De Volkskrant, 29-08-2015, door Haro Kraak
.2011

Met de blanke billen bloot

Even geen cabaret maar Popstukken. Met deze bluesy nieuweling - nee, geen kleinkunstmuziek! - gaat Hans Teeuwen morgen op tournee. Vandaag presenteert hij ons zijn muzikale en andere helden.

Tussentitel: Zelfs Eric Clapton is geen B.B.King

Na twee keer aanbellen klinkt er gestommel op de trap. Een paar seconden later doemt een nakende gestalte op achter de brievenbus, die wagenwijd openstaat omdat de krant ertussen zit geklemd. Twee grote ogen gluren door de gleuf.

Het zijn de ogen van Hans Teeuwen.

Zijn natte haren vallen over zijn wangen. Op een geniepige fluistertoon vraagt hij: 'Is dit de Volkskrant?'

Na een bevestigend antwoord haalt hij de deur van het slot. Met een hand op zijn rug houdt hij de uiteinden van het witte handdoekje om zijn middel bij elkaar. Blanke, behaarde billen verschijnen als hij zich omdraait en naar boven dartelt. Van boven schreeuwt hij: 'Make yourself comfortable!'

Wandelend door zijn ruime zitkamer, in Amsterdam Oud-Zuid, herken je de sofa, de hoekbank met verschuifbare delen en andere meubelstukken, speelgoed en prullaria uit de filmpjes die Hans Teeuwen de afgelopen jaren op internet zette. Eerst als Hans Teeuwen de cabaretier en absurdist, later als Hans Teeuwen de satiricus en islamcriticus, zoals na de aanslagen op Charlie Hebdo, begin dit jaar.

Hans Teeuwen is terug, voor de zoveelste keer. Na een stormachtig begin van zijn cabaretcarričre, met de voorstellingen Hard en Zielig en Met een Breierdeck, verdween hij eind jaren negentig van de radar. Er gingen geruchten dat hij drugsverslaafd zou zijn of in een psychiatrische kliniek zat. Opeens was hij er weer, met een hoofdrol in de film Jezus is een Palestijn.

Weer drie razend succesvolle programma's verder was hij klaar met cabaret. Of klaar met Nederland. Of allebei. Dat de moord op zijn goede vriend Theo van Gogh ermee te maken had, bestreed hij, maar het was na die zware periode in 2004 dat hij zich opnieuw terugtrok. In de jaren daarna ging hij liedjes van Sinatra en aanverwanten zingen en probeerde hij als cabaretier door te breken in Engeland, wat aardig lukte, maar waar hij toch ook moe van werd na een tijdje.

In 2011 keerde hij als cabaretier in Nederland terug, met Spiksplinter, de tour die in een halve dag was uitverkocht, waaronder acht avonden in de Heineken Music Hall. Sindsdien liet hij zich slechts sporadisch zien. Met filmpjes op zijn eigen site dus en in 2013 met een optreden in Zomergasten, waar hij meteen een nationaal relletje ontketende door live op tv twee sigaretten te roken. Hij waarschuwde vooraf dat hij in de uitzending gebeld kon worden omdat zijn vriendin Eva een paar weken later uitgerekend was. Uiteindelijk werd hij begin september vader.

Als zijn dochtertje de kamer inloopt tijdens het interview, zegt hij op typische, sarcastische Teeuwen-toon: 'En nou opsodemieteren!' Waarna het meisje zonder blikken of blozen wegwandelt.

Zijn dochter prijkt nu op de hoes van zijn nieuwe album. Ze zit naast een paar verknipte, enge poppen. Het hoofd van vader Hans steekt uit de tafel. Met zijn band Hans Teeuwen & The Painkillers maakte hij de plaat Popstukken. Zondag presenteert hij de cd in Vondel CS (14.00 uur, toegang gratis) en daarna toert hij door het land. Het album staat vol met Nederlandstalige bluesy en jazzy popliedjes, met grappige, maar geen cabareteske teksten, want kleinkunstmuziek, dat vindt hij helemaal niks.

'Kleinkunst is muzikaal heel beperkt. Het swingt nooit. Die oude cabarettraditie komt voort uit Frankrijk en Duitsland. Kleinkunstenaars spiegelen zich meer aan Brecht en de Franse chansonniers en troubadours dan aan Engelse en Amerikaanse jazz, soul, blues en pop, muziek waar ik meer mee heb. En de tekst vertelt meestal een verhaal. Men spreekt ook wel van luisterliedjes, een rare term natuurlijk, want wat moet je anders doen dan ernaar luisteren? Voelen? Haha, brailleliedjes.'

