De Volkskrant, 28-05-2011, door LIDY NICOLASEN 2009

Profiel | Kees van der Staaij, Fractieleider van de SGP in de Tweede Kamer

Polderjongen met de gave van het woord
 
De SGP is een machtsfactor geworden in de Eerste Kamer. Partijleider Van der Staaij is het scharnierpunt van de macht.

Wie er oog voor heeft, ziet het gebeuren. Kees van der Staaij stapt uit zijn bankje in de Tweede Kamer. Links achter hem, op ruime armlengte, zit Arie Slob boos te wezen. De voorman van de ChristenUnie voelt zich verraden door de mannenbroeders van de SGP, vanwege de zetelverdeling in de Eerste Kamer. Deemoedig hurkt Van der Staaij naast Slob neer.

Van der Staaij ten voeten uit, zeggen ze in zijn naaste omgeving. Hij begrijpt de woede van die ander, vindt het pijnlijk dat ze rollebollend over straat gaan en zorgt dat ze samen de loopgraven overstijgen. Sociaal maar k gehaaid, oordelen collega's. Van der Staaij zit op het scharnierpunt van de macht en gaat er het maximale uithalen, is hun overtuiging. Nederigheid is niet het eerste woord dat opkomt bij zijn eerste grote tv-debat. Hij bezit de gave van het woord en dat duwt behalve de ruim bemeten krijtstreep ook de over elkaar gevouwen handen naar de achtergrond.

Op de SGP-gang van de Kamer overheersen vooralsnog humor en relativering. Maar toch. Als er iemand nu de leiding had moeten hebben, dan echt wel Kees van der Staaij (42), vinden zijn medewerkers. Hij oogt als een ondeugende Pietje Bel, maar is een verstandsmens. Een jurist. Ideaal in moeilijke omstandigheden. Hij denkt in procedures en wetten, is uiterst geordend, voorspelbaar en besluitvaardig. Nooit begint hij aan een lege dag. Vanzelf is de zondag gepland: dan is er kerk, gezin en rust.

Optimistisch

Hij is ook een onverwoestbaar optimistische polderjongen, tot op het irritante af. Hem past de zwarte kous als symbool niet. 'Nu kan ik weer nieuwe boeken kopen', reageerde hij toen een aantal jaren terug de bovenverdieping van zijn huis inclusief 2.000 boeken in vlammen opging. Schelden en tieren doet hij niet. Een boze Van der Staaij verstijft, spreekt kortaf en beent weg. Tot op het bot beheerst en door geen mens te verleiden tot een woordentwist.

De tijd dat de mannenbroeders van de SGP hun eettafel en het buikflesje Mattheus-ros in het Kamerrestaurant deelden met andere christelijke fracties, liep zo'n beetje op z'n einde toen Kees van der Staaij in 1998 als derde SGP'er aanschoof. Een broekie van 30. Hij ging niet in het zwart gekleed, was geen kerkelijk ambtsdrager, zette vaart achter het eten en schuwde de camera noch de tv als kijkkast.

Op de middelbare school heeft een leraar hem in bijzijn van anderen ooit toegevoegd: Kees, jij komt nog weleens in de politiek. Het is een geliefde en vaak herhaalde anekdote, die broer Ewout, journalist bij het Reformatorisch Dagblad, opdiept. Kees was de tweede van vijf kinderen. Ze woonden in Vlaardingen, Tiel en Rhenen, waar vader directeur was van de sociale dienst.

Kees trapte weleens een balletje, hij speelde ook weleens met een autootje, hij droomde er zelfs van zendelingenarts te worden. Maar de boeken wonnen het. Zijn zolderkamer lag volgestouwd, vertelt de negen jaar jongere Ewout. 'Juridisch, politiek, maatschappelijk, ethisch, theologisch. Als je ergens met hem over sprak, rende hij naar boven en pakte dan een boek uit een hoek en wist precies op welke bladzijde stond wat hij zocht.'

Bevindelijk

Wat is waarheid, wie is de God van de Bijbel en wat wil Hij voor mij zijn? Het zijn vragen waarover thuis druk wordt gesproken. Ze zijn bevindelijk gereformeerd, willen leven naar het woord van God. Kees neemt die vragen mee naar school, vertelt jeugdvriend Krijn de Graaf. Ze zitten op het Lodenstein in Amersfoort, een reformatorische vwo. Ze zoeken elkaar op, ze spreken over meisjes en over het geloof. Ze bestuderen Sartre en vragen zich af of existentie vr essentie gaat. Geen bier. Ze vormen een minderheid: ze houden van klassieke muziek en ze zetten zich af tegen de platte cultuur. Mensen zijn nooit alleen tevreden met zintuiglijke ervaringen, zal Van der Staaij later zijn geliefde kerkvader Augustinus citeren.

De Graaf: 'Hij viel op. Hij was enthousiast, breed. Ik paste mijn pakket aan om in zijn klas te zitten. Hij kon overal over bomen. Wat hij las, wilde hij delen. Hij wil mensen meekrijgen, overtuigen. Hij is geen machtspoliticus, ik denk dat hij wil worden afgerekend op de inhoud.'

Van der Staaij gaat staats- en bestuursrecht in Leiden doen en zit in de kost bij een tante in Vlaardingen. Het zijn de dagen dat geloofszaken al zijn aandacht vragen. Hij is betrokken bij de oprichting, in 1986, van de reformatorische studentenvereniging Depositum Custodi, letterlijk 'bewaar het pand u toevertrouwd'. Een orthodoxe club, opgericht uit protest tegen de progressieve wending van andere christelijke studentenverenigingen. Ze zijn een club van zoekenden, intensief bezig met christelijke ethiek.

Liefs uit Bogota luidt de titel van het boek dat hij en zijn vrouw Marlies van Ree jaren later schrijven. Hij heeft dan als jurist bij de Raad van State geleerd op een dubbeltje de diepte in te gaan, zij, dochter van een SGP-bestuurder, is verpleegkundige. Het huwelijk blijft kinderloos.

Adoptie

Ze kiezen niet voor de moderne medische techniek, wel voor adoptie. Hun kinderen komen uit Colombia, het land waar ook de kinderen van de tante van Marlies vandaan komen.

Een Colombiaans vlaggetje is het eerste dat opvalt in de kamer van Van der Staaij, naast foto's van zijn kinderen. In al zijn interviews en gesprekken is hij open over de onvruchtbaarheid en de adoptie. Het is die openheid die Boris van der Ham heeft getroffen. Van der Ham is van D66 en bij uitstek tegenvoeter van de SGP'er in ethische kwestie als homohuwelijk, abortus, euthanasie. 'Van der Staaij is scherpzinnig, een jurist, dat merk je in alles. Heel precies, minder bloemrijk dan zijn voorganger Bas van der Vlies, maar ook geestig. En open, net als de andere SGP'ers hier. Ze sluiten zich niet op met hun eigen denkbeelden.'

Van der Staaij zou kunnen antwoorden met een citaat van christelijk staatsman Groen van Prinsterer dat zijn onverbloemdheid deels typeert: 'Als je zelf maar half overtuigd bent of je ergens voor schaamt, zul je anderen nooit kunnen overtuigen.'
 


Naar Alfa's en bta's, sociologisch , Sociologie lijst , Sociologie overzicht , of naar site home .

[an error occurred while processing this directive]