De Volkskrant, 02-03-2012, van verslaggever Robert Giebels .2010

Waar haalt het kabinet zo snel maximaal 16 miljard vandaan?

De btw is de melkkoe voor 2013

Tussentitel: Een verhoging van de btw kan schatkist 4 miljard opleveren

Waar haal je als kabinet snel 16 miljard euro vandaan? Hervormen? Duurt te lang. Bezuinigen? Duurt iets minder lang, maar levert niet genoeg op. Belasting verhogen dan maar? Nou ja, als het echt niet anders kan.

Dat de gedoogcoalitie van VVD, CDA en PVV flink extra moest bezuinigen, wisten we al. Maar zó veel, maximaal zo'n 16 miljard, en vooral zó snel, namelijk volgend jaar, dat is schrikken voor iedereen. In de begroting die over zeven maanden met Prinsjesdag klaar is, moet staan dat in 2013 het begrotingstekort naar 3 procent van het bruto binnenlands product wordt teruggebracht. En er moet in staan hoe het kabinet-Rutte deze monumentale opdracht in een krap jaar gaat volbrengen.

Daarover gaan de kopstukken van de drie coalitiepartijen vanaf maandag onderhandelen in hun tussenformatie. Er zijn geen taboes en ze willen eruit komen, dus het zal ook gaan over structurele veranderingen - hervormingen - op de woning- en arbeidsmarkt, in de zorg, de pensioenen en verder alles wat tegelijk geld opbrengt én de economie stimuleert. Alleen: dat geld komt op zijn vroegst in 2015, waarschijnlijk later binnen.

Dan zullen de drie het hebben over simpele bezuinigingen op de overheidsuitgaven. Bijvoorbeeld de salarissen van ambtenaren bevriezen. Of de ontwikkelingshulp, kinderbijslag, WW en het zorgpakket afknijpen. Hoezeer economen er ook op tegen zijn, nood breekt wet. Maar premier Rutte, vicepremier Verhagen en gedoogpartner Wilders halen met zulke kaasschaafbezuinigingen niet zo maar 16 miljard op.

Dat zal het moment zijn waarop de drie hun blik van de uitgavenkant van de rijksbegroting naar de inkomstenkant richten. Het moment dus waarop ze de nucleaire optie gaan bezien: verhogen van de belastingen. Er komt per slot zo'n 140 miljard aan belastinginkomsten binnen, een paar procent erbij, dat merkt niemand. En het grote voordeel van de belasting verhogen, is dat je het morgen al kunt doen. Dus de rijksbegroting knapt er meteen van op.

Geen enkele econoom vindt het een goed idee, want het brengt grote schade toe aan de economie. Na een jaar of vier krimpt de economie méér dan wat de belastingverhoging aanvankelijk opbracht. Maar als het kabinet dan toch voor hogere belastingen kiest, zeggen de specialisten, doe het dan met de juiste belastingsoort.

Want, zegt Peter Kavelaars, hoogleraar fiscale economie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, niet elke belasting is ervoor geschikt. Volgens Kavelaars zijn er maar drie belastingtypen groot genoeg om serieus in aanmerking te komen. In de winstbelasting voor bedrijven, ook vennootschapsbelasting genoemd, gaat zo'n 16 miljard euro om. Aan loon- en inkomstenbelasting krijgt het Rijk jaarlijks ongeveer 48 miljard binnen en de opbrengst van de btw is ruim 42 miljard.

Nederland wil als open economie de winstbelasting in Europees opzicht laag houden, om zo aantrekkelijk te zijn voor buitenlandse bedrijven die hier werkgelegenheid scheppen. Verhoging van de winstbelasting (nu 25 procent) leidt direct tot ontwijkend gedrag van ondernemingen. Die zoeken de plek in de wereld waar de belasting op winst het laagst is. Bovendien levert verhoging niet heel veel op: zo'n 650 miljoen per procent verhoging.

Dan de loon- en inkomstenbelasting. 'Blijf daarvan af', roepen economen. Verhoging van die belasting met bijvoorbeeld 1 procent voor iedereen levert de schatkist weliswaar 3,5 miljard euro op, maar ontketent een rampzalig domino-effect. De koopkracht neemt erdoor af, de consumptie dus ook en uiteindelijk neemt de werkloosheid toe, omdat werknemers een hoger loon willen om de hogere belasting te compenseren. Aldus kost het de overheid op den duur meer aan uitkeringen en aan afname van de belastinginkomsten. Daardoor zal het begrotingstekort weer groter worden.

Blijft over: de btw. Een verhoging van die omzetbelasting ligt serieus ter tafel bij de tussenformatie, hoezeer bijvoorbeeld de machtige werkgeversvoorman Wientjes er ook tegen is. De effecten van een verhoging van de btw zijn iets minder erg dan wanneer de loonbelasting omhoog gaat.

Nederland heeft twee btw-tarieven: 6 procent voor primaire levensbehoeften en 19 procent voor de rest van alle producten. Een tarief van 21 procent is gangbaar in de buurlanden, dus verhoging van de btw in Nederland zal er niet toe leiden dat over de grens spullen worden gekocht. Een verhoging van de btw naar dat Europese niveau levert in één klap 4 miljard euro op. Ook is de trend in Europa om naar één btw-tarief per land te gaan. Op grond daarvan kan het lage tarief stapsgewijs worden afgeschaft. Dat levert zo'n 8 miljard euro op, maar dan worden brood, boeken en bloemen wel ruim 10 procent duurder.

Om die pijn te verzachten is de variant denkbaar dat het verdwijnen van het lage tarief wat wordt gecompenseerd door het hoge tarief iets te verlagen. Zou dat nieuwe uniforme tarief 17 procent zijn, dan stroomt er per saldo zo'n 4 miljard euro de schatkist in.

Verhoging van de btw heeft wel een groot nadeel: het treft lagere inkomens harder dan hogere inkomens. Want grosso modo geeft elk huishouden evenveel euro's uit aan btw, en lagere inkomens naar verhouding dus meer. Een econoom kan dat denivellerende effect inbrengen tijdens de tussenformatie. Of dan geldt: 'nood breekt wet', is aan de drie onderhandelaars.



Naar Belastingmoraal, egoïsten , Sociologie lijst , Sociologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]