De romantiek in chansons staat hem niet aan. 'Bij Jacques Brel hoor ik dat het heel erg indrukwekkend is en dat hij een goede zanger is, maar ik heb geen zin in dat gevoel, die melancholie. Ik associeer dat met alcohol, het is de romantiek van mensen die dronken zijn. Burgerlijke mensen die mijmeren over een grootse manier van leven die eigenlijk helemaal niet bestaat. Een geromantiseerd verdriet en een geromantiseerd verlangen naar...' hij zet een Herman van Veen-stem op '... Parijs! Dat zegt mij niets. Maar het belangrijkste is dat kleinkunstmuziek niet swingt, dat het geen jazz is, heel politiek correct zou je zeggen: het is te blank.'

Hans Teeuwen swingt wel, hoe roomblank zijn billen en hoe Nederlands zijn teksten ook zijn. 'Ik vind het leuk om die Nederlandse teksten cool te laten klinken. Dat is best moeilijk. Het moet inhoudelijk kloppen, maar ook lekker bekken. De muzikaliteit van de tekst is belangrijker dan de inhoud. Het is leuk als een zinnetje een cadans heeft die al muzikaliteit in zich heeft. Bijvoorbeeld: 'Trek eens even aan m'n rem.' Dada-dada-dada-dam. Hoor je? Die zin geeft een ritme aan. Het moet nergens stokken, je moet nooit op een klinker of een woordje stuiten waardoor het niet meer soepel vloeit.'

Zijn vorige jazzplaat, How it Aches, verkocht nauwelijks en daarom ontvangt hij vandaag een hele horde journalisten thuis om te vertellen over zijn nieuweling. Althans, niet alleen thuis, want dat verveelt. Hij gaat 'een rondje' maken, eerst een interview thuis, dan in Wildschut, dan in Keyzer en dan weer hier. Hans Teeuwen heeft constant prikkels nodig, blijkt ook als hij languit op de bank wegdwaalt midden in een verhaal.

Terwijl hij de knoopjes van zijn gekreukte rode hemd dichtdoet en zijn gehavende jasje met een scheur onder de oksel aantrekt, zegt hij: 'Begin maar! Stel een vraag! O nee, wacht, eerst even mijn schoenen aantrekken. Ja, go!'


1. Muziek: The Rolling Stones

'In de jaren zestig was er een niche van Engelse jongetjes die enorm geporteerd waren van de Amerikaanse bluesmuziek en op een elitaire manier elkaar infecteerden. Ze gingen de blues luisteren, naspelen en later zelf maken. En The Rolling Stones is het bandje dat dat het beste heeft gedaan en zelf iets aan de blues heeft toegevoegd. Ze begonnen als coverbandje Chuck Berry, Howlin' Wolf en Muddy Waters te spelen en ontwikkelden gaandeweg een eigen geluid.

'De beste periode van The Stones is toen Mick Taylor meespeelde. Vanaf 1969 tot 1974, vooral de platen: Sticky Fingers, Let it Bleed, Exile to Main Street. Taylor was een heel goede bluesgitarist. Als blanke is dat knap. Een eenvoudige bluesriff spelen is technisch gezien makkelijk, maar om het precies in de juiste cadans te spelen is moeilijk, met het juiste gevoel, zoals zwarte muzikanten dat van nature kunnen, als ademhalen. Je kunt dat nog zo goed imiteren, maar toch hoor je of het een blanke of zwarte muzikant is. Zelfs Eric Clapton is geen B.B. King.

'The Stones inspireerden me meer dan de oorspronkelijke bluesmuzikanten, juist omdat ze lieten zien dat blanke jongens ook de blues konden spelen. Keith Richards zei ooit dat het een openbaring voor hem was toen hij Elvis voor het eerst zag. Als hij dat kan als blanke hillbilly kan ik dat misschien ook wel, dacht Richards. En dat bleek hij inderdaad te kunnen, ja.

'Ik zag The Rolling Stones voor het eerst op mijn vijftiende in de film Gimme Shelter. Hun tour eindigt met dat concert bij racecircuit Altamont, waar het helemaal uit de hand liep door de Hells Angels in de beveiliging. Ik zag dat optreden en vond The Stones zo stoer. Ik associeerde stoerheid toen nog met brede jongens met brommers die sterk waren en konden vechten. Dit waren tengere, artistieke jongetjes die ook stoer waren. Daar was ik meteen verliefd op.'


