De Volkskrant, 06-09-2011, door Niels van den Dungen is student filosofie Universiteit Tilburg en lid D66. 2009

Dohmen en Nasr hebben te hoge eigendunk

Dat de geesteswetenschappen 'mislukte levens' en een 'cultuur van haat' tegengaan, is een niet onderbouwde en groteske claim.

Tussentitel: Juist een elitaire monocultuur is een doodsteek voor het denken

Moord en brand schreeuwen ze, de intellectuele elites van de kunst en geesteswetenschappen. Als reactie op de voorgenomen bezuinigingen worden de woorden 'kaalslag', 'intellectuele armoede' en 'plundering' niet geschuwd. Joep Dohmen doet daar nog eens een schepje bovenop: de huidige politici, in het bijzonder refererend naar Marja van Bijsterveldt, zouden onze democratie kapot maken (Opinie & Debat, 3 september). Is het werkelijk zo erg gesteld als hij beweert?

In zijn stuk schuwt Joep Dohmen de hyperbolen niet. Een greep uit de selectie: 'liberal arts is gedoemd te verdwijnen, omdat internationale politici en bestuurders zo'n algemene vorming niet langer nodig achten'; 'intussen is van goed onderwijs (kleine klassen, veel contacturen, aandacht voor de papers van studenten en voor hun humanistische vorming) geen sprake meer'; 'humanistische vorming via de geesteswetenschappen en kunsten is van groot belang voor het voorkomen van mislukte levens en het tegengaan van een cultuur van haat'.

Hoewel deze woorden misschien lekker klinken in de oren van de Volkskrant-lezer, worden zij veel te veel als zoete koek geslikt. Wat Joep Dohmen presenteert, is een collectie uiterst subjectieve claims, niet ondersteund door enig bewijsmateriaal. Waaruit blijkt dat internationale politici en bestuurders algemene vorming niet belangrijk vinden? Waaruit blijkt dat er geen sprake is van humanistische vorming? Waaruit blijkt dat de geesteswetenschappen 'mislukte levens' en een 'cultuur van haat' tegengaan? Wat is Łberhaupt een 'mislukt leven'? Het zijn groteske claims die niet of nauwelijks onderbouwd worden.

Daarnaast ontbreekt hier de erkenning dat algemene, brede vaardigheden ten koste gaan van de specialistische, zoals de nadruk op wiskunde, taalbeheersing en andere basale vaardigheden, welke ook noodzakelijk zijn om ons burgerschap te kunnen uitoefenen.

Tevens presenteert Joep Dohmen in zijn stuk een drogreden. Zonder enige legitimatie koppelt hij twee conceptueel losstaande concepten, het type van educatieve vorming en het functioneren van de macro-economie, aan elkaar, waarna hij een aanval op het eerste vertaalt als een aanval op het tweede. Dat Steve Jobs een creatieve geest heeft die Apple heeft gemaakt tot wat het nu is, heeft niets te maken met de kunsten of geesteswetenschappen.

Niet alleen Joep Dohmen, ook Ramsey Nasr, Dichter des Vaderlands, is niet onbekend met de eerdergenoemde stijlfiguur. Zonder blikken of blozen noemt hij in zijn voordracht op 27 juni op het Malieveld de fractievoorzitter van de VVD (Stef Blok) 'een beetje een schoft', omdat hij een vraag stelt, namelijk waarom er eigenlijk belastinggeld naar cultuur gaat (Opinie & Debat, 28 juni). Je zou de vraag van Blok in het politieke spel kunnen zien als een poging tot framing en het creŽren van een zekere beeldvorming, maar in wezen is er niets mis met het stellen van een fundamentele vraag.

In NRC Handelsblad van 1 september stelt kunsteconoom Pim van Klink dat het Nederlandse kunstsubsidiestelsel ineffectief en bureaucratisch is. Daarbij noemt hij de inkomstennorm die Zijlstra heeft vastgesteld zelfs 'ridicuul laag'. Er kan dus nog wel een schepje, of misschien zelfs een flinke schep, bovenop bij de bezuinigingen op kunstsubsidies wanneer we kijken naar de uitkomsten van het onderzoek. De vraag die de fractievoorzitter stelde bleek niet geheel onterecht.

Daarbij is het beweren dat je de 'beschaving' vertegenwoordigt, zoals Nasr sterk impliceert in zijn voordracht, bijzonder moralistisch. Het verschilt niet veel (of misschien zelfs niets) van een benauwende, ouderwetse christelijke cultuur waarin God wel weet wat goed voor u is. Zodra iemand beweert de beschaving te vertegenwoordigen of zelfs hiermee samenvalt, zal ik de eerste zijn die hier tegenin gaat. Bescheidenheid siert de mens.

Ramsey Nasr en Joep Dohmen vertonen symptomen van een te grote eigendunk. Geesteswetenschappers (filosofen incluis) hebben de waarheid niet in pacht, net zo min als dat de kunst ons beschaving garandeert. Dat wel beweren is een schromelijke overdrijving van je eigen vermogen. De geesteswetenschappen en kunst zijn cruciale ingrediŽnten voor onze samenleving die ieder een zinnige bijdrage kunnen leveren aan een debat, maar het preken voor eigen parochie is bijzonder onorigineel.

Ook bij mij op de faculteit geesteswetenschappen bespeur ik soms een elitaire monocultuur. En was niet juist die monocultuur, het gebrek aan een pluriformiteit aan visies, de doodsteek voor ons denken? 
 


Naar Alfa's en bŤta's, sociologisch , Sociologie lijst , Sociologie overzicht , of naar site home .

[an error occurred while processing this directive]