De gelijkheid van culturen
|
18 feb.2008 |
In het kader van de instroom van grote hoeveelheden buitenlanders gedurende de
laatste decennia, en de daaruit voortvloeiende allochtonenproblematiek, is er
steeds meer gepraat over de multiculturele samenleving, en de waarde van onze
eigen cultuur. Daarover is nog geen consensus bereikt, terwijl zo’n consensus
wel noodzakelijk om een consistent lange termijn beleid te kunnen voeren.
De clou van de verwarring in de bestaande discussies zit in het begrip cultuur.
In Cultuur, eenheid
hebben we we laten zien dat ondanks alle moeilijkheden die multiculturalisten
daarover maken, het duidelijk genoeg is wat cultuur is. De spreiding van
eigenschappen binnen een cultuur is weliswaar groot, maar dat betekent niet dat
er tussen twee verschillende culturen aanzienlijke verschillen kunnen bestaan -
precies hetzelfde geval als met verschil in lengtes van verschillen rassen: de
spreiding in lengte bij Japanners is misschien wel groot, en even groot bij de
Nederlanders, maar er is toch een duidelijk meetbaar verschil in gemiddelde
.
Deze eigenschappen van de lengte van mensen gelden voor waarschijnlijk voor
alle menselijke eigenschappen, en alle eigenschappen die te maken hebben met
mensengroepen. Het zou uiterst merkwaardig en onwaarschijnlijk zijn als het
niet zou gelden voor het niveau van verschillende culturen - hoe je dat niveau
ook wil definiëren.
Waar voor een enkele eigenschap er moeilijk een grens is aan te geven, kan
dat voor de combinatie van eigenschappen anders liggen. Als spaarzaamheid
gespreid is tussen verschillende culturen op dezelfde manier als lengte, en hetzelfde geldt voor
arbeidsinzet en samenwerkingsbereidheid, en deze drie factoren vallen samen voor
twee verschillende culturen, krijg je niet meer het geleidelijke verloop als in
het verschil in lengte, maar een veel scherper verloop - een aanwijsbare grens.
Deze theoretische overwegingen geven al aan dat belangrijke verschillen
tussen culturen mogelijk en waarschijnlijk zijn. En toch bestaat er een redelijke algemeen volgehouden
ideologische fictie van de gelijkheid der culturen. Merk overigens op dat deze
fictie zich voornamelijk beperkt tot de Westerse cultuur. Zodra je daarbuiten
komt, vindt je talloze culturen die daar helemaal niet aan doen. Japanners
beschouwen de rest van de wereld van nature toch als redelijk onbeschaafd en
deels inferieur. Ook diverse Afrikaanse culturen staan in principe niet bol van
de bescheidenheid - het is slechts de realiteit die daar een rem op heeft gezet.
En dichter bij huis heb je tenslotte de Joden, die van het superieur zijn een
geloof hebben gemaakt: zij zijn het door God uitverkoren volk - de overige
volken niet. Die zijn dus sneu en inferieur
.
Een nuchtere blik op de toestand in de wereld leert dat de gelijkheid van
culturen op aarde in ieder geval een zeer onwaarschijnlijke zaak is - zoals
bijna iedereen in zijn hart ook wel weet .
Lopende van landen als India
,
via grote
delen van Afrika
,
naar
gebieden als Afghanistan
en
diverse soortgelijke gevallen
, en wat dichter bij in landen als Albanië
,
zijn allerlei voor ons gewone zaken als het concept van
werken voor je dagelijks brood voor een deel van de bevolking, het mannelijke
deel, niet zo vanzelfsprekend. Werken is daar iets om zo min mogelijk te doen,
en over te laten aan vrouwen (illustratie uit Kosovo). Ook andere intermenselijke dingen zijn daar heel
anders - veel van wat hier als bedrog wordt gezien, is in andere culturen alleen
maar handig
. De
cultuur van de islamitische wereld kennen we inmiddels redelijk goed van nabij,
het makkelijkst te zien aan de beelden eruit
-
verzamelingen hier
.
Nog dichter bij huis kunnen Nederlandse Surinamers gloedvol verhalen van hun
ervaringen als ze terug gaan naar het moederland. De behandeling in de rij voor
het loket (degene met de sterkste ellebogen gaat voor, behalve wie de lokettist
kent, want die gaat voor alles) is daar alleen maar een klein voorbeeld van.
Deze verschillen in manier van met elkaar omgaan bepalen de maatschappelijke orde. En
de verschillen in maatschappelijke orde bepalen voornamelijk wat het ene land
maakt om prettig in te leven, of onprettig. Dat prettig of onprettig zijn wordt
op zijn hoogst deels bepaald door de rijkdom ervan - Saoedi-Arabië is een zeer
rijk land, en toch is het uiterst onaangenaam om in te wonen. Cuba is een arm
land, maar toch is het een prettig land om in te wonen. Vaak gaat het ook samen:
Nederland is een rijk land, en prettig om in te wonen - Albanië is een arm land,
en zeer onprettig om in te wonen. In het algemeen kan je zeggen dat als je
externe oorzaken als bodemrijkdom uit de vergelijking haalt, het wat culturen
betreft grofweg wel zo is dat rijkere landen ook prettigere landen zijn. En wel
omdat die rijkdom het gevolg is van het prettig zijn, oftewel het prettig
georganiseerd zijn - en niet omgekeerd; meer detail is gegeven in Westerse
organisatie
. Voor een definitief bewijs hiervan kan men kijken naar de
ervaringen met Zimbabwe en Zuid-Afrika. Zodra de Westerse maatschappelijke
omgang vervangen werd door de Afrikaanse, ging het economisch en sociaal
bergafwaarts, in hoog tempo. Of kijk naar de uitkomsten van het kolonialisme
.
Voor wat betreft de directe aanleiding in Nederland voor dit soort overwegingen,
de allochtone immigranten, geldt dit natuurlijk ook. Ze komen uit culturen met
slechtere maatschappelijke omgangsvormen. Vrijwel alle problemen met die
immigranten zijn op dit verschil terug te voeren. Het immigrantenprobleem is het
probleem van niveauverschil in culturen
.
Voor de systematische beschrijving van dat probleem, zie Cultuur, vermenging
.
Maar ook binnen onze eigen cultuur bestaat er een dergelijke situatie, op een terrein waar we ons in
het geheel niet van bewust zijn - voor meer daarover, zie
De cultuur van de wetenschap
.
Noot:
Hier moet bij aangetekend
worden, net als bij alle opmerkingen over culturen of sociale groepen, dat wat
hierover gezegd wordt alleen van toepassing is op groepen en gemiddelden, en niet op
individuen
.
Naar Allochtonen problematiek
, Groep en
samenleving
,
Cultuur, eenheid
, Allochtonen overzicht
, Sociologie lijst
, Sociologie overzicht
, of site home
.
|