Cultuur, gelijkheid: Afrika
Er wordt in het kader van de armoede in Afrika nog steeds veelvuldig gewezen
naar het koloniale verleden - zeg maar: de slechte invloed van de Westerse mens. Waar er
ongetwijfeld veel en grote misdaden zijn begaan in Afrika, door de Westerse
mens, is het even ongetwijfeld zo dat zonder de Westerse mens, Afrika nog in
stadium van een pure landbouweconomie zou verkeren. Zonder noemenswaardige
vooruitgang.
Dat er sprake is van vooruitgang in Afrika is dus het gevolg
van invloed van buiten, voornamelijk nog steeds het Westen. Dat die vooruitgang
zo klein is, vergeleken met bijvoorbeeld zowat het hele Aziatische continent dat
ook onder het Westen geleden heeft, kan alleen maar liggen aan interne
Afrikaanse zaken. Wat men regelmatig noemt, is het gebrekkige leiderschap in
Afrika
. Maar wat men niet durft, is dit in een wijder verband te trekken: het ligt aan
de Afrikaanse cultuur. En omdat dit omstreden is, kunnen we het alleen door
direct aanwijzende voorbeelden laten zien, waarvan hieronder een ruime verzameling,
voor een groot deel afkomstig uit de bronnenverzameling bij Westerse
organisatie
- het specifieke voorbeeld van Somalië is nader uitgewerkt elders
.
Ter controle van het niet-geografische aspect van de zaak, is
er ook nog een verzameling voorbeelden van creoolse cultuur op andere
continenten
.
In zijn hart weet iedereen natuurlijk wel hoe de zaak ligt,
maar slechts een enkeling durft het uit te spreken - onder een voorbeeld:
Uit:
De Volkskrant, 10-05-2008, door Wim Bossema
‘De wereld is wat hij is’, vindt Naipaul, maar is dat erg?
Over: Draagt de nieuwe, geautoriseerde biografie over V.S. Naipaul bij
aan zijn imago als rechtse hork of als visionaire meester? Door:
Columnisten, recensenten, Naipaul en zijn biograaf French. Waar: kranten
en tijdschriften
‘The world is what it is; men who are nothing, who allow themselves to become
nothing, have no place in it.’ Dit is de eerste zin uit het omstreden
meesterwerk van V.S. Naipaul A Bend in the River (1979). Naipauls
biograaf Patrick French noemt het een ‘angstaanjagende openingszin’. Die zin
bevat ook de kern van Naipauls kijk op de wereld, volgens French. Daarom koos
hij hem als titel van zijn onlangs verschenen ‘geautoriseerde biografie’. French’
boek deed het stof rond Naipaul, dat de laatste jaren wat was neergedaald, weer
opwaaien, vooral in Groot-Brittannië. Het dagblad The Guardian schreef
zelfs een hoofdredactioneel commentaar, waarin een lans werd gebroken voor A
Bend in the River, dertig jaar na publicatie.
Waarom was dat nodig? Wat was er zo omstreden aan Naipauls
boek? Niemand betwistte de literaire brille van deze beklemmende roman over een
Indiaas migrantenmilieu in het binnenland van Congo, de stad Kisangani, gelegen
aan de bocht van de machtige rivier de Congo. Maar de sfeer van
uitzichtloosheid, de typeringen van de Afrikanen als mysterieuze,
ondoorgrondelijke griezels, werd heftig bekritiseerd als racistisch. Naipaul
werd vanaf die tijd neergezet als een cultuurpessimistische reactionair. Een
imago waar hij, zo blijkt uit de biografie, met volle teugen van genoot en
waaraan hij bijdroeg zoveel hij kon met rabiate uitspraken.
Dat gekibbel komt nu opeens allemaal terug. De kritiek komt
niet zozeer uit linkse multiculti-hoek, zoals die voorheen kwam van sommige
Afrikaanse schrijvers en van dé criticaster van westerse vooroordelen Edward
Said. Dit keer schamperde The Economist dat de openingszin Naipaul
typeert: ‘zijn minachting voor de verliezers’.
The Economist begrijpt het boek niet, meent The
Guardian. Die gedachten zijn van de hoofdpersoon Salim en dat wordt weer
eens verward met de mening van de auteur. A Bend in the River is ‘een
sombere maar prachtige roman’. Herlees dat boek en begrijp waarom Naipaul nog
steeds onze aandacht verdient, aldus de krant.
Een goed advies. Maar de krachtigste reden blijft onvermeld:
sinds het verschijnen van A Bend in the River heeft de afgrijselijke
geschiedenis van Kisangani vol geweld, rebellenstrijd en plunderingen, de
naargeestige visie van Salim – die overigens wel degelijk met die van zijn
geestesvader overeenkomt, lees French – alleen maar in horror overtroffen.
...
Ian Jack, oud-redacteur van het blad Granta, schreef
het mooiste stuk bij de Naipaul-biografie ...
Zijn anekdote gaat twintig jaar terug, naar Calcutta. Jack is
genodigd voor een etentje waar ook Naipaul te gast zal zijn. Iedereen
zenuwachtig. Maar het valt allemaal erg mee, Naipaul knabbelt van alle
gerechten. Het memorabelst is het moment als Naipaul vol afschuw over zijn
bezoek aan de sloppen van Madras vertelt. De armoede is het gevolg van het
economisch wanbeleid, oppert een gast. ‘Nee’, zei Naipaul en klikte ongeduldig
met zijn tong: ‘négritude, négritude, négritude’.
Belangrijke woorden zegt Naipaul altijd drie keer. Maar
négritude? Dat is de filosofie van trots op de Afrikaanse cultuur en
traditie, in de jaren vijftig bedacht door de Senegalees Senghor en Aimé Cécaire
van Martinique, die in april overleed, 94 jaar oud. Dat lijkt een onzinnige
verklaring voor armoede. En toch, als je drie keer nadenkt, zit er iets in:
verheerlijking van eigenheid kan leiden tot zwelgen in een pauperbestaan.
...
IRP: Een essentieel deelaspect van die cultuur:
Uit:
De Volkskrant, 25-02-2006, door Wim Bossema (volledig artikel hier
)
Geld, tovermiddel of gif van de hulp
Over: kan hulp zonder dat de ontvanger afhankelijk wordt? Door:
Henny Slegh en Jolke Oppewal. Waar: Maputo, Mozambique
...
Henny: 'Wat mij is opgevallen in Mozambique is hoe belangrijk de cultuur is.
Hoe mensen informatie verwerken is zo anders dan bij ons. Hun kijk op de wereld
is holistisch. Ze denken niet in oorzaak en gevolg, maar rond, in cirkels. Je
moet de familieleden in het leven onderhouden, maar ook de familiegeesten van de
voorouders. Als deze geesten zich tegen je keren loop je risico's op ongeluk.
'Het spirituele leven is zo belangrijk, iedereen, van hoog
tot laag, raadpleegt een geesten-bezweerder om geluk en voorspoed af te dwingen.
Als je in een samenleving wilt interveniëren, kun je daar niet omheen. Het
verbaast me hoe het wereldje van de ontwikkelingshulp steeds maar weer met
westerse ideeën en modellen aan komt zetten.' ...
IRP: Wat die cultuur in de huidige maatschappelijke praktijk inhoudt, blijkt als je een
specifiek deel van die maatschappij bestudeert:
Uit:
Leids universiteitsblad Mare, 24-01-2008, door Frank Provoost
Magie, corruptie, omkoping en etnische voortrekkerij bepalen het voetbal in Afrika
Goalgoochelaars
Een doorsnee voetbalwedstrijd in Afrika: trainer en scheidsrechter worden
omgekocht en tientallen magiërs bemoeien zich met de ploegen. Arnold Pannenborg
onderzocht wat twee voetbalclubs in Kameroen er allemaal voor over hebben om te
winnen. ‘De coach heeft te veel gedronken.’
Tussentitel: Magie mag niet met blanken gedeeld
Het duurde nog negentig minuten voordat de halve finale van de Afrika Cup, in
Mali 2002, zou beginnen. En toch moest de oproerpolitie al keihard optreden. En
wel vanwege één persoon die zich achter een van de doelen ophield. Hij werd
zonder aarzeling naar de omringende atletiekbaan gesleurd en voor het oog van de
toeschouwers in elkaar gemept, geboeid en afgevoerd.
Ging het hier om een aanstichter van supportersgeweld? Was
hij een opperhooligan, die had geprobeerd vooraf de tribunes op te hitsen?
