De Volkskrant, 25-10-2011, van correspondent Hans Moleman .2011

Dood 2-jarig meisje knaagt aan Chinezen

Op internet en in de staatsmedia klinkt de vraag: wat zegt het over China dat niemand te hulp schoot?

Tussentitel: Hypocrisie lijkt de norm geworden | Xiong Bingqi - Onderzoeker in Peking van het moderne Chinese onderwijs

Hoe ziek is een samenleving als een kind wordt doodgereden zonder dat iemand een vinger uitsteekt? Die vraag knaagt aan China, een land dat zich van regeringswege graag profileert als een harmonieuze gemeenschap.
    De 2-jarige Yueyue overleed afgelopen vrijdag in het ziekenhuis aan haar verwondingen, maar de discussie over wat er mis is met China gaat door, aangespoord door honderdduizenden Chinezen die vooral op internet pijnlijke vragen stellen over de publieke mores.

Yueyue kwam op 13 oktober op een markt in de zuid-Chinese stad Foshan onder een bestelwagen. De chauffeur stopte even en reed toen schielijk door. Zeker achttien omstanders en voorbijgangers lieten de ernstig gewonde peuter aan haar lot over, zo registreerde een bewakingscamera. Pas nadat een tweede vrachtwagen over haar heen was gereden, greep een oude vrouw in.

Op Weibo, de Chinese variant van Twitter, is de nationale gewetenswroeging rond Yueyue al dagen een van de belangrijkste onderwerpen. De reacties schieten heen en weer van culturele zelfhaat -'wij Chinezen zijn een hopeloos amoreel volk' - tot verwijten aan de ouders - 'Hoe kun je een kind van 2 zonder toezicht op straat laten rondscharrelen?'.

Anderen wijzen op een typische 'claim-cultuur': bij ongelukken in China blijven slachtoffers vaak expres op straat zitten, ook al zijn ze slechts licht gewond, om direct een schadevergoeding van de tegenpartij af te dwingen. Omstanders laten het daarom wel uit hun hoofd te helpen, uit vrees dat ze moeten betalen.

Materialisme

Ook de staatsmedia hebben zich vol op de zaak geworpen. Opvallend is dat zij de gewetensvragen bij voorkeur beperken tot oprukkend materialisme: de snelle economische groei van de afgelopen decennia is de boosdoener. Dat ligt vooral aan het onderwijs betoogt Xiong Bingqi, van het Pekingse Onderzoeksinstituut voor het Onderwijs in de 21ste Eeuw, in de China Daily.

Van de kleuterschool tot de universiteit worden alleen kennis en vaardigheden aangeleerd die tot zo veel mogelijk rijkdom leiden. Sociaal gedrag wordt als een zwakte afgedaan, aldus de onderzoeker, die het voorbeeld geeft van een incident in de vierde klas van een lagere school.

Daar barstte een klas in gejuich uit toen een meisje niet aan een examen mee kon doen omdat haar opa was overleden. Zij was de beste van de klas - de andere kinderen dachten: 'Ha, nu kan ik eens de beste worden.'

China, een land waar respect voor ouderen eens vanzelfsprekend was, telt veel jongeren zonder normbesef. Ze kijken alleen wat iets oplevert, aldus Xiong. 'Het is nog erger, want velen die zeggen normen en waarden hoog in het vaandel te hebben, handelen in het echte leven anders. Hypocrisie lijkt de norm geworden'.

Volgens het kritische weekblad Caixin moet ook gekeken worden naar de rol van het autoritaire bestel bij de verhuftering. 'Wanneer de burgerrechten worden onderdrukt, be´nvloedt dat het sociale gevoel.'

Het weekblad raakt een gevoelig onderwerp: de destructieve invloed van het tijdperk-Mao. Mao Zedong, die heerste van 1949 tot 1976, voerde meedogenloze campagnes waarbij miljoenen omkwamen door hongersnood en politieke vervolgingen.

Vooral de 'Culturele Revolutie' berokkende schade aan het gemeenschapsgevoel. Vanaf 1966 werden jonge Chinezen er jarenlang toe aangezet ouders, buren en leraren te verraden en te mishandelen bij het minste vermoeden dat ze klassevijanden waren. Alle trauma's daarvan zijn op last van de Communistische Partij onder het tapijt geschoven.

Beschaving

Anno 2011 propageert de partij niettemin een 'harmonieuze samenleving', terwijl de samenleving onder leiding van de partij na 1976 juist een keiharde ratrace is geworden naar rijkdom. 'De harmonie is propaganda; de Chinese maatschappij is koud en hard', oordeelt een Shanghainese.

De affaire-Yueyue komt op een voor Peking ongelukkig moment. De afgelopen week boog de partijtop zich juist over een strategie om de eigen cultuur wereldwijd meer in te zetten als instrument van soft power. Peking koestert de opvatting dat de Chinese beschaving als een van de oudste ter wereld een streepje voor heeft op andere beschavingen.




Naar Cultuur, gelijkheid , Albanese cultuur , Sociologie lijst , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]