De Volkskrant, 29-08-2015, door Sander van Walsum
.2011

Op het tweede gezicht | Franc Weerwind

Een maatje te groot

Hij is fel tegenstander van de klassieke Zwarte Piet, maar zal dat nooit laten blijken in zijn functie van burgemeester. De 'Obama' van Velsen, zoals inwoners Franc Weerwind liefkozend noemen, staat bekend om zijn tact. Nu vertrekt hij naar Almere.

Tussentitel: Het begint met goedemorgen zeggen - Franc Weerwind - burgemeester Velsen over zijn strategie om de sfeer op het stadhuis te verbeteren

Geen onvertogen woord kwam de Velsenaren over de lippen toen een verslaggever van de regionale omroep hun reacties peilde op het vertrek van hun burgemeester, Franc Weerwind, naar Almere. Alsof ze het tevoren zo hadden afgesproken, prezen zij z'n ijver, z'n toegankelijkheid, z'n vriendelijkheid en z'n meelevendheid. Een enkeling memoreerde een onaangekondigd optreden van Weerwind tijdens een soulfestival, enkele jaren geleden. Daarbij had hij laten zien dat hij ook nog eens kon zingen en spontaan was - een trek die Nederlanders altijd bij uitstek weten te waarderen. Eén oudere inwoner van IJmuiden - onderdeel van de gemeente Velsen - onttrok zich grommend aan de hoogmis. Hij verweet Weerwind dat hij liever taartjes at bij gouden echtparen en honderdjarigen dan dat hij zich om IJmuiden bekommerde. Maar dat had hij vermoedelijk van elke burgemeester gezegd.

Bij alle kwaliteiten en uiterlijkheden - 'slank, rijzig, zware stem' - bleef één ding onvermeld: dat Weerwind - zoon van een Surinaamse vader en een uit IJmuiden afkomstige moeder - donkerder is dan de modale burgemeester. Velsenaren hebben Weerwind wel liefkozend 'onze Obama' genoemd, maar daar bleef het bij. Noch voor de Velsenaren, noch voor Weerwind zelf was de Surinaamse component van zijn identiteit relevant. 'Het zou geen enkel issue moeten zijn', zegt Bernard Lensink, algemeen directeur van het landgoed Duin & Kruidberg in Santpoort-Noord - het landelijk deel van de gemeente Velsen. 'En dat is het naar mijn mening ook nooit geweest'. Zijn koosnaam - 'onze Obama' - 'is een keuze van mijn omgeving', zei Weerwind zelf. 'Ik ben Nederlander en ik kan schaatsen. Ik heb mijn verpakking al sinds mijn geboorte.'

Weerwind, tevens onbezoldigd voorzitter van het Nationaal Instituut Nederlands Slavernijverleden en Erfenis (NinSee), is 'een fel tegenstander van de klassieke Zwarte Piet', weet raadslid Iskander Sitompul (GroenLinks). 'Maar dat zal hij als burgemeester nooit laten blijken. We hebben hier vrij actieve Sinterklaasverenigingen en Weerwind heeft de vormgeving van het feest volledig aan hen overgelaten. Vorig jaar, bij de intocht van Sinterklaas, waren de Pieten hier nog overwegend zwart. Dat heeft de burgemeester er niet van weerhouden zijn rol die dag met verve te spelen. Hij vertrouwt op het zelfreinigend vermogen van een traditie.'

De scheidend burgemeester kan afstand nemen van de materie, zeggen mensen die hem de laatste jaren hebben meegemaakt. 'Hij kijkt altijd naar de brede context', zegt Truus Valkering, voormalig directeur public affairs van Tata Steel in IJmuiden - door Weerwind nog bij voorkeur Hoogovens genoemd, al was het maar omdat zijn schoonvader ooit als staalarbeider bij dat bedrijf werkte. 'Hij kijkt verder dan de eigen regio en de nabije toekomst. Hij investeert in contacten met de buurgemeenten en hij heeft oog voor de Europese dimensies van het plaatselijk beleid. Zijn horizon ligt ver, voor een bestuurder. Getuige alleen al het jaartal bij het document waarin het college van B&W enkele jaren geleden zijn toekomstvisie voor Velsen ontvouwde: 2025.'