2. Muziek: Frank Sinatra (1915-1998)

'Het fenomeen popcultuur is bij Frank Sinatra begonnen, niet bij Elvis Presley, zoals Peter Buwalda onlangs in Zomergasten beweerde. Ik heb de muziek van Sinatra pas goed leren kennen toen ik een cd'tje van hem kocht tijdens de tour van Trui. Het was een best of-cd met zijn 22 grootste hits. Ik kon niet ophouden ernaar te luisteren. Mijn chauffeur begon er echt een beetje last van te krijgen. Hij merkte dat hij de hele dag door - onder de douche, op de fiets - frases aan het zingen was. Ik zong ook altijd mee. Ik maakte me de muziek helemaal eigen. Dat je het zo vaak luistert dat het helemaal in je systeem gaat zitten. Zo doe ik dat altijd bij dingen die ik goed vind. Dat gaat tamelijk obsessief.

'De timing van Sinatra is natuurlijk ongeevenaard. Het is een manier van frasering. Eigenlijk zingt hij rechtuit, niet zoals Stevie Wonder die om elke noot heen zingt, huilend, uithalend. Bij r-'n-b gebeurt dat altijd, ik vind dat strontvervelend. Zing nou toch gewoon het liedje man, hou op met die loze pirouetjes draaien.

'Sinatra maakt alleen heel kleine variaties in de frasering. Een tekst heeft een ritme dat binnen de cadans van het nummer moet kloppen. Als je een woord een tel te laat of te vroeg begint, hebben alle andere woorden daar last van. Maar je kunt dat oplossen door iets sneller of langzamer de rest te zingen. Sinatra kon dat als geen ander. Omdat hij dat spaarzaam doet, is het erg effectief. Hij luisterde bovendien heel goed naar instrumentalisten.

'Tegelijkertijd was hij erg goed in de tekstinterpretatie, omdat hij voortkwam uit de musicaltraditie waarin de tekst letterlijk een verhaal vertelt. Hij kon de tekst goed overbrengen op het publiek.

'Daarnaast had Sinatra een enorme geldingsdrang en energie: er moet naar mij geluisterd worden. Er zat een ingehouden vulkaan in hem. Van ambitie en overlevingsdrift. En toch had hij de beheersing om gedecideerd te zingen en daarbij de indruk te wekken dat hij ontspannen was.'


3. Cabaretier: Toon Hermans (1916-2000)

'We hadden thuis een dubbel-lp met conferences, die heette Dubbel van het lachen. Jaja, haha! Daar stonden ze allemaal op: Kan, Sonneveld, Elsink, Cox. Toon Hermans vond ik de beste. Hij was net zo goed acteur als cabaretier. En hij had een fantastische timing. Ik noem hem altijd de Sinatra van de Nederlandse cabaretiers. Hermans had ook die rust waarmee hij op het podium stond. En dat gedecideerde timen van zijn grappen. Hij deed het exact hetzelfde elke avond. Ik hoorde ooit van iemand die bij hem op bezoek ging dat Hermans een opname van Sinatra aan het kijken was. Toen viel alles op z'n plek.'


4. Conference: De Openbaring, van Freek de Jonge (1982)

'De eerste oudejaarsconference van Freek de Jonge heette De Openbaring en was ook echt een openbaring voor mij. Omdat hij zich op een heel andere manier tot het publiek verhield. Hij gedroeg zich anders op het podium dan andere cabaretiers. Minder keurig. Zijn stijl leunde in die tijd tegen het krankzinnige aan. Het sloeg nergens meer op, maar er zat een enorme bevlogenheid en energie in. Het was een soort verbale slapstick. Ik had nog nooit zoiets gezien en vond het fantastisch.

'Tot eind jaren tachtig vond ik alles van Freek goed. Toen is de betovering verbroken. Hij ging - net als Hermans trouwens - heel veel woordspelingen maken. Daar heb ik niets mee. Daarna is het van kwaad tot erger gegaan. Het is gęnant om te zien hoe miskend Freek zich voelt tegenwoordig. Maar ik vind het lullig om dat vuurtje weer op te stoken. Ik heb me een aantal keer nogal laatdunkend over hem uitgelaten, bij NOVA College Tour onder andere, maar dat was altijd in reactie op. Om het heel kinderachtig te zeggen: hij begon.'


5. Regisseur: Woody Allen (1935-heden)

'Op de middelbare school haalde ik troost uit Woody Allen. Hij was een antiheld die moeite had met meisjes krijgen. Hij was niet groot en sterk en kon niet imponeren met zijn verschijning. Hij was een beetje laf en bang. Als enige wapen had hij zijn intelligente gevoel voor humor.

'Zijn beste films vind ik Manhattan, Annie Hall en Husbands and Wives. Op een andere manier was Zelig ook heel goed. Ik heb veel bewondering voor de transitie die hij heeft gemaakt van stand-upcomedian naar regisseur van comedyfilms en later van heel serieuze dramafilms. Met een krankzinnige productie, gemiddeld een film per jaar, al is het hits and misses. Maar met alle goede films op een rijtje is het nog steeds een waanzinnig sterk oeuvre.'


