De Volkskrant, 14-03-2012, van verslaggever Jonathan Witteman .2011

Elk jaar strijken er twintig tot dertig bedrijven in Nederland neer. Slaat de Chinese draak zijn vleugels uit boven het kikkerland?

China begint Nederland te ontdekken

Tussentitel: In het nakomen van afspraken zijn ze minder goed - Guido Van Liefland - Rewin West-Brabant

Chinese ondernemers ontdekken meer en meer de vlek tussen de 51ste en 53ste breedtegraad genaamd Nederland. Inmiddels telt ons land 320 vestigingen van Chinese bedrijven, goed voor 6.430 werknemers, blijkt uit cijfers van het ministerie van Economische Zaken. Elk jaar komen er tussen de twintig en dertig bedrijven bij.

China moest vorig jaar alleen Amerika voor zich dulden als belangrijkste buitenlandse bron van investeringsprojecten in Nederland: van de 193 projecten waren er 29 Chinees.

Sinds vorig jaar zwerven de wegwerpaanstekers van Xinhai-dochter Unilight vanuit Roermond uit over Europa en zetelt de Europese tak van telecomgigant Huawei in een Amsterdams hoofdkantoor. Mijdrecht kreeg de hoofdzetel van inktpatroonmaker Seine, terwijl Rotterdam de kersverse distributieplek is van de reddingsvesten, duikersflessen en ankers van Leader Marine.

In het Rotterdamse Katendrecht verrijst voor meer dan 100 miljoen euro het European China Centre, toekomstig thuishaven voor Chinese kantoren, winkels en restaurants. Een ander glaspaleis verrijst in Den Haag: het Asian Business Court, waar Chinese investeerders 20 miljoen in hebben gestoken, in de hoop Aziatische technologiebedrijven te lokken.

Slaat de Chinese draak zijn vleugels uit boven het kikkerland? Eigenlijk vallen de Chinese investeringen in Nederland tegen, afgezet tegen de stormachtige groei van de Chinese economie, constateert hoogleraar Haico Ebbers, voorzitter van het Europa China Instituut van de universiteit Nyenrode. In euro's bedroegen de Chinese investeringsprojecten in 2011 slechts een kleine 43 miljoen, meldt het ministerie van Economische Zaken. Dat is minder dan de afgelopen jaren, en veel minder dan de uitschieter van 174 miljoen euro in 2007, toen het Shenzhense containerbedrijf CIMC een grote investering deed in Pijnacker.

Koploper
In vergelijking met andere Europese landen presteert Nederland noch buitengewoon goed, noch uitgesproken slecht in het binnenhalen van Chinese ondernemers. Nederland is een Europese koploper als vestigingsplaats van Chinese verkoopafdelingen, holdings en hoofdkantoren, mede gelokt door de gunstige belastingvoorwaarden. De Chinese maakindustrie kiest eerder voor ScandinaviŽ, Duitsland of Oost-Europa, terwijl Chinese investeringen in de financiŽle sector vooral terechtkomen in het Verenigd Koninkrijk, Luxemburg en Frankrijk.

De Chinese bedrijven die voor Nederland kiezen, laten zich behalve door het belastingklimaat overtuigen door de behoorlijke beheersing van het Engels en de nabijheid van Schiphol en de Rotterdamse haven, zeggen vertegenwoordigers uit Amsterdam, Eindhoven en West-Brabant, drie van Nederlands grootste magneetregio's voor Chinese ondernemers.

Ook helpt het dat veel Nederlandse multinationals al jaren in China actief zijn: Unilever, AkzoNobel, DSM. 'Ze hebben iets met Philips', zegt Richard L'Ami van de Brabantse Ontwikkelings Maatschappij over de Chinese ondernemers die zich in de regio Eindhoven vestigen. 'We weten allemaal dat Philips allang niet meer is wat het was, maar voor Aziaten is het vaak het eerste bedrijf waar ze kennis mee hebben gemaakt. Ze willen graag zitten in de omgeving waar het ooit begonnen is.'

BarriŤres
Ebbers heeft het idee dat Chinezen in het westerse bedrijfsleven soms wel erg hoge barriŤres moeten slechten. 'Chinese bedrijven zijn niet al te succesvol in overnamen van buitenlandse bedrijven. De succesratio is 50 procent. Als Amerikaanse of Europese bedrijven aankondigen dat ze een overname willen doen, lukt dat in 70 procent van de gevallen ook.'

Ebbers merkt Nederlands wantrouwen jegens Chinese bedrijven. Je zag het volgens hem in de uiteindelijk mislukte overnamepogingen van de Amsterdamse kabelaar Draka door Xinmao. 'We moeten Chinese bedrijven niet tegenhouden door overdreven gevoelig te zijn voor een uitstroom van kennis en research & development. Ik ben ervan overtuigd dat in de onderhandelingen tussen NedCar en eventuele overnamepartners een Chinees bedrijf een hoger bedrag zal moeten betalen dan een Zwitsers bedrijf.'