Valkering, voor wie als werknemer van Tata Steel de globalisering een tastbaar gegeven was, deed Weerwind ooit een boek van Robert Kaplan cadeau. Later stelde Valkering vast dat de burgemeester dit boek 'met de gemeenteraad had gedeeld'. Op zijn beurt schonk hij haar De geopolitiek van emotie van de Franse hoogleraar en publicist Dominique Moïsi. 'Het is prettig om daarover met hem van gedachten te wisselen. Tezelfdertijd kun je hem ook heel goed op een 100-jarige afsturen.' Over 'die honderdjarigen die ik mag bezoeken' zei Weerwind zelf in het Haarlems Dagblad: 'Je wordt op een stoel gezet en je hele beleid wordt op de schop genomen. Maar je ontmoet zo wel het geweten van Velsen, die mensen hebben een verleden hier.'

De 'bindende kwaliteiten' waarvoor Weerwind zo vaak wordt geprezen, kwamen hem van pas toen hij in 2009, na een vijfjarig burgemeesterschap in het Noord-Hollandse Niedorp (nu onderdeel van de fusiegemeente Hollands Kroon), in Velsen werd benoemd. Er waren verdenkingen gerezen tegen drie ambtenaren die bij hun contacten met aannemers ook particuliere belangen zouden hebben gediend. Weerwind wist het drietal tot een vrijwillig vertrek te bewegen en voerde het zogenoemde 'vier-ogen' beleid in: 'Niet steeds dezelfde ambtenaar naar dezelfde aannemer laten gaan, op z'n minst met iemand anders'.

De stroeve verhoudingen binnen het stadhuis pareerde hij met een ouderwetse wellevendheid. 'Het begint met 'goedemorgen' zeggen', legde hij uit in de IJmuider Courant. 'Interesse in elkaar tonen. 'Hoe is het thuis, hoe was je vakantie?' Ik heb gemerkt dat zoiets lang niet overal in het stadhuis gebruikelijk was.' Hij belegde bijeenkomsten met de fractievoorzitters in de gemeenteraad waarbij ze vertelden over wat hen als politicus bewoog - en wellicht ook frustreerde. Fricties tussen raadsleden en ambtenaren wist hij vaak weg te nemen door aandachtig naar de betrokkenen te luisteren en hun de betrekkelijkheid van een probleem te laten zien. 'Ik houd ervan om mensen met uiteenlopende profielen bijeen te brengen', zei Weerwind in een televisie-interview. 'Verschillen interesseren mij minder dan overeenkomsten.' Met plaatselijke ondernemers gaat hij op gezette tijden lunchen om wetenswaardigheden uit te wisselen. 'De oprechtheid die hij daarbij aan de dag legt, is heel zeldzaam in ambtelijke kring', zegt horeca-ondernemer Bernard Lensink.

Deze houding moet niet worden verward met jovialiteit. Want Weerwind legt een sterk ambtelijk zelfbewustzijn aan de dag. Hij ziet zijn ambtsketen niet als decoratie maar als uitdrukking van de waardigheid van zijn functie. Hij zal niet snel tutoyeren. De verslaggeefster van RTV Noord-Holland spreekt hij vormvast met 'mevrouw' aan - ongeacht haar leeftijd en ongeacht het aantal keren dat zij elkaar al hebben ontmoet. 'Hij is niet het type dat graag aanwezig is bij informele bijeenkomsten die de gezelligheid zouden moeten bevorderen', zegt de Haarlemse burgemeester Bernt Schneiders. 'Dat vindt hij volgens mij zonde van de tijd.'

Bij zijn kennismaking met de Almeerders heeft Weerwind geen andere indruk willen wekken. Zo sloot hij, in een tv-interview, een reprise als gelegenheidszanger uit. Zijn optreden bij dat soulfestival in Velsen was eenmalig geweest, verzekerde hij. 'Toen had ik nog een goede stem. In Almere zal ik niet met zangkunst van mijn liefde voor de stad getuigen.'

Weerwind heeft altijd een grote belangstelling voor 'veiligheidsvraagstukken' en voor crisismanagement aan de dag gelegd, al was het maar omdat de kracht van de bestuurder met name bij calamiteiten moet blijken. 'Zo'n voorval met die monstertruck in Haaksbergen of die brand bij Chemie-Pack in Moerdijk gaat ook over ons', zei Weerwind deze zomer. Als burgemeester van Niedorp was hij nog niet eens geïnstalleerd toen hij in 2004 overging tot ontruiming van het dorp Lutjewinkel nadat brand was uitgebroken in de plaatselijke kaasfabriek. Voor zijn ogen werd het gemeentelijk apparaat aan een deugdzaamheidstest onderworpen. 'Een crisis is bijna een training van groepsdynamica', zei Weerwind later. 'Je ziet aan mensen of ze ermee om kunnen gaan en met hun verstand handelen. Er zijn ook volstrekte chaoten met wie geen land te bezeilen valt in zo'n crisis. 'Zet die volumeknop uit', denk je dan. Die moet je direct aan de kant zetten. Daar heb ik no mercy mee.'

