De Volkskrant, 05-07-2012, Ellen Barry, The New York Times 2010

Reportage | Veel Syrische studenten gingen naar Moskou en vonden daar een Russische bruid

Russisch-Syrische band ook privť

Waarom is Rusland zo mild voor het regime-Assad? Door de vele gemengde huwelijken soms?


Tussentitel: De Syrische elite is sterk op Rusland georiŽnteerd - Nina Sergejeva - Voorzitster Russische vrouwen in Latakia

In een lommerrijke wijk van de Syrische havenstad Latakia woont Natalja, met drie deuren verderop Nina, terwijl Tatjana aan de overkant van de steeg woont, op een steenworp afstand van Jelena, Faina en Nadezjda. Ze komen allen uit de voormalige Sovjet-Unie en hebben een Syrische echtgenoot.

Neem heel SyriŽ en het aantal Russische vrouwen komt op ongeveer twintigduizend. Het is de erfenis van een bondgenootschap uit de Koude Oorlog, waarbij de elites van Rusland en SyriŽ studentenkamers en collegezalen deelden.

Deze ongewone diaspora werpt wat licht op de ingewikkelde relatie tussen de twee landen, waardoor Rusland er weinig voor voelt om de Syrische president Bashar al-Assad te laten vallen.

Rusland heeft strategische belangen in SyriŽ, zoals wapencontracten ter waarde van een half miljard euro per jaar en een marinebasis in Tartus, de enige militaire basis buiten het gebied van de voormalige Sovjet-Unie. Daarnaast is er ook een menselijke band tussen de twee landen, vijftig jaar geleden ontstaan toen Syrische en Russische jongeren elkaar op de universiteit leerden kennen.

Loop een overheidsgebouw in SyriŽ of het hoofdkwartier van een Syrisch bedrijf binnen en je komt vrijwel zeker iemand tegen die in de Sovjet-Unie heeft gestudeerd. Vaak zijn ze getrouwd met Russinnen en groeien hun kinderen in een Russisch-talig gezin op.

'Zij zijn de vrouwen van de elite en ze hebben invloed, al is het een zachte invloed', zegt Nina Sergejeva, die tot voor kort voorzitster was van een organisatie van Russische vrouwen in Latakia. 'De Syrische elite is heel sterk op Rusland georiŽnteerd.'

Terwijl de gevechten in SyriŽ doorgaan, wonen er naar schatting nog steeds ongeveer dertigduizend mensen met een Russisch paspoort in SyriŽ, vooral vrouwen en kinderen. Het is een situatie waarmee Moskou al eerder is geconfronteerd in het Midden-Oosten, toen Russen die daar woonden vast kwamen te zitten nadat Sovjetgezinde regeringen ten val waren gekomen.

Maar ditmaal gaat het om veel grotere aantallen. Daarbij komt dat het lot van de etnische Russen in SyriŽ een gevoelige kwestie kan worden voor Moskou in deze tijd van sociale media.

'De ervaring met de evacuaties uit Libanon en de Palestijnse gebieden, leert dat er altijd problemen opduiken, maar toen ging het slechts om een paar honderd mensen', zegt Jelena Soeponina, een Midden-Oostenexpert in Moskou. Het zal volgens haar 'honderd keer zo lastig' worden om de Russen uit SyriŽ te evacueren.

De Russische diaspora in SyriŽ is het resultaat van een experiment dat begon in 1963, toen de socialistische Baath-partij aan de macht kwam. Moskou bood de beste studenten uit AziŽ, Afrika en Latijns-Amerika opleidingen aan in de Sovjet-Unie, waar ze samen met Sovjetstudenten in werkbrigades zaten en 'vriendschapsavonden' organiseerden.

Het doel was een mondiale, Sovjetgezinde intellectuele elite te scheppen, maar het onmiddellijke resultaat was een stroom aan huwelijken. 'Jonge vrouwen emigreerden als de echtgenotes van artsen, hoogleraren en hoge ambtenaren en de Sovjet-Unie zwaaide hen voorgoed uit', zegt Natalja Krylova, een historica die veel over de Russische diaspora in Afrika heeft geschreven.

Er waren vooral veel huwelijken tussen Syrische studenten en Russinnen. Dat was niet alleen om geopolitieke redenen. Veel Syrische mannen voelden zich echt veranderd door hun tijd in Rusland. Daarbij speelde mee dat je voor een Russin geen bruidsschat hoefde te betalen.

'Voor een Syrische heb je een appartement nodig, geld en goud, maar voor een Russische vrouw heb je alleen een trouwring nodig', zegt Mahmoud al-Hamza, die zijn vrouw Nadjezjda in een park in Moskou ontmoette.

Sovjetvrouwen hadden hun eigen beweegredenen om het aan te leggen met Syrische mannen: ze dronken niet en konden dankzij hun contacten met de Baath-partij vrijelijk in en uit de Sovjet-Unie reizen.

'Laat de hele wereld het horen: Russische mannen -- nou ja, misschien niet allemaal , maar zeker de helft -- zijn losbollen', zegt Roksana Dzjenid, die een Syrische zakenman trouwde, met wie ze in Moskou woont.

Volgens een medewerker van het Russische consulaat zijn er momenteel geen plannen om de Russen uit SyriŽ te evacueren. Mocht er wel tot een evacuatie worden besloten, dan worden er bussen naar de belangrijkste bevolkingscentra gestuurd om de Russen in veiligheid te brengen.

Een dergelijke operatie zou een flinke uitdaging betekenen, temeer daar er ook veel vrouwen uit OekraÔne, MoldaviŽ en Wit-Rusland zijn. Het ligt voor de hand dat die landen een beroep op Moskou zullen doen ook hun burgers mee te nemen, zegt Soeponina. Zij kent tientallen gezinshoofden die stilletjes al hun vrouwen en kinderen naar Rusland hebben gestuurd.

Eťn van de ingewikkeldste problemen is na vijftig jaar van onderlinge huwelijken vast te stellen wie Russisch is en wie niet. Svetlana Zajtseva uit de Syrische havenstad Tartus was 19 jaar toen ze haar man, destijds een talenstudent, leerde kennen.

Net als haar vrienden had ze geen flauw benul van hoe het leven in andere landen er uitzag. 'In de Sovjet-Unie hadden we het gevoel of de hele wereld onze vrienden, broeders en kameraden waren.' Zes maanden nadat de twee elkaar hadden leren kennen, kwam ze tot de conclusie dat ze niet zonder hem kon leven.

'Op mijn leeftijd zie ik in dat het waarschijnlijk beter is iemand uit je eigen land te trouwen', zegt ze nu. Maar dat moment is allang voorbij voor Zajtseva, die drie kinderen en vier kleinkinderen heeft.

Ze klampt zich vast aan de hoop dat er een einde aan het conflict komt. Maar als het op een complete oorlog uitloopt, zal ze er toch voor kiezen in SyriŽ te blijven. 'Het kan niet anders. We zijn een deel van dit land geworden.'


Red:   Let op: niet omgekeerd.

Zie sociologische krachten, cultuur


Naar Westerse organisatie, Afrikaanse leiders , Westerse organisatie , Sociologie
lijst
, Sociologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]