Eenmaal in zee gegaan met Chinezen roemen Nederlandse zakenpartners hun duizelingwekkende toewijding. 'Ze werken van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat en zeven dagen per week. Slapen doen ze wanneer het kan', zegt Guido Van Liefland van de regionale ontwikkelingsmaatschappij Rewin West-Brabant, de afgelopen jaren verantwoordelijk voor de komst van meer dan een dozijn Chinese bedrijven naar de regio Breda-Roosendaal. 'In onderhandelen zijn ze erg goed, in het nakomen van vastgelegde afspraken vaak minder. Feitelijk is het sluiten van een overeenkomst het begin van het onderhandelingsproces. Nederlandse bedrijven moeten dus altijd extra onderhandelingsruimte inbouwen, want elk nieuw gesloten contract wordt binnen de kortste termijn weer opengebroken.'

Chinezen zijn snelle beslissers, merkt Richard L'Ami - soms te snelle beslissers. 'Twee mooie voorbeelden waren de afgelopen jaren de consumentenelektronicabedrijven Haier en Hisense uit Qingdao', zegt L'Ami. 'Haier vestigde zich in Eindhoven in de hoop de laptopmarkt te kunnen pakken. Nadat er wat zaken fout waren gegaan met leveranties - van logistiek hebben de Chinezen vaak geen kaas gegeten - trok Haier binnen twee jaar de stekker eruit. Maar in de tussentijd had Hisense zich hier ook gevestigd met een R&D-lab. Waarom? Omdat de concurrent Haier hier zat. Toen Haier wegging, was Hisense ook meteen vertrokken.'

Persoonlijkheid
De Chinezen richten de blik steeds meer naar buiten, ziet de Amsterdamse wethouder Carolien Gehrels (Economische Zaken). Maar sommige kloven laten zich niet snel dichten. 'Identiteit en persoonlijkheid, die begrippen bestaan daar nauwelijks, dat is allemaal nog in ontwikkeling. In 2008 was ik tijdens de Olympische Spelen in het Holland Heineken House. Aan veertig Chinese bedrijven legde ik uit dat Heineken een man was en dat hij zijn naam aan het merk had gegeven. Hoogst opmerkelijk vonden ze dat. Het waren staatsbedrijven; het individu telt niet.'


Tusenstukken:
'Om het hier als Chinees te redden moet je wel inburgeren'

De drie werknemers van pharmabedrijf Siveele, een Bredase verkoper van additieven voor voedingsmiddelen.

'We doen de sales en marketing voor voedingsadditieven - hulpstoffen met de bekende e-nummers - voor bijvoorbeeld kazen, vlees en bakkersingrediŽnten', legt Jiangs en Shens Italiaanse collega Giulio Cicione (29) uit. 'We werken samen met Chinese producenten en distribueren hun producten in Europa, en fungeren daarnaast als toegangspoort tot de Latijns-Amerikaanse markt.'

Shen: 'We hebben voor Breda gekozen als vestigingsplek omdat we bij het opzetten van onze handel veel hulp konden krijgen van Rewin (de regionale ontwikkelingsmaatschappij, red.). Breda is niet ver van steden als Rotterdam, Antwerpen en Brussel.'

Jiang: 'En ik hou niet van grote steden als Amsterdam en Rotterdam - er wonen te veel mensen, het doet me denken aan China.'

Shen: 'Nederlanders staan behoorlijk open voor buitenlanders, meer dan bijvoorbeeld de Duitsers. Ik heb ook gewerkt vanuit Brussel, maar de regels waren daar minder helder dan in Nederland en bovendien was het niet mogelijk om het dagelijkse contact te hebben met een kamer van koophandel waar je als opstartend Chinees bedrijf baat bij hebt. De Nederlanders spreken bovendien over het algemeen goed Engels. In BelgiŽ en met name in Frankrijk spreken de mensen beduidend slechter Engels.'

Jiang: 'Nederland is tamelijk efficiŽnt. Als je een afspraak hebt op het gemeentehuis kun je precies krijgen wat je wilt.

Shen: 'China is veel ingewikkelder.'

Jiang: 'Je rijbewijs moet je op de ene plek halen, je geboortecertificaat weer op een andere plek.'

Shen: 'Het is in Nederland goed georganiseerd.'

Jiang: 'Een erg belangrijk advies als je hier een bedrijf wilt beginnen is: neem lokale mensen in de arm. De Chinese zakencultuur is compleet anders. Ik woon al 14 jaar in Nederland, dus ik ken de manier van zaken doen, ik kan de culturele verschillen overbruggen.'