Nee, de dader was Thomas Nkono, voormalig ‘Afrikaanse speler
van het jaar’ en nu keeperstrainer voor Kameroen, een van de teams die zo meteen
moesten aantreden. De reden van de snoeiharde charge: de politie had gezien dat
hij iets op het veld gooide. Dat moest wel een amulet of een ander magisch
voorwerp zijn. En dat zou ongetwijfeld de uitkomst van wedstrijd beïnvloeden.
Nkono was op heterdaad betrapt bij het uitoefenen van muti of juju.
Dit voorval mag dan zes jaar geleden zijn, ook bij de 26e
editie van de Afrika Cup die vorig weekend is begonnen speelt magie nog steeds
een grote rol. En niet alleen daar. Afrikaanse spelers en supporters zijn ervan
overtuigd dat zwarte magie ook buiten hun continent wordt gebruikt. Om een
voorbeeld te geven: hoe kon de Braziliaanse spits Ronaldo, net voor de WK-finale
tegen Frankrijk in 1998 opeens een mysterieuze black out krijgen? Dat moest het
werk zijn van een wonderdokter.
Afhankelijk van het belang van een wedstrijd gaat het in
Afrika om zo’n vijf tot zeven per team per wedstrijd. Zogeheten witch doctors
worden door de officials van de Afrikaanse voetbalbond opgespoord, ingehuurd en
betaald. Sommigen verrichten hun hekserij vanaf het thuisadres, anderen worden
ingevlogen om de teams persoonlijk te bewerken.
Arnold Pannenborg, onderzoeker van het Afrika Studie Centrum,
beleefde dit mee toen hij maandenlang in Kameroen veldwerk verrichtte naar zo’n
beetje alle krachten achter het voetbal, ook de stille. Hij beschreef het in
zijn boek How to win a footbal match in Cameroon.
Het onderwerp magie ligt gevoelig, wist Pannenborg. Men ziet
het ‘als een Afrikaans geheim dat ze niet met blanken willen of mogen delen’. Om
toch dit vertrouwen te winnen, probeerde hij zoveel mogelijk participerende
observatie te verrichten. Door mee te trainen bij twee teams en ze overal te
volgen, kwam hij beetje bij beetje meer te weten en leerde hij een witch
doctor kennen.
Sinds 1990 spelen de allerbeste voetballers uit Kameroen
elders in de wereld (zie kader), zo ook die van het nationale elftal, ook wel
The Indomitabel Lions geheten. Dat team viel daardoor af als mogelijk
onderzoeksgroep voor Pannenborg. Alle meevoetballende beroemdheden waren het
niet alleen onbereikbaar, ze kwamen ook slechts af en toe samen om te trainen.
In de stad Buea, in het Zuidwesten van Kameroen, kon de onderzoeker twee
middenmoters wél van dichtbij volgen uit achtereenvolgens de eerste en tweede
divisie: Olympique de Buea en Buea Boys.
Maar ook deze werkwijze vereiste nog het nodige geduld. ‘Pas
na een paar maanden in het veld, toen mijn vriendschap met voetbalspelers
Essomba en Ashu zich begon te ontwikkelen hoorde ik de eerste verhalen over
wedstrijdvoorbereidingen in de locale competitie.’
Tot die tijd trakteert Pannenborg de lezer op hilarische
taferelen, bijvoorbeeld als de president van Olympique na een zesde nederlaag op
rij (uitgerekend van de aartsrivaal) meteen na afloop van de wedstrijd woedend
het veld oploopt, om de coach een paar klappen te verkopen. De eerstvolgende
training is de coach ontslagen en vervangen door een dikke, drinkende
voetballeek. ‘Niemand heeft ooit van hem gehoord. Zal wel een vriendje van de
president zijn’, vermoedt een van de spelers. ‘Deze man heeft te veel gedronken.
Die kan niet eens tegen een bal aantrappen.’
Het moge duidelijk zijn: voetbal in Afrika is vervlochten met
corruptie, omkoping en nepotisme. De minister van Sport houdt zich geregeld
bezig met de opstelling van het nationale team en ontslaat daarbij de ene
trainer na de andere. De bemoeienis van bobo’s bij de uiteindelijke selectie
heeft ook nog een etnische oorzaak, schrijft Pannenborg. Er is sprake van
tribalisme: kortweg etnische voortrekkerij, waarbij niet de kwaliteit maar de
connecties de doorslag geven bij het selecteren van een speler. Het nationale
team uit 1990 dat de grote verrassing van het WK werd, bestond bijvoorbeeld voor
negentig procent uit Bassa. En nog steeds zijn de economisch en politiek
machtige stammen oververtegenwoordigd. Die verhoudingen zijn ook terug te zien
in de voorzieningen die de verschillende clubs wel of niet hebben: van
spelersbus tot stadions. ...
IRP: Natuurlijk kan dit voorbeeld zonder één enkele serieuze
beperking uitgereid worden naar de hele Afrikaanse maatschappij. Alleen ... als
je dit zo zou schrijven voor de Afrikaanse maatschappij, wordt je natuurlijk wel
gekielhaald - en in dit geval niet alleen door de ergste politiek-correcten - ook de goedbedoelende middenmoot zou meegaan in de
veroordeling.
Volstrekt contraproductief, natuurlijk. Het voorkomt dat je
de hulp aan Afrika effectief kan aanpakken. Het is ook de reden dat de huidige
pogingen, samengevat onder de noemer "ontwikkelingshulp", zo grandioos falen:
het heeft geen zin te gaan helpen voordat op zijn minst een minimum aantal
mensen af is geholpen van hun mythische manier van denken
.
Bij dit soort traditionele cultuur hoort ook een bepaald
soort leiderschap:
Uit: De Volkskrant, 07-10-2005, van correspondent Kees Broere
Op audiëntie na raadpleging van de voorouders
Het is niet zo bedoeld, maar zo klinkt het wel. 'Bibabeloubah', zegt een
dignitaris aan het Hof tegen een andere dignitaris. Waarop laatstgenoemde
instemmend reageert met 'baboubelibouh'. Tevredenheid alom. ...
Sakassou is een plaatsje in het noorden van Ivoorkust. Er is
weinig dat het bijzonder lijkt te maken. ...
... In een van de wat grotere huizen blijkt zich een
heuse koningin op te houden. Zij heet Abla Pokou, en is de majesteit van de Akan
en vertegenwoordiger voor de Baloué, een volk in West-Afrika. Heel erg jong is
zij niet meer. Heel erg aan de drank is zij wel.
Een niet bijtijds aangekondigd bezoek aan de koningin brengt
haar hof in rep en roer. Terwijl de bezoekers al binnen zitten, moet gezocht
worden naar een reden om de majesteit uit haar slaapkamer te voorschijn te laten
komen. Wat in hemelsnaam kan het nut van deze ontmoeting zijn?
Wel, twee dingen. De bezoekers hebben van commandant Aïdara
een fles gin als geschenk meegekregen. En zij komen uit Nederland, dat zelf ook
een echte koningin heeft, la reine Béatrice. ...
Maar dat gaat zomaar niet. De dignitarissen, eerbiedwaardige
oudere mannen met schitterende inheemse omslagdoeken, zijn er om de stemming te
peilen. Zij allen beheersen het Frans perfect, maar staan erop om via een tolk
te spreken. En zo gaat het 'bibabeloubah' een fiks aantal keren op en neer.
Dan wordt het tijd 'de voorouders' te raadplegen. Als ook zij
zullen instemmen met het Nederlandse bezoek, zal hare majesteit wellicht een
audiëntie verlenen. De hof-vaders trekken zich terug om met het voorgeslacht in
beraad te gaan.
Hun geesten zijn de bezoekers goed gestemd, zo blijkt bij
terugkeer. Even later komt de koningin zelf dan ook te voorschijn. Zij leunt
zwaar op haar staf. Dat kan de ouderdom zijn. Of de drankzucht. Waarschijnlijk
beide. Met een majesteitelijk plofje valt zij in haar speciale zetel, een wat al
te laag uitgevallen bankje.
De fles gin wordt onderdanig over de grond op haar af
geschoven. La reine Abla Pokou ziet het goedkeurend aan. En zij zou geen
koningin zijn, als zij niet zelf voor een schitterend omslagkleed als
tegengeschenk had gezorgd.
Verder heeft zij het bezoek weinig te melden. En andersom. Na
een kwartiertje laat zij zich uit haar zetel omhoog trekken en sloft zij terug
naar haar kamer. De delegatie uit Nederland moet zeker nog eens terugkomen,
zeggen de dignitarissen. En o ja, de hartelijkste groeten voor la reine Béatrice.
IRP: Meer over het huidige leiderschap hier
.
