moest blijken hoe een technische oplossing maatschappelijk valt. Die tijd is voorbij, het gaat nu om de dialoog en het schetsen van scenario's.'

.

Voorbeeld?

'Wij hebben hier een groep die al jaren zegt: insecten zijn een prima bron van eiwitten, eet insecten. Dat is waar, behalve we dat in het westen niet zo gemakkelijk gaan doen. Maar misschien is het dan een idee om insecten te gebruiken als veevoer voor de dieren die we wel willen eten. In die zin bepaalt de samenleving dan ook mede de research-agenda. Rond de vraag of dat kan: insecten als diervoer.'

.

Toch u vraagt en wij draaien?

'Dat is de realiteit. De samenleving heeft altijd gelijk. Alleen moeten we niet klakkeloos draaien, maar als wetenschap laten zien welke keuzes er liggen en wat de consequenties ervan dan zijn.'

.

Wageningen staat bekend als een universiteit die al jaren innig met het bedrijfsleven samenwerkt. Toch omarmt u ze nog eens nadrukkelijk.

'Ik denk dat we veel van het bedrijfsleven kunnen leren op het punt van hun omgang met maatschappelijke gevoeligheden. Bedrijven staan op hun manier veel beter dan wij midden in de samenleving, ze moeten ook wel. En dus weten ze ook veel beter dan wij wat er gaande is, en waar het heen gaat.'

.

U werkt toch voor bedrijven omdat het geld voor research oplevert.

'Natuurlijk is dat een aspect. Maar het draait niet alleen om geld, ze hebben intrigerende vragen, een contact met de samenleving dat we zelf minder makkelijk maken. En bovendien brengt het studenten en promovendi dichter bij de praktijk, wat voor een ingenieursopleiding toch ook cruciaal is. Dat FrieslandCampina hier op de campus zit, vind ik heel nuttig.'

.

En zo'n bedrijf is een spiegel van maatschappelijke sentimenten?

'Ik denk dat het bedrijfsleven dat net zo goed doet als, bijvoorbeeld, Greenpeace. Beide zeggen iets over de omgeving en beide moet je als universitaire wereld in de gaten houden.'

.

Hoe gaat u dat concreet doen, dialoog zoeken met de samenleving?

'Ik denk dat iedereen op de Wageningen UR zich om te beginnen moet realiseren hoe de maatschappelijke context eruitziet of dat inventariseren. Er is in Nederland geen stad meer waar niet iets rond voedsel gaande is. Van simplistische ideeŽn over appelbomen in alle straten en tuintjes op het dak, tot markten voor regionale producten of hergebruik van afval. Gebruik dat soort circuits dan ook.'

.

U zegt vooral dat de ruimte voor een zinnig gesprek over die gevoelens van wantrouwen en angst momenteel ontbreekt.

'Internet is een broedplaats voor verwarring. Daar is alles terug te vinden. De wetenschappelijke feiten. Maar ook alle andere geluiden. En de waarheid lijkt in het midden te liggen. Dat is onzin. Door met de mensen van die plaatselijke markt in gesprek te gaan, scheid je kaf van koren. En zij ook.'

.

Gaan uw wetenschappers dat doen, denkt u?

'Een punt is dat in de huidige universitaire evaluaties alleen publicaties en onderwijs tellen. Ik ga inzetten op een derde component: dialoog met de samenleving.'

.

U bent nu twee maanden terug op het oude nest Wageningen. Bevalt het?

'Ik heb hier gestudeerd, ben hier gepromoveerd, ben hoogleraar geweest. Mijn terugkeer was echter geen vooropgezet plan. Ik was jarenlang 'flying one woman circus Louise Fresco' dat doceerde, boeken schreef, programma's maakte. Het werd tijd voor een collectief. En dan heeft Wageningen precies mijn focus op voeding en duurzaamheid en de optimistische wil om dingen op te lossen. Het is me wel gevraagd, maar ik zou dezelfde baan aan een algemene universiteit nooit hebben aanvaard. Daar gebeurt te veel waar ik niks van afweet.'

.

U bemoeit zich als bestuurder graag met de inhoud?

'Jazeker. Ik denk dat het belangrijk is dat deze universiteit, praktisch en oplossend als hij is, wordt bestuurd door iemand die weet waar het in de wetenschap om gaat. Die, soms na wat huiswerk, precies de goede vraag stelt. Dat is goed voor je geloofwaardigheid en maakt dat je dwarsverbanden ziet die een ander gemakkelijk zou missen.'


Naar Wetenschap lijst , Sociologie lijst , Sociologie overzicht , of naar site home .

[an error occurred while processing this directive]