De Volkskrant, 10-02-2011, van verslaggever Douwe Douwes .2008

Belastingprikkels werken niet

Het Nederlandse belastingstelsel heeft allerlei merkwaardige bijeffecten, hoorde de Tweede Kamer van deskundigen. Fiscale prikkels werken bovendien niet.

Tussentitel: Het is glashelder: het belastingstelsel is zeker niet neutraal

De vraag wie hoeveel belasting moet betalen is een klassiek strijdpunt tussen partijen in de Tweede Kamer. Maar ook fiscale wetenschappers zijn het lang niet altijd eens over het ideale belastingstelsel, bleek gisteren tijdens een hoorzitting in de Kamer.
'Ik verzet me tegen collega's die u hier zeggen wat het rechtvaardigst is', zei econoom Bas Jacobs van de Erasmus Universiteit halverwege het gesprek. 'U als Kamer moet de principiŽle keuzen maken: hoe u wilt herverdelen, hoe u het krijgen van kinderen waardeert, of tweeverdieners meer belasting moeten betalen. Pas dan kunnen wij bepalen hoe u zo'n stelsel het best kunt inrichten.'

Het onderwerp van de hoorzitting was het 'leefvormneutrale belastingstelsel'. 'Met de vraagstelling alleen al heeft u zich behoorlijk in de problemen gewerkt', zei emeritus hoogleraar fiscale economie Leo Stevens. 'Zowel een stelsel dat het individu als maatstaf neemt, als een stelsel dat uitgaat van het gezin, kan leefvormneutraal zijn.'

Ondanks alle meningsverschillen werd glashelder dat Nederland in ieder geval geen neutraal belastingstelsel heeft: er zijn enorme verschillen in belastingdruk tussen gezinnen met een kostwinner, alleenstaanden, en gezinnen waar beide partners werken.

En dan maakt het ook nog eens uit hoe de werkverdeling tussen die twee is, zei Lex Borghans van de Universiteit Maastricht. 'Het voordeel voor tweeverdieners is echt ongelofelijk groot. Maar alleen als de partners ongeveer evenveel verdienen. Dat is een merkwaardig bijeffect van ons belastingstelsel.'

Jurist Jos Theunissen krijgt zelfs 'de kriebels bij het woordje prikkels'. 'Als je naar het stelsel kijkt, zou je denken dat het hele inkomen dat in Nederland wordt verdiend van de staat is, die het vervolgens met bonussen toekent aan de burgers. Terwijl inkomen toch echt eigendom is van de werknemer.'

Het stelsel telt vier toeslagen en dertien heffingskortingen, aldus Koen Caminada van de Universiteit Leiden. Waarschijnlijk zijn ze allemaal met de beste bedoelingen ingevoerd, maar het resultaat is een onontwarbare kluwen aan fiscale regelingen. En de complexiteit wordt alleen nog maar vergroot door de sociale premies en ziektekostenpremies, die in veel opzichten goed vergelijkbaar zijn met belastingen.

Een onbegrijpelijk en nodeloos ingewikkeld belastingstelsel, vol met inconsistenties, dat allerlei prikkels geeft die hun uitwerking missen - dat is wel zo'n beetje het beeld dat de deskundigen de Kamerleden voorhielden. Met uitzondering van Bas Jacobs. 'Het inkomen schiet ernstig tekort als indicator van de welvaart. Je moet daar meer dingen bij betrekken: huishoudproductie, de waarde van vrije tijd. Het belastingstelsel past bij een almaar complexere maatschappij. Als je het al te zeer vereenvoudigt, ondergraaf je een belangrijke herverdelingsinstitutie. Het is onvermijdelijk om naar leefvorm te discrimineren.'


Naar Belastingmoraal, egoÔsten , Sociologie lijst , Sociologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]