Shen: 'We hebben hier in de regio al meerdere Chinese bedrijven gezien die het niet hebben gered, omdat ze op de Chinese voet dachten verder te kunnen. Ze volgen niet de lokale regels, huren geen lokale mensen in, passen zich niet genoeg aan aan de Europese manieren.'

Jiang: 'Hoe noemen jullie dat ook al weer in het Nederlands? Inburgeren.'


'De politie houdt zich hier erg bezig met kleine dingen'

Managing director van de Amsterdamse vestiging van de Industrial and Commercial Bank of China (ICBC), een van 's werelds grootste banken.

'Onze Nederlandse vestiging is nu ruim een jaar geopend. Het land, de mensen en de manier van zakendoen bevallen me. Omdat de Nederlanders goed Engels spreken boeken we in Amsterdam relatief sneller vooruitgang dan in Frankrijk, ItaliŽ en Spanje, waar we nu ook vestigingen hebben.

'Nederlanders zijn recht door zee. Bovendien is er in Nederland minder hiŽrarchie.

'Als kleine vestiging, met momenteel 23 werknemers, krijgen we veel makkelijker toegang tot hooggeplaatste mensen binnen Nederlandse multinationals dan we in China bij Chinese bedrijven zouden krijgen. We werken inmiddels samen met AkzoNobel, KLM, DSM en Unilever.

'Nederlanders zijn wel minder flexibel dan Chinezen. Bij het organiseren van evenementen willen Nederlanders maanden van tevoren de planning vastleggen, terwijl Chinezen gewoon zijn het schema soms kort vooraf nog om te gooien.'

Waar Weiwu het meest aan moet wennen? 'Ik heb de indruk dat de Nederlandse politie zich erg bezighoudt met kleine dingen, zoals parkeerovertredingen. Maar als je auto gestolen is of de ruiten zijn ingeslagen, lijken ze daar niet zo'n groot probleem mee te hebben.

'Als dit in China zou gebeuren, zou de politie veel aandacht aan de zaak besteden. Hier zegt de politie alleen: de volgende keer moet u voorzichtig zijn, laat uw bagage alstublieft niet op de achterbank staan. Bijna alsof het mijn fout was. Later vroeg ik: als ze mijn tas pakken, mag ik ze dan achternagaan en knock them down? Nee, nee, zei de politie, dan bent ķ de crimineel.'


 


'Ze zijn volgzaam, de baas tegenspreken doen ze niet'

Oprichter van het Eerselse bedrijf Orient Technologies, maker van printers voor kassabonnen en parkeertickets. In 2009 overgenomen door het Chinese ict-bedrijf SNBC, na twee jaar van onderhandelen.

Een cultuurbotsing op de nuchtere maag. Die kreeg Rudy Falkenburg voor zijn kiezen toen hij voor het eerst twee Chinese ingenieurs in dienst nam bij zijn bedrijf Orient Technologies. Toen hij 's ochtends op kantoor verscheen, stonden zijn nieuwe werknemers hem buiten op te wachten. Ze ontfutselden hem zijn attachťkoffertje en droegen de bagage als een goddelijke relikwie naar Falkenburgs werkkamer. 'Dat heb ik ze afgeleerd', grinnikt Falkenburg. 'Dat doen wij hier niet, heb ik gezegd. De baas is de baas, maar er zijn ook menselijke verhoudingen.' Inmiddels is Orient Technologies een Chinees bedrijf, een Brabantse volbloeddochter van SNBC uit Shandong.

De onderhandelingen voor de overname verliepen moeizaam. 'Alle afspraken werden netjes op papier gezet, alles werd in het Chinees vertaald. Maar de volgende keer konden ze gerust weer van voren af aan beginnen en gemaakte afspraken op losse schroeven zetten. Heel vervelend. Dat was een van de redenen waarom ik op zeker moment de boeken dichtsloeg en zei: er is geen deal. Toen wisten ze: nu moeten we oppassen. Uiteindelijk is het goed gekomen.'

Chinezen hebben een fantastische inzet, maar zijn soms erg volgzaam, vindt Falkenburg. 'De baas tegenspreken doen ze niet. Ze vinden Nederlanders soms lomp, hoewel ze begrijpen dat hier de mores anders zijn. Voor Chinezen is het wel een punt: moet je kritiek opvatten als een belediging? Nee, heb ik hen verteld, Nederlanders vertellen gewoon wat ze denken.'




Red.:   Niet nakomen van afspraken: ze mogen geen "nee" zeggen binnen de eigen cultuur


Naar Cultuur, gelijkheid , Albanese cultuur , Sociologie lijst , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]