Nu een verzameling losse voorbeelden van hoe deze basale
cultuur in de praktijk uitwerkt:
Uit: De Volkskrant, 17-02-2007, ingezonden brief van R. van Hasselt (Gieten) (volledig artikel hier
)
Slaafvrije chocolade zal het tienvoudige gaan kosten
Na decennia werkzaam te zijn geweest in de cacao -industrie, moeten een paar
dingen van mijn hart. Teun van de Keuken gaat uit van een slaafvrij
chocoladeproduct (de Voorkant, 9 februari).
Dit is een illusie. Een groot deel van het Afrikaanse
continent heeft een business-ethiek die in West-Europese landen als corrupt
wordt beschouwd, terwijl die in Afrika deel van het dagelijks leven uitmaakt.
...
Uit: De Volkskrant, 30-09-2006, door Linda Polman (volledig artikel hier
)
Jonge avonturiers moeten thuis Afrika opbouwen
Zolang Europa de illusie levend houdt dat bootmigranten hier een toekomst
hebben, zal Afrika zijn jonge mannen blijven verliezen, meent Linda Polman.
Tussentitel: Afrika barst van de mooie kansen op winst, die blijven alle
onbenut
...
Hoe vaak ben ik niet tegen de muur van ongeloof in de
toekomst in Afrika opgelopen? Had ik bijvoorbeeld een muurtje dat hoger moest.
Sprak ik met de buurtmetselaar af dat ik hem 30.000 leones (10 euro) zou betalen
als de klus af zou zijn. Ik gaf hem 10.000 leones om cement te kopen en zag hem
nooit meer terug. In zijn Afrikaanse redenering had hij 10.000 leones gescoord,
terwijl ik het niet anders kan zien dan dat hij 20.000 leones verloor en
bovendien de kans had verspeeld op vervolgklussen.
De metselaar is typerend voor Afrikaanse vaklieden. ...
De Volkskrant, 18-07-2007, door Olav Velthuis (volledig artikel hier
)
‘Als je ze betaalt, blijven ze weg tot het geld op is’
Niet de erfenis van het kolonialisme, de Koude Oorlog, de slavenhandel of de
Europese landbouwsteun, maar het belabberde Afrikaanse arbeidsethos is debet aan
de onderontwikkeling van Afrika. Dat stelt Toon van Eijk, tropisch
landbouwkundige en ontwikkelingsconsultant.
Wat is er mis met dat Afrikaanse arbeidsethos?
‘Als je ze uitbetaalt, komen ze niet meer totdat het geld op is. Ze zijn niet
gericht op het leveren van kwaliteit. Zo kun je geen project afmaken. Ik ben
daar in mijn werk, of toen ik met mijn Afrikaanse vrouw in Tanzania een huis
bouwde, voortdurend tegenaan gelopen. In Europa was dat vroeger trouwens ook zo.
Rond 1900 klaagden fabrieksdirecteur er nog over.’
Hoe is dat arbeidsethos in Europa veranderd?
‘Door allerlei zaken: de opkomst van het calvinisme, dat mensen aanzette tot
hard werken. De vakbonden, die hun leden stimuleerden. De middenstand, die een
beschavingsoffensief ondernam. En het onderwijs, waarin discipline werd
aangeleerd.’
Hoe lang gaat het duren voordat Afrika diezelfde ontwikkeling heeft
doorgemaakt?
‘Lang. Afrika ligt niet decennia, maar eeuwen achter op Europa. Dat is geen
optimistische maar wel een realistische boodschap. Als Afrikanen dezelfde
materiële welvaart willen bereiken, zullen ze zich hiervan rekenschap moeten
geven. Vanuit het Westen bekeken is het te oppervlakkig om alleen maar geld
geven en technologie over te dragen. Ook op cultureel gebied moet iets gebeuren.
Er zijn boeken volgeschreven over de ontwikkeling van Afrika, maar deze factor
wordt niet besproken.’
Waarom niet?
‘In de praktijk hoor je iedereen over dat arbeidsethos klagen, zeker onder
blanke ontwikkelingswerkers. Maar deze verklaring ligt erg gevoelig omdat zij
snel kan ontaarden in paternalisme of in racisme.’ ...
Uit: Dagblad De Pers, 17-02-2009, door Marcel van Engelen
Ghana | Nederlandse miljoenen trekken openbaar vervoer vlot
Een blanke aan het stuur!
Het grootste busbedrijf van Ghana wordt gerund door een Nederlander. ‘Nee,
dat voelt niet koloniaal’, zegt Henk Visschers in Accra.
... Sinds anderhalf jaar is Henk Visschers de managing director van
Metro Mass Transit (MMT), een bedrijf met ruim duizend bussen. Het is verrezen
uit de as van voormalig staatsbedrijf OSA, mede dankzij miljoenen Nederlandse
subsidie. Maar daarvoor moesten de bussen wél bij het Nederlandse busbedrijf VDL
worden afgenomen en moest de leiding in Nederlandse handen komen. Behalve
Visschers en zijn technisch directeur Ad van den Heuvel zijn alle 3.000
MMT-medewerkers Ghanees.
‘Nee, dat voelt niet neo-koloniaal’, zegt Visschers, die
ondanks groeiende kritiek op ontwikkelingshulp (weggegooid geld, verdwijnt in
verkeerde zakken) daar toch rotsvast in gelooft. ‘Een land dat volop in
ontwikkeling is, zoals Ghana, kan niet zonder goed openbaar vervoer. Dankzij MMT
hebben duizenden families een inkomen. Daarbij leiden we jonge medewerkers op.
Dat is het voornaamste: overdragen van kennis.’
Daarom is Visschers de ‘MD’, zoals de medewerkers hem met
ontzag noemen. En daarom probeert hij tussen de vergaderingen door regelmatig op
de werkvloer te zijn, achter het stuur van steeds een andere bus. Het leiden van
een Ghanees busbedrijf doe je hands on. Zijn naaste medewerkers zijn het
inmiddels gewend. De rest van Ghana nog niet.
... Human resource manager Stephen Yeboah, die mee is
afgedaald naar de werkvloer, houdt in de volle bus een toespraak over het belang
van tickets. Dat je bij het instappen niet kunt volstaan met wat geld in de hand
drukken bij de chauffeur, omdat tijdens de rit inspecteurs kunnen instappen.
Sinds kort.
Visschers demonstreert aan de reguliere chauffeur hoe hij
bescheiden met het gaspedaal kan omgaan. Zo basaal is het. Iets meer orde
scheppen in de wanorde die het openbaar vervoer in Ghana is. Het personeel iets
meer laten handelen in het belang van het bedrijf. Al wil Visschers zich geen
illusies maken. ‘We zijn hier wel in Ghana. Binnen die context opereer je.’
...
Na jaren van verlies zit MMT nu op break even, zegt Henk
Visschers. Het is veruit het grootste busbedrijf van Ghana, en heeft voor 2009
een omzet van 72 miljoen dollar begroot. Er blijven ‘obstakels’. Zoals het
enorme brandstofverbruik en de gewoonte van chauffeurs en kaartjesverkopers een
deel van de dagomzet mee naar huis te nemen, om hun salaris van honderd dollar
per maand op te vijzelen. Ook is het gebruikelijk MMT-bussen te ‘verhuren’ of in
te zetten voor een begrafenis van een familielid.
Als Visschers van Accra naar het dorpje Tapa Abotoase in het
Voltagebied is gereden, even heeft uitgerust en ’s nachts voor de terugreis weer
achter het stuur is gekropen, blijkt hij 120 liter diesel te hebben verbruikt.
De reguliere chauffeur zit vaak boven de 150 liter. De dagomzet die hij
inlevert, zeshonderd euro, ligt 20 procent hoger dan normaal. De reguliere
chauffeur hoort de verschillen bedremmeld aan.
Uiteraard leeft onder het personeel het sentiment ‘Wie denkt
die blanke wel dat hij is?’ Toch lijkt het leeuwendeel content met de
buitenstaander. Ze beseffen dat MMT anders niet zou hebben bestaan. ‘En een
witte man kan beslissingen nemen in het belang van het bedrijf’, zegt manager
Yeboah. ‘Een Ghanees kan niet zomaar iemand ontslaan. Hij moet altijd rekening
houden met belangen van families en stammen.’ ...
Uit:
De Volkskrant, 17-03-2010, door Kees Broere
Afrikaanse dienstverlening
'Stille corruptie' maakt het leven in Afrika zwaar
... nog steeds gaat er een lichte trilling door me heen als ik op straat
een groepje kinderen in uniform zie lopen. ... trots op wat zij uitstralen: ‘Wij
gaan naar school!’
