De Volkskrant, 06-04-2016, column door Max Pam .2010

Wij zijn allemaal migranten, en zoogdieren

Tussentitel: Nederland heeft het hardst het doorbreken van stereotypen nodig

Het was een initiatief van de ethicus Martin van Hees en de Denkeres des Vaderlands Marli Huijer, en zo verscheen vorige week in Trouw het pleidooi van honderdtachtig hoogleraren, filosofen, schrijvers en kunstenaars om de Europese grenzen te openen voor vluchtelingen.

'Wij zijn allemaal migranten', stond erboven.

Deze krant drukte gisteren op de voorpagina een foto af van de eerste vluchtelingen die naar Turkije worden teruggestuurd, allemaal boos kijkende jongemannen. De conclusie lijkt daarom onvermijdelijk dat niemand naar die honderdtachtig hooggeleerde dames en heren heeft geluisterd en dat Europa gewoon verdergaat met het sluiten van de grenzen. En dan heb ik het over Europa, incluis Angela Merkel, die alle vluchtelingen had uitgenodigd om naar Duitsland te komen.

Wij zijn allemaal migranten is een mededeling om even over na te denken. Ten eerste is het een uitspraak die zich kwetsbaar maakt voor falsificatie. Wij hoeven op de wereld maar n iemand te vinden die geen migrant is en de hele uitspraak is onwaar. Dat lijkt mij voor al die filosofen, die bij de ondertekenaars zitten, beslist ongemakkelijk. Aan de andere kant: als wij inderdaad allemaal migranten zijn, dan is die uitspraak een open deur, te vergelijken met 'wij zijn allemaal zoogdieren'. Dan is er ook weinig reden om dat groot in de krant te zetten.

Daarnaast is het gevaarlijk om het woordje 'wij' te hanteren. Er wordt hier namelijk gebruikgemaakt van een constructie die verwant is aan wat de 'dominees-wij' heet. De dominee staat op de kansel en schalt: 'In de ogen van God zijn wij allemaal schuldig.' De dominees-wij komt in allerlei gedaanten voor. Wij hebben allemaal vuile handen. In diepste wezen zijn wij allemaal een egost, sadist, masochist, moordenaar, enzovoort. De beste houding jegens de dominees-wij is die van de tegenwerping: 'Mijnheer/ mevrouw, spreek voor uzelf!' Als je teruggaat naar de Middeleeuwen en vandaar naar Adam en Eva, is iedere familie inderdaad weleens verhuist of ge-emigreerd, dat is waar, maar een overtuigend argument om vandaag alle grenzen open te gooien is dat nog niet.

Pam komt vermoedelijk van Fam en zou weleens een afkorting kunnen zijn van Frankfurt am Main. Waarschijnlijk is mijn familie aan het eind van de 18de eeuw naar Nederland gekomen. In elk geval hebben ze vanaf die tijd tot aan de dag van vandaag in Amsterdam gewoond. Het gevoel een migrant te zijn, heeft me al lang verlaten.

Dat is de gewone gang van zaken. In zijn essay De vrijheid van de grens merkt Paul Scheffer op dat 97 procent van de wereld-bevolking juist generaties lang op dezelfde plek blijft wonen. Als ze verhuizen, blijven ze het liefst in de buurt en dat geldt ook voor hun kinderen.

Onderzoek van het Meertens Instituut wijst uit dat ook Nederlanders bijzonder honkvast zijn, zelfs al vormen zij een natie van zeevaarders en handelaren. Als Nederlanders in hun woongedrag na vier generaties 40 kilometer hebben afgelegd, is dat veel. Kortom, de uitspraak 'wij zijn allemaal migranten', is pertinent onjuist. Het tegendeel is eerder waar, wat overigens nog niet meteen hoeft te betekenen dat 'wij' geen ruimhartig vluchtelingenbeleid moeten voeren.

Maar juist die misverstane werkelijkheid maakt het pleidooi van die honderdtachtig ondertekenaars bijzonder wankel. Wat aan die lijst van namen vooral opvalt, is de ongelooflijke wildgroei van pseudo-professoraten die kennelijk aan de Nederlandse universiteiten heeft plaatsgevonden. Veel van de ondertekenaars zijn ethicus, theoloog of filosoof, of bekleden een leerstoel in diversiteit, theaterwetenschap, geestelijke begeleiding, integriteit, globalisering of populaire cultuur. Allemaal reuze belangrijk, maar of dat veel met wetenschap te maken heeft, is de vraag. Het zal toch niet helemaal toevallig zijn dat er vrijwel geen professoren uit de btavakken op die lange lijst voorkomen. Vermoedelijk hebben de bta's gedacht: aan zo'n opeenstapeling van onbewezen domineeswijsheden wagen wij ons liever niet.

Veel echte schrijvers staan er trouwens ook niet op. Zelfs de Homo Europaeunus Cees Nooteboom laat verstek gaan, terwijl hij laatst in Buitenhof een vlammende ode uitsprak op Johan Cruijff. Dat duidt erop dat hij wel voor het een en ander te porren is. Laatst las ik dat Marli Huijer, een van de opstellers van het pleidooi, zich sterk wil maken voor het zogenaamde 'tussendenken': geen wij, geen zij, geen vriend, geen vijand, geen gelijk, geen ongelijk. Ik vrees dat de Tussendenkeres des Vaderlands ergens tussen wal en schip is gevallen.


Web:
De Tussendenkeres des Vaderlands valt tussen wal en schip
TT:
Er wordt hier namelijk gebruikgemaakt van een constructie die verwant is aan wat de 'dominees-wij' heet
Onderzoek van het Meertens Instituut wijst uit dat ook Nederlanders bijzonder honkvast zijn, zelfs al vormen zij een natie van zeevaarders en handelaren



IRP:  

 


Naar Alfa wereld , Politiek lijst , Politiek & Media overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]