De Volkskrant, 07-02-2012, door Erik Bloem .2008

Vier vragen | Over de chaos op het spoor

Minder storingen? Dan meer betalen

Ook het Zwitserse spoorwegnet is druk bereden, maar het is wel winterbestendig. Wat doen de Zwitsers beter?

Waar gaat het mis?

Bij de wissels. Ze lopen vast door de sneeuwval in combinatie met strenge vorst. ProRail meldt dat het vooral om ijspegels en ijsblokken gaat die uit de wielkasten van de treinen vallen. Op een recht stuk spoor zou dat geen probleem zijn, maar op die stukken valt het ijs er niet af. Een trein die een wissel neemt, trilt en zwiept flink heen en weer. Het zal de treinreiziger die op zo'n moment door het gangpad loopt, bekend voorkomen. Juist dan raken de ijspegels los en is de kans groot dat ze tussen de bewegende stukken rails van de wissel vallen.

Bij vorst is de kans ook groter dat bovenleidingen breken. Ze komen ontzettend strak te staan door de kou. Meestal 'schuurt' de pantograaf, de 'arm' op de trein die de elektriciteit aftapt, het ijs er met een schrapend geluid vanaf. Maar er blijft soms toch wat zitten, zegt ProRail.

De afgelopen jaren waren treinstellen mede debet aan de chaos, zegt Wijnand Veeneman, als onderzoeker bij de Technische Universiteit Delft gespecialiseerd in openbaar vervoer. De sneeuwbestendigheid van de nieuwe treinen was in de 'sneeuwkamer' als afdoende bestempeld, maar de testruimte bleek de weerbarstige buitenwereld onvoldoende te kunnen nabootsen. De dwarrelende sneeuw sijpelde toch het elektrische circuit in. Door kortsluiting strandden de toestellen toen, maar dat probleem is opgelost.

En de wisselverwarming dan?
De wisselverwarming werkt. Ze zijn alle 5.500 in het afgelopen jaar nagelopen. Begin december heeft ProRail het functioneren ervan nog eens met warmtecamera's in kaart gebracht. Maar een wisselverwarmer heeft wel even tijd nodig om een hele ijspegel weg te smelten. Op het Nederlandse spoorwegnet, na Zwitserland en Japan het drukst bereden ter wereld, staat de volgende trein dan al gauw weer te wachten.

Bij een niet werkende wissel gaan alle seinen daaromheen op rood. Ook tegemoetkomende treinen moeten wachten, om ProRail-mensen veilig hun werk te laten doen. Een woordvoerder van de spoorbeheerder benadrukt dat honderden mensen bij zulk winterweer paraat staan om handmatig ijs en sneeuw te verwijderen en de wissels te herstellen. 'Alle verloven zijn ingetrokken om de ProRail-medewerkers verspreid door het land te kunnen inzetten.'

Minder wissels dus?
Daar zijn de meningen over verdeeld. Japan heeft bijvoorbeeld bijzonder weinig wissels en dat werkt goed. Nederland en Zwitserland hebben er beduidend meer. Minder wissels betekent wel minder flexibiliteit. Als een trein strandt, heb je wissels nodig om andere treinen om te leiden.

ProRail is bezig het aantal wissels te verlagen. 'We brengen in kaart welke wissels eigenlijk geen functie meer hebben', zegt een woordvoerder. 'Rondom industriŽle gebieden zijn veel in onbruik geraakte stukken spoor, van oudsher voor het laden en lossen van goederen. Ze worden nog wel eens gebruikt om treinen tijdelijk te parkeren.'

Waarom gaat het in Zwitserland dan wel goed?
De Zwitsers slagen er ondanks het hoge aantal wissels beter in de punctualiteit met winterweer te waarborgen. Qua dichtheid en huidige weersomstandigheden valt Zwitserland nu goed te vergelijken met Nederland. Maar Veeneman noemt het een ongelijke strijd. 'Natuurlijk, in Zwitserland rijden meer treinen op tijd. Maar de vraag is wat je daar als samenleving voor wilt betalen.' De begroting van de Zwitserse tegenhanger van ProRail, SBB Net, is bijna anderhalf keer zo groot met een vergelijkbare omvang van het spoorwegnet.

Sterkere wissels kunnen meer aan, maar dat kost wat. 'Willen we voor die paar dagen per jaar ook minder storingen, dan zal de belastingbetaler of reiziger meer moeten betalen. De Zwitsers betalen jaarlijks zo'n 800 miljoen euro meer voor beheer van het spoor. Nederland steekt meer geld in het wegennet.' In Nederland ligt anderhalf keer zoveel asfalt per vierkante meter als in Zwitserland.

 

Red.:  eentje uit stroom artikelen

Televisie NOS Journaal (06-02-2012, 20h00 en 22h00): Zwitserland geeft miljard meer uit aan onderhoud (1,7 vs. 2,7)


Naar Alfa wereld , Politiek lijst , Politiek & Media overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]