Want vanzelfsprekend is dat hier in Kenia, net als elders in
Afrika, natuurlijk niet. Zelfs niet sinds in het Oost-Afrikaanse land het
basisonderwijs officieel gratis werd gemaakt. In Nederland kennen we de
leerplicht. Maar in Afrika geldt het naar school gaan helaas nog al te vaak als
een voorrecht.
Behalve leerlingen, boeken, pennen en schoolgebouwen zijn
voor het onderwijs uiteraard ook docenten nodig. Dan blijkt dat op het
platteland van Afrika, waar nog steeds de meeste mensen en dus ook kinderen
wonen, in pakweg 20 procent van de lessen de docent met iets anders bezig en dus
afwezig is.
Iets vergelijkbaars geldt voor ziekenhuizen, of beter gezegd
voor kliniekjes. Als de verpleegkundigen er al aanwezig zijn, zijn zij
regelmatig druk met heel andere activiteiten dan patiënten verzorgen. Ze zijn
dan, bijvoorbeeld, bezig met het doorverkopen van gratis aangeleverde
medicijnen.
Zelfs in de landbouw, de belangrijkste activiteit op het
platteland van Afrika, komt het voor dat het personeel niet doet waarvoor het
aangenomen heet te zijn. Zo zijn leveranciers van kunstmest soms vooral actief
met het achterhouden en elders te koop aanbieden van de goede producten. De
boeren ontvangen de restjes.
... Sinds deze week bestaat er een term voor: ‘stille
corruptie’. Zo althans wordt het genoemd in een rapport van de Wereldbank.
Niemand kan zich waarschijnlijk iets voorstellen bij ‘luidruchtige corruptie’,
...
Niet toevallig stelt de Wereldbank dat met name Afrika’s
allerarmsten hiervan het slachtoffer worden. ...
De stille corruptie is volgens de Wereldbank zelden in het nieuws,
maar heeft op Afrikaanse samenlevingen uiteindelijk een al even ‘uithollend’
effect als omkoopschandalen en andere vormen van mega-corruptie. Maar
belangrijker nog lijkt me dit: de twee vormen van corruptie zijn nauw met elkaar
verbonden.
Neem de verpleegkundigen die zich niet aan het bed, maar aan
de doorverkoopbalie van medicijnen ophouden. Op dagen dat zij hun eigenlijke
werk wél doen, gebeurt dat voor een belabberd salaris. Natuurlijk willen zij
iets bijverdienen. Hun bazen, de grote spelers in de wereld van de farmacie en
politiek, zijn alleen maar met dit bijverdienen bezig.
In het onderwijs is het niet anders, zo is ook in Kenia
onlangs weer gebleken. Terwijl de slecht betaalde leraren worstelen om het hoofd
boven water te houden, bleken op het ministerie van Onderwijs de leiders druk
met het op grote schaal verduisteren van het budget. Een vergelijkbaar verhaal
geldt voor het ministerie van Landbouw.
Een slecht voorbeeld doet slecht volgen. Zolang de mensen aan
de top niet alleen alles doen om hun eigen rijkdom te vergroten, maar daarnaast
vooral minachting tonen voor degenen die het eigenlijke werk doen, zo lang zal
de stille corruptie niet verdwijnen. Dan ook valt de docenten, verplegers en
boeren weinig te verwijten.
IRP: Dat laatste is op zijn minst een voorbarige conclusie:
het kan voor hetzelfde geld ook andersom zijn: als iedereen corrupt is, is de
top dat vanzelfsprekend ook.
Bovendien is het ook een veel beter verklaring voor het feit
dat als de oude top wordt vervangen door een nieuwe, wat toch met enige
regelmaat gebeurd, die in Afrika minstens even corrupt blijkt te zijn -
zowel de oude als de nieuwe top komen dan namelijk doodgewoon uit dezelfde
corrupte achtergrond.
De Volkskrant, 06-04-2006, van verslaggever Ferry Haan (volledig artikel hier
)
Nigeriaanse hit over het vrolijke oplichten
'Westerling, ik neem al je geld en dan ben ik verdwenen. Ik ben de winnaar en
jij bent de verliezer', zingt Nkem Owoh in de Nigeriaanse hit: 'I go chop
your dollar'. ('Ik ga je dollar afpakken'). Vooral in de Nigeriaanse
hoofdstad Lagos kennen veel mensen de single die weergeeft hoeveel bewondering
sommige Nigerianen hebben voor oplichters.
De westerling kent de Nigeriaanse fraude vooral in de vorm van vage e-mails
waarin staat dat de ontvanger de loterij heeft gewonnen of recht heeft op een
erfenis van een ver familielid. Om hiervoor in aanmerking te komen, moet de
begunstigde wel eerst even enkele duizenden euro's overmaken aan
'administratiekosten'. Een vreselijke misdaad? Nee, vinden ze in Nigeria. 'Ik
ben geen dief, het is maar een spel', zingt Owoh.
In het Westen denken de slachtoffers daar heel anders over.
De 419-unit, een vrijwilligers-organisatie in 35 landen die strijdt tegen de
Nigeriaanse fraude, heeft onlangs op een rij gezet hoe groot de fraude nu
eigenlijk is. 419 staat ironisch genoeg voor het wetsartikel in de Nigeriaanse
grondwet dat fraude verbiedt.
Frank Engelsman van het bureau Ultrascan, het Nederlandse lid
van de 419-unit, meldt dat Nigeriaanse bendes vorig jaar wereldwijd voor ruim 3
miljard euro aan schade hebben aangericht. ...
Een westers slachtoffer heet in Nigeria 'Mugu'. 'Jij betaalt
mij kleingeld. Jij bent de mugu. Ik ben de meester', zingt Owoh.
Dat westerlingen nog steeds in de toch inmiddels overbekende
fraude trappen, heeft een reden. 'Oyinbo people is greedy. I say they is greedy',
aldus Owoh. De reden dat de Nigerianen de fraude plegen is net zo eenvoudig: 'Poverty
no good at all.'
IRP: Overigens denken hier in Nederland verblijvende Afrikanen
langs dezelfde lijnen, zie de reacties op dit bericht
.
Dat het niet iets is dat speciaal voor de blanken is bedacht blijkt hier:
Uit:
De Volkskrant, 14-06-2006, van verslaggevers Elsbeth Stoker en Merijn
Rengers (volledig artikel hier
)
Bidden voor meer geldtransactiekantoren
Ghanezen betalen graag elf euro om 100 euro over te maken naar Afrika. Dan komt
het geld tenminste aan. ‘Familieleden verliezen altijd hun portemonnee of worden
beroofd.’
Twee keer heeft de Ghanese Paul Asante geprobeerd geld via de post naar zijn
familie in Ghana te sturen. Beide keren raakte de brief ‘kwijt’. Daarna
probeerde hij het vijf keer via vrienden die op reis gingen naar Ghana. ‘Zij
beloofden het geld af te leveren bij mijn neven en nichten. Gek genoeg verloren
ze altijd hun portemonnee.’
Omdat hij zijn vrienden niet kan aanspreken op het ‘verlies’
van het geld, gaat Asante sinds tien jaar naar het geldtransactiekantoor Unity
Money Services in Amsterdam Zuidoost, specialist in geldzendingen naar Ghana.
...
IRP: Het lijkt onweerlegbaar dat mensen die er in hun
onderlinge relaties dergelijke mores op na houden, er nooit in zullen slagen een
succesvolle, constructieve, samenleving op te bouwen.
De Volkskrant, 24-02-2005, reportage van Kees Broere (volledig artikel
hier
)
Freetown draait weer, zij het op generatoren
In Freetown zijn de wegversperringen met VN-militairen vervangen door
verkeersdrempels. De scholen zijn weer open, het leven neemt zijn gewone gang.
Maar ook 'na corruption' is weer terug.
'Why de country dotty?' Daddy Saj scandeert de Creoolse zin in het ritme
dat de fans van deze rapzanger kennen. Waarom is het land zo smerig? Het
antwoord op zijn vraag kent iedereen in Sierra Leone: `Na corruption.'
Vanwege de corruptie dus, een woord dat de verzamelnaam voor alle ellende is
geworden.
De 26-jarige Saj is schor na een lang en laat optreden. Maar
hij wil nog wel uitleggen waarom zijn teksten zo aanslaan in dit West-Afrikaanse
land. 'De corruptie was de belangrijkste oorzaak van de oorlog. Mensen zagen het
als een manier om te overleven. En dat is niet veranderd. Daarom ook kan zo wéér
een oorlog uitbreken.'
IRP: Een overduidelijk illustratie van het door het IRP gestelde
aangaande de waarde van de rechtsstaat, en de invloed van corruptie als
boven beschreven.
