De Volkskrant, 11-06-2013, van correspondent Anne Meijdam .2011

Er is maar één doel: de Gaokao halen

Wie in China zakt voor de Gaokao, het toelatingsexamen voor de universiteit, verwoest de droom van zijn ouders. Die druk is loodzwaar voor miljoenen middelbare scholieren.


Meer dan negen miljoen Chinese middelbarescholieren ploeterden zich eind vorige week door het gevreesde toelatingsexamen voor de universiteiten en de bloeddruk liep soms weer gevaarlijk hoog op. 'Niet tegen me praten. Laat me met rust', beeft een vrouw voor de poort van Middelbareschool nr. 94 in de Pekingse wijk Wangjing. Ieder moment kan haar dochter naar buiten komen en ze kan de woorden nog nauwelijks haar keel uitpersen. Even verderop staat een ambulance geparkeerd voor het geval iemand echt onder de spanning bezwijkt.

De Gaokao - oftewel 'hoge test' - is het moment suprême van het Chinese onderwijssysteem. Het punt waarvoor kinderen al op de kleuterschool worden klaargestoomd. Want tijdens die twee verafschuwde dagen is het erop of eronder. Wie slaagt, mag naar de universiteit. Al die anderen verwoesten de droom waarmee hun ouders ze in de wieg legden.

'Het was moeilijk, maar ik denk dat het uiteindelijk wel ging', zegt de negentienjarige Xiao Li als ze dan toch eindelijk de poort van de school uitkomt. In vergelijking met haar neurotische moeder lijkt ze warempel nog redelijk rustig. Haar familie hoopt dat ze naar de prestigieuze Tsinghua Universiteit in het westen van de stad kan. Maar ze betwijfelt zelf een beetje of dat gaat lukken. 'Daarvoor moet ik wel een hele hoge score halen.' Het tweetal loopt stil naar de auto. Morgen is het zaterdag, de laatste dag.

Vier grootouders, twee ouders en één kind. De nooit geringe Chinese familieambitie rust loodzwaar op de smalle schouders van die enkele nakomeling. Want in het Westen mag dan een goede timmerman ook een hele meneer zijn, in China is hij niet meer dan een boerenpummel met een hamer. In de Chinese rangen- en standenmaatschappij is keihard doorbeuken op school simpelweg essentieel.

Het trauma van China is dat kinderen uiteraard kunnen knappen in die heksenketel. En dat gebeurt maar al te vaak met diep tragische gevolgen. Zo zocht vorige maand een tiener contact met een huurmoordenaar om zijn vader en zus om te brengen. Toen hij werd opgepakt, legde hij uit dat ze hem alleen maar tot diep in de nacht achter de boeken lieten zitten. Een paar dagen later sprong een vijftienjarige jongen uit een raam omdat hij zijn huiswerk niet af had. Over dat soort drama's kunnen Chinese ouders eindeloos doorpraten. In Sjanghai is zelfmoord zelfs de meest voorkomende doodsoorzaak onder kinderen.

Maar wat daaraan gedaan dient te worden, is blijkbaar een onoplosbare puzzel. 'Het is inderdaad vreselijk, maar zonder de Gaokao zijn het alleen nog maar de rijken die hun kind op een universiteit weten te krijgen', zegt een vader die ook voor Middelbareschool nr. 94 staat te wachten. 'Met zo'n grote bevolking is het de enige eerlijke selectiemethode.'

En toch lijkt het alsof de hoogtijdagen van de Gaokao voorbij zijn. Volgens werkgevers sluit het onderwijssysteem nauwelijks aan bij de praktijk. Van de studenten die vorig jaar in Peking afstudeerden, vond tot twee maanden terug slechts 28 procent een passende baan. Dat is in Sjanghai niet veel beter. Bovendien krijgen die verse uitstromers in de huidige economie vaak zelfs minder betaald dan ongeschoolde arbeiders. Ironisch genoeg juist die groep die ze achter zich dachten te laten. In sommige provincies zakte het aantal deelnemers aan de Gaokao dan ook met wel dertig procent.

Het zijn alleen de topuniversiteiten die nog enige garantie geven op een carrière, maar daarmee loopt de spanning voor de overgebleven Gaokao- kandidaten nog verder op. In de middenmoot eindigen en bij een tweederangsuniversiteit verzeild raken, is geen optie. Vandaar dat die negentienjarige Xiao Li met haar nerveuze moeder toch niet echt gerust was op haar resultaten.

Steeds meer ouders tasten daarom diep in de buidel en sturen hun kind naar het buitenland voor een goede opleiding. Dat is uiteraard een uitstekende markt voor Westerse universiteiten. Zo doet de achttienjarige Zhang Ke in Peking ook mee aan de Gaokao, maar hoeft hij zich over zijn punten geen zorgen te maken. Vanaf augustus studeert hij chemie in Chicago.

'Ik doe de Gaokao nu voor mijn leraren', antwoordt hij op de vraag waarom hij al die moeite doet. 'Het is een kwestie van fatsoen. Zij worden afgerekend op het aantal geslaagde Gaokao kandidaten.'

Zhang Ke's ouders betalen na wat hulp links en rechts vijftigduizend euro per jaar voor dat Amerikaanse avontuur. Geld dat ze het voor het overgrote deel moeten lenen.

Ook Nederlandse universiteiten verdienen prima aan de Chinese onderwijscrisis. De meeste Chinese studenten in Nederland doen postdoctorale programma's. Ongeveer duizend komen rechtstreeks van de middelbareschool.




Naar Cultuur, gelijkheid , Albanese cultuur , Sociologie lijst , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]