De Volkskrant, 01-11-2010, Tv-recensie jean-pierre geelen .2010

Kroniek

Tussentitel: Nieuw in het boek van de aangekondigde dood: het voorwoord

‘Doodgaan, dat is niks voor mij’, citeerde Reinbert de Leeuw in Kunststof TV zijn vriend en tafelgenoot Mulisch. Het is er toch van gekomen. Op 30-10-2010; kenners zullen de betekenis van de getallenreeks ooit nog duiden. Columnist Max Pam in Buitenhof: ‘Met de dood van Mulisch is de twintigste eeuw definitief beëindigd.’

De publieke omroep pakte de hele zondag uit. Met een extra NOS Journaal, direct gevolgd door een alerte aflevering van VPRO’s Boeken. Mulisch-vrienden Adriaan van Dis en Marita Mathijsen namen daarin beheerst en liefdevol afscheid van de schrijver, de mens en zijn werk. Van Dis begon met wat die dag nog vele malen werd herhaald door anderen: ‘Hij had de naam arrogant te zijn, maar dat was een groot spel.’ Mathijsen wees op de vele betekenissen van ‘as’ in zijn werk, als symbool voor vergankelijkheid.

‘Het raadsel vergroten’, noemden beiden als zijn grootste opdracht en verdienste. En: ‘Iets maken dat er niet is. De wereld vergroten.’ Mulisch was ‘acteur in zijn eigen schrijversmythe’.

Iets minder mythisch was verslaggever Gerri Eickhof in het NOS Journaal. ’s Ochtends stond hij live op het Leidseplein in de druilerige regen tussen voorbijsnellende trams en bussen. In het achtuurjournaal stond hij er nog, nu in het donker – steeds vertelde hij opgetogen over het werkstuk dat hij op de middelbare school over Mulisch had geschreven, en hoe populair diens werk nog is onder scholieren.

Met Boeken, Kunststof TV, een extra lang Nieuwsuur en herhaalde documentaires en interviews was het niettemin een waardig afscheid - dankzij voorkennis grondig voorbereid – waarin de persoon en de schrijver tot zijn recht kwamen, vertolkt door een keur aan vrienden, collega’s en critici.

Zoals dat hoort.

Alles kwam voorbij: zijn ‘vaste leeftijd’ van 17, de oorlog, zijn ‘ijdelheid’, de teckels, de Nobelprijs en: ‘Schrijver wórd je niet, je bént het.’ Presentator Joost Karhof mocht het zelfs tweemaal aanhoren: in Kunststof TV en in Nieuwsuur.

Toch werd een nieuw, opmerkelijk hoofdstuk geschreven in de geschiedenis van de ‘publieke dood’: het voorwoord. Waar media voorheen prudent omgingen met privékwesties als deze, kondigde de VARA-gids op haar website donderdagmiddag al aan dat de programmering die avond zou kunnen worden aangepast na het overlijden van de schrijver. Dezelfde middag begon op Twitter het grote lallen rond het sterfbed, vol grappen en grollen over ‘de ontdekking van de hemel’, en ‘de aanslag’ op de literatuur, afgewisseld door de ongeduldige vraag: ‘Is ie al dood?’

In die kroniek van een aangekondigde dood kon ook het AD niet meer wachten, en meldde de kritieke toestand van de schrijver vrijdag.

Zaterdagavond verscheen het overlijden van Mulisch op Teletekst. Dertig seconden later was het bericht weer verdwenen. Een nieuwe zeperd, zoals vorig jaar, toen de schrijver ook al dood werd verklaard? Nee: afspraak met de familie, die het nieuws zondagmorgen om 11 uur wilde openbaren.

Nu de twintigste eeuw definitief voorbij is, zitten dat soort afspraken er dus niet meer in. Het is even wennen. De regie rond zijn eigen dood uit handen geven – niks voor Mulisch.
 




Naar Alfa en bčta, psychologisch , Alfa en bčta, sociologisch , Sociologie lijst , Sociologie overzicht , of naar site home .
 

[an error occurred while processing this directive]