Hoe verder naar het zuiden, hoe weerzinwekkender de
verschijnselen:
Uit: Volkskrant website, 03-04-2008, ANP (volledig artikel
)
'Verkrachting manier van leven in Congo’
Verkrachting is een manier van leven geworden in de Democratische Republiek
Congo (RDC) Daarnaast is er sprake van een ‘totale
ineenstorting van het Congolese justitiële systeem’, waardoor de daders meestal
niet gestraft worden. ...
Tijdens de oorlog in Congo die in 1994 oplaaide, werd vooral
in het oosten van het land gevochten en verkracht.
Sinds 2002 is het officieel vrede, maar daardoor heeft het
fenomeen van de massale verkrachtingen zich juist ‘op het hele nationale
grondgebied uitgebreid’, aldus Grâce Cécile Lula Hamba van de
mensenrechtenorganisatie Lifded ...
Uit: De Volkskrant, 31-07-2008, van correspondent Kees Broere
Seksueel geweld komt veel voor, slachtoffers zijn vooral
Keniaanse vrouwen
Verkrachting is in Kenia aan de orde van de dag. Nu toeristen de dupe zijn,
vreest regering de economische gevolgen.
Geweld tegen vrouwen is in Kenia wijdverspreid. Elke dag worden vrouwen fysiek
en seksueel misbruikt. Verkrachting komt in alle sociale en etnische groepen
voor. Het is een misdaad die het slachtoffer schokt en traumatiseert en de
status van vrouwen in de samenleving ondermijnt. Maar het leed wordt meestal in
stilte geleden.' ...
Anders was dat begin deze week. 'De criminaliteit in Kenia,
en in de grote steden in het bijzonder, is hoog te noemen', zo staat nu op de
ministeriewebsite te lezen. Met de toevoeging: 'Hierbij wordt (seksueel) geweld
vaak niet geschuwd.' Klopt, zo ondervonden vorige week vijf Nederlandse vrouwen
in Kenia.
Officiële cijfers zijn niet te vinden. Maar belangrijker nog
is dat die weinig zeggen. De meeste gevallen immers, zo nemen instanties als
Amnesty aan, worden niet bij de politie gerapporteerd: veel vrouwen vrezen dat
zij op het politiebureau opnieuw slachtoffer worden, dit keer van verkrachting
door dienders. Daarnaast geldt dat het taboe op seksueel geweld zo groot is dat
veel vrouwen liever zwijgen over de misdaad.
In het geweld na de verkiezingen van vorig jaar kwam het
enorme probleem weer even sterker onder de aandacht. Zo meldde een ziekenhuis in
de hoofdstad Nairobi meer dan twee keer zoveel vrouwelijke slachtoffers van
seksueel geweid als gebruikelijk. 'Het leek alsof het vooral om systematische
groepsverkrachtingen ging', aldus ziekenhuisdirecteur Sam Thenya. ...
Uit: De Volkskrant, 23-10-2008, van verslaggeefster Natalie Righton
De duivelskinderen van Darfur
Duizenden vrouwen in Darfur zijn verkracht. Hun baby’s worden gezien als
kinderen van de duivel. Niemand wil ze.
... Ajaba is een van de naar schatting 200 tot 300 vrouwen in Oure
Cassoni die bruut zijn verkracht door Janjaweed, door Darfurianen ook wel
‘duivels te paard’ genoemd. De Janjaweed zijn Arabische nomadenstammen die met
steun van de Soedanese overheid jacht maken op de voornamelijk zwarte
boerenbevolking van Darfur. Mannen worden afgeslacht, vrouwen verkracht.
...
De zogenoemde Janjaweed-baby’s worden met de nek aangekeken
in de Soedanese gemeenschap. Evenals de vrouwen. ‘Mensen zeggen misschien niks
in mijn gezicht, maar ik voel hoe ze naar ons kijken. In hun ogen zie ik
minachting,’ zegt Ajaba. ‘Kinderen zijn nog gemener. Als Yusuf buiten speelt,
duwen andere kinderen hem weg.’ Ajaba houdt Yusuf daarom zoveel mogelijk binnen.
De schaamte en afschuw over het krijgen van een kind van de
vijand is zo groot, dat niet alle door de Janjaweed verwekte baby’s blijven
leven. Soms worden ze direct na de geboorte gedood door hun moeder. De baby’s
worden door de Soedanese gemeenschap gezien als kinderen van de duivel. Niemand
wil ze zien of horen. Velen verdwijnen spoorloos. ...
Van Janjaweed-baby’s die wel blijven leven, is de toekomst
onzeker. Naar school kunnen ze wel, maar daar blijven ze vermoedelijk een
buitenbeentje. Trouwen binnen de stam – zoals het hoort volgens de Soedanese
cultuur – zal onmogelijk zijn. ‘Mensen vrezen dat als de kinderen ouder worden,
ze net zo duivels zullen zijn als hun vaders en zich tegen de Darfurianen
keren,’ zegt Awad Nahar, eveneens sociaal werker.
Ook al is de afkomst van de Janjaweed-baby’s voor
buitenstaanders niet altijd duidelijk, Soedanezen kunnen het verschil van een
afstand zien. Nahar: ‘Een baby van een Arabier pikken we er zo uit. Je ziet het
aan de gelaatstrekken.’ ...
Tussenstuk:
Arabische milities gebruiken verkrachting als wapen
Sinds het uitbreken van de oorlog in Darfur in 2003 wordt verkrachting van
vrouwen (en incidenteel mannen) ook daar gebruikt als psychologisch wapen.
Volgens hulporganisaties zijn duizenden Darfurianen
slachtoffer geworden van verkrachting. De slachtoffers zeggen aangevallen te
zijn door gewapende militieleden, vaak in uniform. Het zou meestal gaan om
Janjaweed. Exacte cijfers over het aantal verkrachte vrouwen in Darfur
ontbreken, omdat humanitaire organisaties niet in staat zijn geweest om
systematisch data te verzamelen.
Vrouwen durven nauwelijks te vertellen over de
verkrachtingen, uit vrees voor represailles van de Janjaweed of de Soedanese
regering. Veel mannen scheiden bovendien van hun vrouw als blijkt dat hun vrouw
is verkracht. zeker als zij een kind van 'de vijand' verwacht.
'De Janjaweed willen graag Arabische-baby's verwekken bij
zwarte vrouwen', zegt sociaal werker Awad Nahar in Oure Cassoni.'Volgens hem
gaat het de Janjaweed om etnische zuivering. 'Ze willen dat deze kinderen later
loyaal zijn aan hun Arabische stammen en niet aan de onze.' ...
Uit:
De Volkskrant, 11-03-2009, door Wil Thijssen
Witte zwarten
In Kameroen komen veel albino’s voor. Ze worden er, in tegenstelling tot andere Afrikaanse landen, ongemoeid gelaten.
...
Er zijn talloze albino’s in het noordwesten van Kameroen, op het platteland rond
de stad Bamenda. ... Ze hebben het veel beter dan hun gelijken in Burundi. Daar
werd onlangs nog een albinomeisje van 6 jaar letterlijk geslacht. Ze werd in
stukken gehakt, in de overtuiging dat ze over magische krachten beschikte.
Van haar lichaamsdelen werd ‘toverdrank’ gemaakt. Ze was het
vierde slachtoffer in korte tijd. In Tanzania zijn het afgelopen jaar ten minste
27 albino’s om dezelfde reden vermoord. Soms worden albino’s die een natuurlijke
dood sterven, opgegraven om hun witte huid eveneens in ‘medicijnen’ te kunnen
verwerken. Hun lichamen worden vervolgens zonder armen en benen teruggelegd in
het graf.
In Zimbabwe worden albinovrouwen soms verkracht in de
veronderstelling dat seks met hen aids kan genezen. ...
IRP: Dit is uit de Volkskrant,dus is het bericht
enigszins gesaniteerd. Dit is de werkelijkheid:
Uit: CNN.com, 29-11-2009.
Report: Scores of albinos in hiding after attacks
About 10,000 albinos in hiding in east
Africa over fears they will be dismembered
Albinos have been killed in Burundi and Tanzania because their body parts are
believed to have special powers
Tanzanian government officials mobilizing police to help embattled population
As many as 10,000 albinos are in hiding in east Africa over fears that they will
be dismembered and their body parts sold to witchdoctors, the Red Cross said in
a recent report.
The killings of albinos in Burundi and Tanzania, who are
targeted because their body parts are believed to have special powers, have
sparked fears among the population in the two countries, the report said.
Body parts of albinos are sought in some regions of Africa
because they are believed to bring wealth and good luck. Attackers chop off
limbs and pluck out organs to sell to dealers, who in turn sell them to
witchdoctors.
Scores of albinos have fled to Tanzanian schools for the
disabled or in emergency shelters set up by police in Burundi to avoid attacks,
according to the report.
