De Volkskrant, 14-10-2011, van verslaggever Peter de Waard .2008

Belastingontwijking: bijna net zo erg als belastingontduiking

De ergernis over het legaal omzeilen van belastingen neemt wereldwijd toe. 'Belastingontwijking is een ernstige vorm van kanker.'  

Tussentitel: 'Nederland: de nieuwe hotspot voor de ontwijking van belastingen'

Hij profileert zich graag als de weldoener van de wereld. Maar voor de nieuwe 'Bezet-beweging' vertegenwoordigt Bono het kwaad van het kapitalisme. In 2006 verplaatste hij zijn bedrijf U2 Limited naar het belastingparadijs Nederland, waar de fiscus zich niet bemoeit met inkomsten uit royalty's. Maar helemaal weg komt de Ierse rockband er niet meer mee. Op het grootste Britse muziekfestival in Glastonbury werd dit jaar een ballon opgelaten met de tekst U Pay Tax 2. Dagblad The New York Times benoemde Nederland daarna als de nieuwe hotspot van de belastingparadijzen.

Bono en zijn bandleden verdedigen zich continu. U2-gitarist The Edge (David Evans) zag zich onlangs zelfs gedwongen een ingezonden brief te sturen naar de krant The Baltimore Sun, waarin hij alle suggesties over belastingontduiking onterecht noemde. 'U2 en de individuele bandleden hebben altijd hun belasting betaald. We zijn nooit betrokken geweest bij belastingontduiking en zullen dat ook nooit zijn', schreef hij.

'Maar het gaat niet meer alleen om het strafbare belastingontduiking, de grote ergernis is het legale ontwijken van belastingen via ingewikkelde constructies. Het is niet meer de vraag of iedereen het rechtmatige deel betaalt maar ook iedereen een eerlijk deel betaalt', aldus Nathalie Ankersmit van ActionAid, een wereldwijde hulporganisatie die strijdt tegen armoede en ongelijkheid. Samen met de Occupy Wall Street-beweging en andere ngo's en pleitbezorgers van ethisch ondernemen probeert ActionAid regeringen duidelijk te maken dat internationaal alle gaten in de belastingwetgeving moeten worden gedicht.

Dankzij de mondialisering kunnen de rijken die zich dure juristen en fiscalisten kunnen permitteren, probleemloos hun geld buiten het zicht van de fiscus brengen. Pravin Gordhan, de Zuid-Afrikaanse minister van FinanciŽn, constateerde in 2009: 'Belastingontwijking is een ernstige vorm van kanker die hele begrotingen van landen wegvreet.' De G20-landen hebben herhaaldelijk gezegd de strijd tegen belastingparadijzen aan te binden, maar in de praktijk wordt weinig gedaan.

ActionAid onderzoekt daarom zelf wat de belangrijkste belastingparadijzen in de wereld zijn. Nederland staat daarbij - nog voor Zwitserland en de Kaaimaneilanden - als tweede op de ranglijst. De Amerikaanse ministaat Delaware staat bovenaan.

ActionAid heeft na vaak felle juridische gevechten de honderd grootste Britse bedrijven kunnen afdwingen om alle namen van hun dochterondernemingen en locaties prijs te geven. Uit een onderzoek bleek dat van die zogenoemde Footsie, liefst 98 vestigingen in belastingparadijzen zitten. Slechts twee genoteerde bedrijven - een Mexicaans mijnbouwconcern en een Brits financieel adviesbureau - hebben geen enkele vestiging in een belastingparadijs. 'Je mag spreken van een belastingconstructieverslaving', zegt Ankersmit.

Op 7 oktober werd voor het eerst wereldwijd een actiedag tegen belastingontwijking gehouden. In Groot-BrittanniŽ hielden betogers sit-ins voor banken en winkels. In Guatemala en de Filippijnen werden brieven aan alle ambassades van de G20-landen gestuurd. In Ghana werd een forumdiscussie gehouden en in BraziliŽ een demonstratie waarbij een manifest aan een regeringsvertegenwoordiger werd overhandigd.

Van de 34.216 dochters en joint-ventures, die de honderd grootste in Londen genoteerde multinationals hebben, heeft 38 procent een vestiging in een belastingparadijs. 'Deze 8.492 dochters en joint-ventures representeren niet de actuele werkzaamheden die op die locatie worden gedaan, hetgeen het vermoeden bevestigt dat ze voor een geheel andere redenen daar zijn opgericht', aldus ActionAid. De vier grootste Britse banken hebben bijvoorbeeld 1.649 vennootschappen in belastingparadijzen, waarvan Barclays Bank alleen al 174 op de Kaaimaneilanden. Ook de grote olieconcerns zijn oververtegenwoordigd in belastingparadijzen. BP en Shell hebben daar samen meer dan duizend vennootschappen, waarvan meer dan honderd in het Caribisch gebied - 'niet bepaald een regio waar veel olie en gas wordt gevonden'.

Veel van die vennootschappen zijn alleen maar postbussen die door advocatenkantoren worden beheerd. 'Duizenden multinationals hebben vestigingen op enkele tientallen adressen. Zo zijn vele honderden bedrijven geregistreerd op het adres 'Corporation Trust Center, 1209 Orange Street, Wilmington' in de staat Delaware. Ondanks het feit dat Groot-BrittanniŽ voor 50 miljard euro goederen verhandelt met China, hebben Britse bedrijven daar minder vestigingen dan op het kleine eiland Jersey.


Tussenstuk:
Herken een paradijs

De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) definieert een belastingparadijs aan de hand van vier factoren:
    (1) als het land of gebied geen of nauwelijks belasting in rekening brengt over bepaalde inkomsten, (2) als er gebrek aan transparantie is, (3) als via wetten de uitwisseling van informatie wordt beperkt met andere autoriteiten en (4) als wordt getracht investeringen en transacties aan te trekken puur om fiscale redenen.
    In zijn onderzoek baseerde ActionAid zich op de lijst van het Amerikaanse congres, waaraan Nederland en Delaware werden toegevoegd.
    Nederland faciliteert belastingontwijking door bedrijven toe te staan buitenlandse inkomsten naar Bermuda en de Kaaimaneilanden door te sluizen, zodat zij geen belasting hoeven te betalen.
    Delaware staat toe dat bedrijven hun informatie niet openbaar hoeven te maken en geeft eigenaren de mogelijkheid hun identiteit te verhullen.


Naar Belastingmoraal, egoÔsten , Sociologie lijst , Sociologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]