Volgens Iskander Sitompul zijn tijdens het burgemeesterschap van Weerwind de, van oudsher wat stekelige, betrekkingen met 'de overweldigende buurman Amsterdam' aanmerkelijk verbeterd. Zo heeft hij zijn Amsterdamse ambtgenoot Eberhard van der Laan en diens vroegere wethouder Carolien Gehrels mee op excursie genomen om hen van het regio-overstijgende belang van de Velsense maakindustrie te overtuigen. In tegenstelling tot veel andere kustgemeenten, werkt Velsen van harte mee aan de aanleg van een windmolenpark voor de kust.

Het grootste gemis van Velsen, in Weerwinds ogen, was dat de gemeente geen universiteit herbergt. In de jaren zestig zou het daar even naar hebben uitgezien, maar de vestiging van een technische hogeschool in Enschede doorkruiste de academische aspiraties van Velsen. Dit kleine drama voltrok zich weliswaar omstreeks het geboortejaar van Weerwind, maar als burgemeester leek hij zich er nog altijd niet mee te hebben verzoend - getuige onder andere de ijver waarmee hij heeft geprobeerd de plaatselijke 'kennisinfrastructuur' te verbeteren. Hij refereerde graag aan Tata Steel/Hoogovens als bron van metallurgische kennis, aan de contacten van het bedrijf met de technische universiteiten, en hij koesterde het in IJmuiden gevestigde onderzoeksinstituut Imares, onderdeel van Wageningen University. 'Hij heeft altijd een grote betrokkenheid bij ons werk aan de dag gelegd', zegt Tammo Bult, directeur van Imares. 'Niet alleen bij het instituut als IJmuidens fenomeen, maar ook bij de rol van de oceaan bij de voedselzekerheid. Bij hem kwamen al snel de grotere thema's aan de orde.'

Weerwind werd door sommigen dan ook een maatje te groot voor Velsen geacht. Burgemeester Theo Weterings van Haarlemmermeer waarschuwde Velsen al ten tijde van zijn installatie: 'Dit is geen blijvertje'. Bij elk electoraal succes van D66, de partij waar Weerwind toe behoort, werd over zijn vertrek naar de landelijke politiek of naar een grotere stad gespeculeerd. Met zijn benoeming in Almere wekt hij in Velsen wel treurnis maar geen verbazing.

'De nieuwe burgemeester van Almere is een geheel ander type dan Annemarie Jorritsma, zijn voorgangster', zegt Bernt Schneiders. 'Maar ik weet zeker dat hij z'n benen uit het lijf zal lopen.'


Tussenstukken:

Slavernijverleden

Ook als bestuurslid - sinds 2014 voorzitter - van het Nationaal Instituut Slavernijverleden en Erfenis (NiNsee) zegt Franc Weerwind te willen 'verbinden'. Tot ongenoegen van een deel van de Afro-Surinaamse gemeenschap in Nederland ziet hij het instituut niet als een bron van activisme maar als 'kennismakelaar' - vergelijkbaar me het Niod en het Tropeninstituut.
    In Nederland blijft het slavernijverleden 'een verborgen geschiedenis', zei Weerwind in 2014 in Het Parool. 'In Frankrijk en Groot-Brittannië wordt daarover met veel meer openheid gesproken.' Weerwind zou graag zien dat de regering zich onomwonden verontschuldigt voor het Nederlands slavernijverleden.


CV

1964 - Op 22 september geboren in Amsterdam
1963 - Atheneum Heemstede
1989 - Bestuurskunde Universiteit Leiden
1990/ 2000 - Diverse functies als organisatieadviseur
2000 - Adjunct- gemeentesecretaris Leiderdorp
2004 - Burgemeester van Niedorp (12 duizend inwoners)
2009 - Burgemeester van Velsen (70 duizend inwoners)
2015 - Burgemeester van Almere (200 duizend inwoners)


Web:
'Ik ben Nederlander en ik kan schaatsen'
TT:
Het begint met goedemorgen zeggen
— Franc Weerwind
Dit is geen blijvertje
— Theo Weterings, burgemeester Haarlemmermeer over de potentie van Weerwind na zijn benoeming in Velsen

 

IRP:  
 


Naar PC club, Middendorp , PC club , Politiek lijst , Media lijst , Politiek & Media overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]