"Thousands more albinos across a huge swathe of countryside
... are unable to move freely to trade, study or cultivate fields for fear of
albino hunters," the International Federation of Red Cross and Red Crescent
Societies said. ...
IRP: Een eminent argument tegen de opvatting dat de
Afrikaanse ellende veroorzaakt is door de Westerse invloed is het geval Rhodesië/Zimbabwe.
Tezamen met de afnemende rol van de blanken, nam daar de puinzooi toe:
De Volkskrant, 31-03-2005, van een verslaggever in Harare (volledig
artikel hier
)
Alleen de fietspaden herinneren nog aan de luxe
De neergang van Zimbabwe, dat vandaag ter stembus gaat, begon met de
constitutionele wijziging die de president alle macht gaf. 'We hebben een
monster geschapen.'
Fietspaden, kom daar in Afrika eens om. De meeste autowegen verkeren in zo'n
slechte staat, dat aan tweewielers al helemaal niet wordt gedacht. Wie fitst,
doet dat voor eigen risico. Een eigen pad is dan ook een luxe.
Maar niet in Zimbabwe. In de hoofdstad Harare, maar ook
elders in het land, beschikken de fietsers op veel plekken over een eigen,
veilige weg. Het lijkt een kleinigheid, maar het zegt veel over de manier waarop
dit land zich de afgelopen decennia heeft kunnen ontwikkelen.
Luxe was een vanzelfsprekendheid. Tot de eeuwwisseling, toen
het politieke gekrakeel begon. Inmiddels is het ooit relatief rijke Zimbabwe een
land met een ingestorte economie, een werkloosheid van rond de 70 procent en met
soms halflege winkels, waarin dan vooral veel toiletpapier te krijgen is.
... Het klinkt allemaal zo doorsnee-Afrikaans. Maar dan is het
goed aan de fietspaden te denken. In 1980, toen het Rhodesië van Ian Smith het
Zimbabwe van Robert Mugabe werd, stond het land er goed voor. En in de eerste
vijftien jaar na de overwinning op de Rhodesische apartheidspolitiek ging het
Zimbabwe ook voor de wind, zeker vergeleken met andere Afrikaanse landen.
IRP: Even leek in Zimbabwe het licht te gaan schijnen, toen de economie op wel zeer spectaculaire manier instortte naar het vertrek van de blanken, vooral door de neergang van de landouw:
De Volkskrant, 24-04-2006, van correspondent Kees Broere
Regering-Mugabe wil blanke boeren terug
De regering van Zimbabwe wil blanke boeren laten terugkeren naar hun land. De
beslissing komt ruim vijf jaar na het begin van het controversiële
landhervormingsprogramma van president Robert Mugabe.
Sinds 2000 zijn meer dan 3500 blanke boeren verjaagd. De economie van Zimbabwe
is vrijwel geheel ingestort.
Tot 2000 was de meeste landbouwgrond in Zimbabwe in handen
van de kleine blanke minderheid. Vierduizend boeren gaven werk aan 300 duizend
zwarte arbeiders.
President Mugabe wist zich echter bedreigd door de financiële
steun die blanken gaven aan de oppositiepartij MDC. Hij beloofde het land te
zullen ‘teruggeven’ aan de zwarte Zimbabwanen. In de praktijk echter waren het
vooral zijn vertrouwelingen die van de hervorming profiteerden.
Op de meeste buitgemaakte boerderijen kwam de productie zo
goed als stil te liggen. De oogst van tabak, maïs, fruit en bloemen is tot een
minimum gereduceerd. Door het instorten van de zo belangrijke landbouweconomie
zijn dit jaar minstens vier van de dertien miljoen Zimbabwanen op voedselhulp
aangewezen.
‘Er is begrip voor het feit dat onze leden een belangrijke
rol willen spelen in de agrarische productie, de voedselzekerheid en het
genereren van buitenlandse valuta voor het land’, zo reageerde Trevor Gifford,
de vice-voorzitter van de (blanke) Unie van Commerciële Boeren, op het
regeringsbesluit. Op dit moment zijn tweehonderd aanvragen van blanke boeren in
behandeling.
In totaal zullen mogelijk tweeduizend zwarte boeren die de
hun toegewezen grond niet bewerken hun bedrijf weer in blanke handen zien
overgaan. Minister Didymus Mutasa van Landhervorming houdt echter vol dat het
hervormingsbeleid niet overboord wordt gezet. Niettemin wil de regering volgens
hem de blanken een ‘hand van verzoening’ reiken.
IRP: In de praktijk is daar natuurlijk niets van gekomen.
Maar in plaats hiervan iets te leren, is de
gebruikelijke houding van Afrikanen om het blanke verleden de schuld te geven
van het eigen falen in het heden:
Uit:
De Volkskrant, 13-04-2005, door Kees Broere (volledig artikel hier
)
Keniaan nog niet rijp voor zelfkritiek
...
Goed, eerst wat geschiedenis. Ooit werd Kenia bestuurd door de
Britten. In 1963, ruim veertig jaar geleden, kreeg het land zijn
onafhankelijkheid. De Britten zijn gegaan. maar ook een beetje gebleven: met hun
handelsbetrekkingen, hun politieke invloed achter de schermen en huil British
Council. Voor veel Kenianen is de strijd van de zogeheten Mau Mau beslissend
geweest voor hun vrijheid. Het gaat hier om leden van het Kikuyu-volk, het
grootste in het land, die in de jaren 50 gewapenderhand probeerden hun land
terug te krijgen van blanke settlers. De Britse machthebbers traden vaak
grof tegen hen op.
...
Anderson, en na hem drie andere panelleden (allen Keniaans),
deden eerst uit de doeken waar het volgens hen in de Mau Mau-strijd om draaide.
Daarna was het de beurt aan het publiek om te reageren en vragen te stellen. Dat
bijna niemand het (dure) boek zelf gelezen had, was voor de mensen in de zaal
helemaal geen probleem. Zij immers, al waren de meesten van hen nauwelijks
geboren toen de Mau Mau door de bergen slopen, beschouwden zich als de ware
dragers van het verleden. En dat op een vaak klassieke manier: als de zwarte man
of vrouw, die niet alleen onderworpen was geweest, maar die anno 2005 nog altijd
voelt hoe hij, zoals iemand het onder applaus uitdrukte, 'psychologisch door de
blanke wordt gekoloniseerd'.
De kritiek was dan ook niet van de lucht. Niet zozeer op de
schrijver, maar bijvoorbeeld wel op het feit dat een geschiedkundig boek voor de
zoveelste keer door een blanke en niet door een zwarte was geschreven. Dat
Anderson zich in zijn onderzoek baseert op documenten die in het Nationaal
Archief van Nairobi voor iedereen toegankelijk zijn, werd daarbij gemakshalve
vergeten.
...
Op een gegeven moment ging het licht uit. Letterlijk. Het
regende buiten niet eens, maar toch verdween de stroom zomaar. Zouden die
verdomde Britten soms... Nee natuurlijk, dit had niets met het verleden, maar
alles met het heden te maken. Het heden van een ruim veertig jaar onafhankelijk
Kenia, dat er zelfs in de hoofdstad nog altijd niet in slaagt de lampen te laten
branden. Het incidentje zou ruimte hebben moeten bieden voor enige zelfkritiek,
het soort zelfkritiek dat ook in de discussie niet zou hebben misstaan. Maar
voor de meeste aanwezigen kon daarvan geen sprake zijn. Dat is een bekende
reflex, maar verbazingwekkend en teleurstellend blijft het. ...
IRP: Al met al is het bijzonder logisch dat velen weg willen
uit die puinzooi:
De Volkskrant, 07-10-2005, ANP/AFP/Reuters
Opnieuw doden bij bestorming enclave Melilla
Bij een nieuwe massale poging om de Marokkaans-Spaanse grens over te steken
bestormden 400 illegalen, volgens een zegsman bij het Marokkaanse ministerie van
Binnenlandse Zaken 'op een extreem gewelddadige manier, gedreven door de energie
van de wanhoop', de hekken en wachtposten rondom de enclave.
Enkele mensen stierven doordat ze onder de voet werden
gelopen, anderen kwamen om toen de Marokkaanse grenspolitie in de belegerde
wachtposten uit zelfverdediging het vuur opende. Volgens een Spaanse
mensenrechtenorganisatie zijn er veel meer doden dan Marokko toegeeft. Vandaag
stuurt Spanje 70 opgepakte illegalen, grotendeels afkomstig uit Mali, terug naar
Marokko.
