De Volkskrant, 23-05-2013, door Peter de Waard .2008

Thuisland bestaat niet meer

Sinds ze kunnen, maken bedrijven gebruik van mazen in de internationale belastingwetgeving. Kan die worden veranderd?

Bedrijven laten hun winsten zo veel mogelijk vallen in de landen waar ze de minste belasting betalen. Is dat iets nieuws?

nee, dat doen bedrijven die grensoverschrijdend opereren al eeuwenlang. sinds de oprichting van de voc - de eerste multinational - ruim vierhonderd jaar geleden proberen bedrijven op die wijze zo weinig mogelijk belasting te betalen. dat fusies en overnamen honderd jaar geleden ook grensoverschrijdend werden - zoals koninklijke olie en shell in 1907 - versterkte dit proces. door de mondialisering hebben ondernemingen geen echt thuisland meer. het verzinnen van de optimaalste belastingconstructie, in welk land dan ook, is een vak apart geworden. grote ondernemingen, banken en accountantskantoren hebben daarvoor gespecialiseerde fiscalisten in dienst

Moeten we het bedrijven kwalijk nemen dat ze zo weinig mogelijk belasting proberen te betalen?
Zolang ze geen wetten overtreden, doen bedrijven niets anders dan individuen die zo veel mogelijk aftrekposten op hun jaarlijkse belastingaangiftebiljet benutten. Bedrijven zouden een dief zijn van hun eigen portemonnee als ze niet gebruikmaken van de mogelijkheden die overheden scheppen.

Is de verontwaardiging over het feit dat bedrijven als Apple, Starbucks en Google nauwelijks belasting betalen dan onterecht?
Nee. Morele oordelen veranderen in de loop van de geschiedenis. Dat was tijdens deze economische crisis eerder het geval. Er ontstond verontwaardiging over de extreme bankiersbonussen, die ertoe leidden dat gemeenschappelijke belangen - zoals een gezond financieel stelsel - te veel werden geschaad.
    Nu is er maatschappelijke verontwaardiging ontstaan over de internationale belastingconstructies. Multinationals als Apple, Starbucks en Google blijken niet of nauwelijks belasting meer te betalen. Ondertussen vallen andere bedrijven om door de crisis en treft deze mensen met een modaal of laag inkomen keihard.
    Daarnaast leidt het optuigen van steeds meer en ingenieuzere belastingconstructies tot concurrentievervalsing. Grote bedrijven of rijke individuen betalen minder belasting dan middelgrote bedrijven of mensen met modale inkomens. Warren Buffett - een van de drie rijkste mensen ter wereld - zei zelfs dat 'hij nu minder belasting betaalt dan zijn secretaresse'.

Waarom zijn er zoveel verschillende belastingstelsels?
Dat heeft historische redenen. De belangrijkste is dat landen met hun belastingstelsel concurreren om bedrijven aan te trekken. Ze hopen daarmee werkgelegenheid te creŽren en juist meer belastinginkomsten te genereren. Dat gebeurt al eeuwenlang.
    Landen die dreigen te verarmen (Ierland) of nog arm zijn, richten daartoe speciale belastingvrije zones in - vaak in de buurt van grote havens. Landen proberen met hun belastingtarieven ook toeristen te trekken (Kaaimaneilanden), hun politieke onafhankelijkheid te benadrukken (Gibraltar, Kanaaleilanden), hun bevolking te paaien (Monaco) of een populaire vestigingsplaats van grote bedrijven of financiŽle instellingen te worden (Nederland, Luxemburg, Zwitserland).

Als de grote meerderheid dit onrechtvaardig vindt, moeten de regels dan niet worden veranderd?
De wereld is een groot dorp geworden, maar er zijn geen gelijke regels in dit dorp. Op de Brink geldt een ander belastingtarief dan aan de Dorpsstraat. Wie geld heeft, koopt een postbusadresje aan de straat waar hij de minste belasting betaalt. Landen zouden wereldwijd dezelfde tarieven moeten invoeren voor bijvoorbeeld de vennootschapsbelasting en de inkomstenbelasting. Alleen dat lukt niet eens binnen de EU, laat staan in de hele wereld. In de meeste landen wil de grote meerderheid van de bevolking dat niet. Zo'n wereldwijd gelijk tarief wordt gezien als een aantasting van de soevereiniteit.

Dus de hele discussie is veel lawaai om niets?
Nee. Door alle verontwaardiging is dit onderwerp hoog op de politieke agenda komen te staan. De EU praatte er woensdag over. In de VS is het een heikel thema. En in september zullen de leiders van de twintig machtigste landen ter wereld (G20) het onderwerp hoog op de agenda hebben staan tijdens hun jaarlijkse top, in Sint-Petersburg.
    Het is ondoenlijk op korte termijn alle mazen in de internationaal belastingwetgevingen te dichten. Landen zouden wel afspraken kunnen maken over een verbod op het oprichten van ondernemingen die uitsluitend tot doel hebben belastingen te ontwijken.

Apple-baas Tim Cook zegt dat de autoriteiten eerst hun archaÔsche en ingewikkelde belastingwetten moeten aanpassen aan de moderne tijd, net zoals Apple dat doet met zijn eigen produkten. Zou een wereldwijd, eenvoudig belastingtarief mogelijk zijn?
Overal een belasting van 40 procent op bedrijfswinsten, het zou mooi zijn als het volk de leiders kiest die dat willen bewerkstelligen. Cook weet dat het een illusie is in een tijd dat iedereen juist weer nationalistischer denkt en meer aandacht heeft voor het eigenbelang.



Naar Belastingmoraal, egoÔsten , Sociologie lijst , Sociologie overzicht , of site home .
 
[an error occurred while processing this directive]