De Volkskrant, 08-01-2013, van correspondent Rolf Bos .2010

Deelstaten zijn arme neefjes zat



VAN ONZE CORRESPONDENT ROLF BOS − 10/01/13, 00:00

De rijke Länder betalen al jaren miljarden aan de arme , veelal Oost-Duitse, deelstaten. Daar willen ze vanaf. Volgende maand kloppen ze aan bij het Grondwettelijk Hof..

BERLIJN - De klacht speelt al veel langer, maar nu willen de rijke Duitse deelstaten voor een deel af van de verplichte financiële steun die zij verlenen aan de zwakkere deelstaten in Duitsland. Beieren en Hessen, die jaarlijks miljarden euro's belastinggeld overmaken naar armere gebieden in het oosten en noorden van het land, willen minder bijdragen. Ze zullen naar verwachting begin februari daartoe een verzoek deponeren bij het Grondwettelijk Hof in Karlsruhe. De rechters moeten toetsen of verandering van de regels binnen de wet mogelijk is.

Van de zestien Duitse deelstaten steken Beieren en Hessen economisch gezien met kop en schouders boven de andere Länder uit, evenals Baden-Württemberg. In deze drie deelstaten wordt relatief gezien het meeste geld verdiend. Hier wordt ook de meeste belasting per hoofd van de bevolking geïnd. Net als in Europa is het een noord-zuidverhaal, met dien verstande echter dat in Duitsland in het zuiden het geld wordt verdiend. In vooral het noordoosten ogen de cijfers een stuk slechter.

Rijkere neefjes
In dit verband speelt, om de vergelijking met Europa even door te trekken, Berlijn de rol van Griekenland. Sinds de Duitse eenwording heeft de Duitse hoofdstad liefst 45 miljard euro ontvangen van de rijkere neefjes in het zuiden. Beieren en Hessen legden ieder 38 miljard euro bij, Baden-Württemberg maakte 35 miljard euro over. De hanzestad (en deelstaat) Hamburg (5 miljard) en Noordrijn-Westfalen (11 miljard) staan ook in de plus. Die laatste deelstaat, waarin het Ruhrgebied ligt, is overigens sinds crisisjaar 2010 geen donorland meer, het ontvangt nu ook geld uit de Duitse belastingpot.

De Länderfinanzausgleich, het in de Duitse grondwet verankerde systeem waarbij fiscale geldstromen tussen de diverse deelstaten worden geregeld, bestaat al decennia. Deze, vrij vertaald, nationale solidariteitsbijdrage moet er mede voor zorg dragen dat er 'gelijkwaardigheid van levensomstandigheden' voor alle Duitsers bestaan. Een deelstaat die bovengemiddeld per hoofd van de bevolking belasting int, is donor; een Land waar minder geld wordt opgehaald, ontvangt euro's. Duitsland telt zestien deelstaten (de steden Berlijn, Hamburg en Bremen vallen daar ook onder), twaalf ontvangen geld, vier betalen de rekening.

Belastingverhoging
Het systeem, dat ook in landen als België, de Verenigde Staten, Canada en het Verenigd Koninkrijk bestaat, is vooral in Beieren al langer onderhevig aan kritiek. De Beierse minister-president Horst Seehofer (CSU) zegt dat elke belastingverhoging in zijn deelstaat niet ten goede komt aan de eigen infrastructuur, maar wegvloeit naar de armere Duitse deelstaten.

Die, zo luidt de kritiek, worden op hun beurt 'niet geprikkeld' zelf activiteiten te ontplooien. De compensatieregeling leidt, aldus Seehofer, zodoende tot onbedoelde neveneffecten. Sinds 2005 zijn de regels weliswaar aangescherpt, maar het gewenste effect, minder afhankelijkheid, werd niet bereikt.

Ondanks de solidariteitsbijdrage bestaan er nog steeds grote verschillen in Duitsland. Het oosten van het land, ruwweg de streek die ooit deel uit maakte van de DDR, blijft ver achter bij het westen, en, vooral het zuiden. In oostelijk Duitsland is sprake van grotere werkloosheid, lagere lonen, en lopen stad en land leeg. En Berlijn, vanwege een falend vliegveldbouwbeleid hevig onder vuur liggend, blijft in de woorden van burgemeester Klaus Wowereit, 'arm, maar sexy'.


Tussenstuk:
Murphy's wet klopt

Edward Murphy was geen Duitser, maar zijn beruchte 'wet' is zeer goed van toepassing bij de bouw van het nieuwe vliegveld van Berlijn. Alles wat er zo'n beetje mis kan gaan, gaat mis op de bouwplaats ten zuiden van de Duitse hoofdstad. Te korte roltrappen, verkeerde brandbeschermingstechniek, een falend bagage-afhandelingssysteem, overschrijding van het budget met 2 miljard euro. De nieuwe bouwmeester Horst Amman spreekt van 'een serieuze, welhaast gruwelijke' zaak. Over een mogelijke opening van Berlin Brandenburg Willy Brandt, ooit voorzien voor 2011, wil de man het niet eens meer hebben. 2015 wordt genoemd als mogelijke datum, waarbij dan weer wordt vermeld dat het nieuwe vliegveld tegen die tijd 'te klein' zal zijn. Het politieke leven van burgemeester Klaus Wowereit, ooit genoemd als mogelijke bondskanselier, hangt aan een zijden draadje.
    Deugt er dan niets aan het nieuwe vliegveld? Nee. Nu blijkt dat zelfs de frisse bomen die rond het lege complex zijn geplant, niet op hun juiste plaats staan. Ze zullen voor een groot deel moeten worden gerooid, schrijft dagblad Die Welt. Het zou om 1.036 bomen gaan. De autoriteiten poogden dit 'vervelende nieuws' over de aanplant stil te houden, maar dat is niet gelukt. De aannemer heeft de bomen niet op de juiste plaats neergezet, heet het, hij heeft ze 'niet contractconform' geplant. De autoriteiten pogen nog 400 bomen te redden. Zeshonderd andere, al goed volgroeide exemplaren, zullen worden gerooid.

 

red.:  


Naar Alfa wereld , Politiek lijst , Politiek & Media overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]