IRP: Zou nu niemand anders op het idee komen dat de toestand
zoals beschreven in dit bericht: wanhopig arme Afrikanen bestormen Spaanse
enclave, iets te maken heeft met het overige: een wanhopig slecht georganiseerde
samenleving, en een sterk achtergebleven cultuur.
Wat bij de Afrikanen nog steeds niet is doorgedrongen is dat
de westerse rijkdom is ontstaan door veel hard werken door gewone mensen en
gedurende lange tijd het samenwerken van de top. In Afrika is hardwerken een
zeldzaamheid, en de top staat volledig los van de rest. Vrijwel alle
Afrikaanse leiders leven luxueus op kosten van de rest zonder noemenswaardige
bijdrage, en dat geldt ook voor de hen omringende kliek.
De enige manier om in Afrika iets te veranderen, is het
veranderen van de cultuur van de tovenarij, het absolute heersersschap en
dergelijke. Dat wat Naipaul heeft samengevat onder négritude. Voordien is
iedere poging tot hulp van buiten zinloos.
De Volkskrant, 17-03-2009, AFP
Oegandese jeugd sticht branden
Doordat leraren in Oeganda hun leerlingen geen lijfstraffen meer mogen geven, is
de jeugd van het Afrikaanse land er massaal toe overgegaan scholen in brand te
steken. Dit heeft een woordvoerder van de Oegandese politie maandag gezegd. De
leerlingen zouden met de brandstichtingen willen protesteren tegen schorsingen
en slechte cijfers.
‘De kindermeute heeft een beetje extra vrijheid, omdat wij de
westerse discipline hebben overgenomen’, zei de zegsman bij de presentatie van
een onderzoek naar brandstichtingen op scholen. Het afgelopen jaar zijn 92
scholen in het Afrikaanse land in vlammen opgegaan. Twee jaar geleden verbood
Oeganda lijfstraffen in het onderwijs.
IRP: Engelsen hebben daar een mooie uitdrukking voor: moeten
kiezen tussen "a rock and a hard place".
Nog een hekserij-geval:
Uit:
De Volkskrant, 20-03-2009, AP.
Als je tante dood gaat, ga je op zoek naar een heks
De autoriteiten van Gambia hebben zo’n duizend personen opgepakt in een
‘heksenjacht’ die begon na de dood van de tante van president Yahya Jammeh. De
mensen werden uit hun dorpen gehaald en meegenomen naar geheime plaatsen, waar
ze een hallucinerend drankje kregen toegediend. Dat heeft Amnesty International
woensdag gezegd. ...
Volgens Amnesty gelooft Jammeh dat zijn tante het slachtoffer
is geworden van hekserij. Kort na haar dood, eerder dit jaar, werden
medicijnmannen uit het nabijgelegen Guinee gehaald om de hekserij uit te bannen.
Samen met politieagenten, soldaten, agenten van de inlichtingendienst en
lijfwachten van Jammeh gingen die de dorpen langs om ‘heksen’ op te halen.
Op 9 maart werd het dorp Sintet omsingeld door paramilitaire
politieagenten die zeiden dat iedereen die probeerde te ontsnappen onder de
grond zou worden gestopt. Driehonderd mannen en vrouwen werden meegenomen naar
een boerderij van Jammeh in Kanilai, ten oosten van de hoofdstad Banjul.
Daar kregen zij een kruidendrank te drinken waardoor ze
gingen hallucineren. In die toestand werden ze gedwongen toe te geven dat ze
heksen waren en sommigen werden geslagen, soms tot ze bijna dood waren, aldus
Amnesty. Het drankje veroorzaakte bij veel mensen nierproblemen en zeker twee
mensen overleefden de behandeling niet.
‘Ik kan niet geloven dat dit gebeurt in Gambia. Het is uit de
middeleeuwen’, zei een getuige tegen Amnesty. Honderden mensen vluchtten naar
het buurland Senegal. ...
Uit:
De Volkskrant, 20-03-2009,
Het debat in Liberia
Vrouwen in witte T-shirts verslaan wrede bandieten
Over: Hoe kunnen vrouwen het geweld door Afrikaanse mannen doorbreken? Door: Vrouwenactivisten Waar: moviesthatmatter.nl, pryaingthedevilbacktohell.com
Het is inmiddels een cliché aan het worden onder westerse ontwikkelingswerkers
en armoededeskundigen: Afrika heeft alleen toekomst als die hardwerkende vrouwen
het heft in handen krijgen, de mannen daar maken er een potje van of erger, een
orgie van geweld en plundering. Afrikaanse mannen ergeren zich nogal eens aan
deze al te grove generalisering. Maar te vaak is dit cliché onmiskenbaar waar.
In Liberia bijvoorbeeld. Wie daaraan twijfelt moet maar gaan kijken naar de
documentaire Pray the devil back to hell.
In die film komen alleen angstaanjagende mannen en jongetjes
voor. Ze rijden met geweren in de hand in de laadbakken van terreinwagens,
joelen en dreigen de wegrennende omstanders. Een enkel joch van zo te zien nog
onder de 10 heeft een angstige blik in de ogen, die het ergste do et vrezen voor
als hij losgaat. Haveloze strijders, eentje met een teletubbierugzakje om,
gedragen zich onberekenbaar, gedrogeerd, ze zijn in een moorddadige roes. Het is
de burgeroorlog in de eerste jaren van deze eeuw.
Maar vreeswekkender nog zijn de oudere leiders. De chefs van
de rebellengroep Lurd, dreigend en agressief tegen journalisten die ze te woord
staan. President Charles Taylor, meedogenloos en arrogant. De bloedige en wrede
opstand die hij tien jaar eerder leidde (1989-1995) was nodig en goed, zegt hij
zonder blikken of blozen. Jongetjes mishandelen en dan mens en laten vermoorden
en vrouwen verkrachten hoort nu eenmaal bij een guerrillastrijd, zegt hij. Na
een vredesakkoord werd hij in 1997 gekozen tot president. Zijn moordbrigaden
heetten nu de 'antiterrorisme eenheid'. Die brigaden vochten tegen de nieuwe
rebellen van Lurd, en terroriseerden de burgers. ...
IRP: Nog niet langsgekomen maar een integraal deel van de provlemen: de Afrikaanse huwelijksmoraal:
Uit:
De Volkskrant, 20-03-2009, van verslaggever Marnix de Bruyne
Zuma kan kiezen uit een aantal First Ladies
Zuma houdt geen maîtresses verborgen – hij heeft gewoon meerdere echtgenotes.
De toekomstige Zuid-Afrikaanse president Jacob Zuma, wiens partij het ANC
deze week een grote overwinning behaalde, komt straks voor belangrijke keuzes te
staan. ...
Daarnaast speelt een meer persoonlijk dilemma: wie moet hij
straks als echtgenote meenemen naar internationale conferenties zoals de G20?
De polygame Zuma (67) kan uit zeker twee first ladies kiezen.
De oudste rechten heeft zonder twijfel Sizakele Khumalo, die hij kent sinds
1959, maar met wie hij in 1973 officieel trouwde. Ze vertoont zich zelden in het
openbaar.
Daarnaast huwde hij nog drie vrouwen. Nkosazana Dlamini-Zuma,
de huidige en waarschijnlijk toekomstige minister van Buitenlandse Zaken,
scheidde van hem in 1998. Kate Mantsho Zuma pleegde in 2000 zelfmoord. Maar
Nompumelelo Ntuli (34), met wie hij vorig jaar in het huwelijk trad, stond
woensdag aan zijn zijde te stralen toen hij stemde. ...
‘Er zijn veel politici die maîtresses hebben en kinderen
verbergen. Ik ben er liever open over. Ik hou van mijn vrouwen en mijn
kinderen’, zei Zuma ooit over zijn veelwijverij. Maar hoeveel kinderen hij
heeft, houdt hij stil. Schattingen lopen uiteen van 10 tot 18, maar de
Zuid-Afrikaanse The Sunday Times kwam niet verder dan 14.
IRP: Met als belangrijkste aspect: de in huwelijk en gezin
afwezige Afrikaanse man.
Zuid-Afrika is ten opzichte van de rest van Afrika een (zeer) gunstige
uitzondering. Maar met sinds het einde van de blanke regering staan vele
verworvenheden onder druk:
Uit:
De Volkskrant, 20-04-2010, door Marnix de Bruyne
Profiel | Julius Malema
Grillige nar met invloed, gevreesd door ANC-top
Lang werd de leider van de ANC-jeugd gedekt door de partijtop. Maar nu hij
Mugabe zegt te steunen, is hij te ver gegaan.
... Julius Malema, leider van de Jeugdliga van de Zuid-Afrikaanse regeringpartij
ANC, ...
Malema zegt op te komen voor de armen, maar behoort daar zelf
allesbehalve toe. Hij geeft feesten waar hij Moët & Chandon-champagne schenkt en
whisky van 70 euro de fles; hij draagt Gucci, rijdt Mercedes en Range Rover en
kocht in december in de welvarende wijk Sandton een huis op een flinke lap
grond. Eind februari onthulde de Sunday Times ‘hoe Malema zijn miljoenen
vergaarde’: door bemiddeling (lees aanwending van zijn politieke invloed) bij
het verwerven van zeker twintig overheidsopdrachten in zijn geboorteprovicie
Limpopo, in 2007 en 2008. Iets dat een woedende Malema afdeed als smaad.
Zijn invloed in Limpopo is echter onmiskenbaar. Topambtenaren
vragen hem wie ze moeten benoemen. Kundige mensen maken plaats voor vrienden van
Malema, alsof de lokale notabelen erop gokken dat hij ooit het presidentschap
overneemt. ...
IRP: Soms is het leven absurder dan je kan verzinnen:
Uit:
Dagblad De Pers, 02-05-2009, door Wil Thijssen
President Uganda: Afrikanen moeten naar de maan
De Afrikanen moeten ook naar de maan om vast te stellen wat de ontwikkelde
landen daar doen. Dit heeft de Ugandese president Yoweri Museveni zaterdag
gezegd tijdens een toespraak in Entebbe.
,,De Amerikanen zijn naar de maan geweest. En de Russen. De Chinezen en de
Indiërs gaan er gauw naartoe. Afrikanen zijn de enigen die hier vastzitten'',
aldus het staatshoofd. ,,Wij moeten er ook naartoe en zeggen: Wat doen jullie
hier boven?'' ...
IRP: Volkomen tekenend: de Afrikaanse leider is niet op de
hoogte van wat die Westerlingen daar op de maan uitvreten ...
Maar door demigratie zal dat allemaal verbeteren, denkt men.
Nou, in ieder geval niet zo snel:
Uit:
Leids universiteitsblad Mare, 28-05-2009, door Bart Braun
Heilige toverplanten helpen Surinaamse Winti-gelovigen overleven
Bad tegen rondvliegende kogels
Het Surinaamse Winti-geloof kent planten die helpen met het bezweren van
geesten, planten die geluk brengen, of die helpen met bolletjesslikken.
Onderzoekster Tinde van Andel brengt ze in kaart. ‘De witte overheersers zijn
altijd bang geweest voor deze magie.’
‘Weglopershagel’, heten de zaadjes van de Surinaamse plant Canna indica in het
Nederlands. Ze zijn klein en rond, en passen precies in de holle luchtwortels
van andere planten. Met wat buskruit dat hij van de plantage gestolen had, kon
een ontsnapte slaaf zo de zaadjes afschieten. De botanische geweren waren
primitief, en zullen ongetwijfeld vaak in de handen van de maker ontploft zijn.
Maar als iemand midden in de nacht een hard voorwerp in je rug duwt en zegt dat
het een vuurwapen is, is dat niet het moment voor nauwkeurige plantentaxonomie.
En zo kon het gebeuren dat de Canna indica in de beleving van
Surinamers uitgroeide tot een magische plant. Het plaatselijke Winti-geloof doet
van alles met planten ...
Zoals de oorspronkelijke Afrikanen Surinaamse planten
integreerden in hun geloof, nemen de Surinamers in Nederland nu ook de
Nederlandse flora op in het Winti-assortiment. Nog maar mondjesmaat, omdat de
planten uit Suriname gemakkelijk verkrijgbaar zijn. ‘De mensen zoeken naar
planten die er precies op lijken. Ik vond een Nederlandse plant in een winkel,
en sprak de eigenaar erop aan. “Dit is de Nederlandse versie van die plant”, zei
hij. “De grond hier is goed genoeg voor de godin die bij deze plant hoort.” Mijn
studenten vonden hem een oplichter, maar ik denk: die man past zich gewoon aan.’
...
Uit:
Volkskrant.nl, 28-07-2009, ANP
Zimbabwaanse ‘tovenares’ beduvelde Mugabe
Een
Zimbabwaanse ‘tovenares', die de regering van president Robert Mugabe een
miljoen Amerikaanse dollar uit de zak wist te kloppen door hen te laten geloven
dat ze diesel kon tappen uit een rots, is schuldig bevonden aan fraude. Dat
berichtte de nieuwssite New Zimbabwe dinsdag.
Medicijnvrouw Rotina Mavhunga ontdekte in maart 2007 nabij
het dorp Chinhoyi een oude brandstoftank tussen de struiken. Ze vulde de tank
met diesel, knutselde er een pijp aan en verborg het uiteinde bovenop een rots.
Vervolgens ontbood ze een aantal topambtenaren om het mirakel te aanschouwen.
Op een teken van Mavhunga zette een verstopte handlanger de
dieselkraan open, en na wat hocus-pocus spoot tot grote verbazing van de
aanwezigen de diesel uit de rots. Onderzoekers van Mugabe rapporteerden destijds
juichend dat definitief een einde was gekomen aan de aanhoudende
brandstoftekorten in Zimbabwe.
Regeringsleiders en zakenlieden overlaadden de zwendelaarster
met geld en auto's. Binnen een paar maanden had Mavhunga met haar trucje
president Mugabe en zijn kornuiten voor omgerekend 740.000 euro opgelicht. ...
Van:
CNN.com, 29-07-2009, door Doug Gross
Arizona girl's attack sheds light on rape in Liberia
8-year-old girl sexually assaulted by fellow Liberia natives, police say |
During Liberia's civil war, rape was used as a weapon by soldiers | U.N. report:
60 to 70 percent of Liberian women were assault victims | Johnson-Sirleaf, first
elected female leader in Africa, makes stopping rape a priority
The allegation is shocking: an 8-year-old girl lured to a storage shed with the
promise of chewing gum, pinned down and sexually assaulted by four boys, none of
them older than 14.
The response from the girl's family sent a second and equally
stunning shockwave through their Phoenix, Arizona, community: "The parents felt
that they had been shamed or embarrassed by their child," reported Phoenix
police Sgt. Andy Hill.
As a result, the girl was taken into custody by Arizona's
child welfare agency.
The prosecutor who charged the four boys called the crime "heartrending"
and "deeply disturbing." But to those familiar with Liberia, the west African
nation where the families of all of the children are from, the crime and
response are both part of a sadly familiar story.
"It's something that happens every day in every community in
Liberia," said Tania Bernath, a researcher for the human rights group Amnesty
International.
The country was racked by a brutal civil war for most of 14
years. During that time, rape was used by fighters on all sides as a tool of war
and a way to spread terror and demoralize enemies.
A United Nations report in 2004, the year after much of the
fighting stopped, estimated that 60 to 70 percent of all women in the nation had
been the victims of sexual violence.
A 2006 government report said that of 1,600 women surveyed,
92 percent reported some kind of sexual violence, including rape.
...
While no one yet knows whether the boys charged in the case
were exposed directly to violence in their homeland, advocates say they fear
that harmful attitudes toward rape in Liberia have followed some members of the
tight-knit immigrant community to the United States.
"Things like gang rape were used so often during the war that
I think, with kids, if they saw it and heard it or heard about it -- that's part
of what you might wonder about [in the Phoenix case]," Bernath said. "It was
sort of normalized." ...
After the Phoenix attack, a 23-year-old sister of the victim
told a reporter that her sister was "bringing confusion" after the assault was
discovered by a neighbor. She said that she wanted the suspects to be released
from jail because "we are the same people" and that her sister would be
ostracized by others in the Liberian community for being a rape victim. It's a
reaction that Beverly Goll-Yekeson knows all too well.
A native of Liberia, Yekeson was a victim of sexual violence
and now works as an advocate for other Liberian women. She says most families in
Liberia condemn rape, but the crime is drastically underreported because of the
stigma victims and relatives feel.
"There are a lot of social illnesses in the society; they are
ashamed to come out," said Yekeson, president of the Liberia Crisis Center for
Women and Children. "Rape is not something that people just come out and say."
Yekeson, who now lives and works in Maryland, said that
refugees who have resettled in other countries, including the United States,
often bring those attitudes with them. Her group, which runs a shelter for abuse
victims in Monrovia, Liberia, also works with refugees.
"Reintegrating them into society, changing their mind-set --
that's where we have to go," she said. "That's a bigger challenge. It's one
thing to implement a rape law and another thing to change the mind-set of a
people." ...
Naar Allochtonen en zwart respect 
, Sociologie lijst 
, Sociologie overzicht
, of site home
.
| 24 okt.2005; rev.5 mrt.2009 |