6. Cartoonist: Tex Avery (1908-1980)

'Tex Avery was onder andere de bedenker en tekenaar van Bugs Bunny, Daffy Duck, Porky Pig en Droopy. Hij maakte van die lekker agressieve tekenfilms. Als kind vond ik dat fantastisch, ik heb ervan gesmuld. Het was voor het eerst dat ik anarchistische humor zag, politiek incorrect en sarcastisch. De stemmen, de muziek, de timing en de tekeningen zijn allemaal heel goed. Tom & Jerry was ook van een heel hoog niveau en lekker agressief. Het was niet zeikerig, didactisch, braaf en moralistisch. Dit ging nergens over, het was alleen maar destructie. Prachtig! Zo'n beeld van een grote agressieve hond die een kat bij zijn been pakt en hem van rechts naar links op de vloer ramt. Dat ziet er gewoon heel grappig uit.

'Avery heeft mij erg beďnvloed. Er is een stukje in Hard en Zielig, het Meisje en de zeven Turken. Dat gaat zo: 'Ze huppelde door het bos en toen kwam er een elfje op d'r schouder zitten en het elfje zei: 'HEE KLEIN MEISJE, DOE JE WEL EEN BEETJE VOORZICHTIG? HET BOS ZIT VOL MET GEVAREN! ZOALS ER ZIJN GIFTIGE PADDESTOELEN, DE WOLVENKLEMMEN EN NATUURLIJK DE JAGER!' 'Ja', zegt het meisje, 'daar heb ik geen ene fuck mee te maken. Ik doe toch precies zelf wat ik wil, flikker maar op.' Dat is helemaal Tex Avery, realiseerde ik me laatst toen ik een filmpje van hem zag over Roodkapje met ook die absurde combinatie van lieflijk en snoeihard. Het was bijna dezelfde grap. Onbewust moet ik dat gekopieerd hebben.

'Mijn dochter kijkt Nijntje en Bumba en al die meuk van Studio 100 - niet te harden. Maar ja, ze is nog zo klein, een eigen smaak heb ik nog niet kunnen ontdekken helaas. Het is vervelend als een programma meent een kind iets te moeten leren, zeker als daar een ideologische agenda achter zit. Dat wordt je zo opgedrongen. Vroeger had ik dat bij de EO, dan zat je een tekenfilm te kijken en was je wel redelijk geamuseerd. En dan in een keer: 'En zo was het ook bij de Heere Jezus.' Opeens komt de aap uit de mouw. Gadverdamme, dacht ik. Wegwezen met die onzin!'


7. Denker: Sam Harris

'In het islamdebat, dat mij ook al voor de moord op Van Gogh bezighield, vind ik Sam Harris de intelligentste stem. Zijn boek The End of Faith heb ik gelezen en verder luister ik veel naar zijn podcast en heb ik veel debatten van hem gezien op YouTube.

'Als het gaat om multiculturele spanningen hebben veel mensen de neiging om overal de oorzaak te zoeken, behalve in religie. Dat heeft meerdere oorzaken. Mensen vinden het misschien moeilijk om religie af te wijzen omdat ze zelf nog wat restjes religie in zich hebben. Bovendien weten we inmiddels dat als je aan religie gaat morrelen je enorm veel agressie en weerstand oproept. Harris is daar niet bang voor. Hij probeert aan te tonen dat er wel degelijk een verband is tussen geloofsovertuigingen en gedragingen van mensen. Ook de heilige teksten hebben invloed op hoe mensen zich gedragen. Alles wat Islamitische Staat doet is theologisch onderbouwd, al hun handelingen hebben te maken met religieuze overtuigingen, die ze halen uit de Koran en de Hadith.

'Harris legt dat eindeloos veel beter uit, maar ik meng me soms ook in die discussie. In de filmpjes op YouTube kaart ik als satiricus bepaalde linkse dogma's aan, zoals dat terrorisme niets met islam te maken zou hebben of dat we gewoon allemaal wat meer respect voor elkaar moeten hebben.

'Ik was zo aangeslagen na Charlie Hebdo en ik had geen zin om in een depressie weg te zakken. Ik kon niet eens slapen van de frustratie. Zo'n kritisch filmpje over Peter R. de Vries, die wel begreep dat de cartoons van Charlie Hebdo zulke agressie opriepen, lucht me enigszins op. Dat moet ik echt kwijt. Dat heeft niets met artisticiteit te maken.'


8. Film: Monty Python's Life of Brian (1979)

'Life of Brian is met de jaren alleen maar beter geworden, zeker met wat er nu allemaal om religie te doen is. Een briljante film, die over iets heel wezenlijks gaat en toch erg geestig is.

'Het is een persiflage op het leven van Jezus, maar de film is vooral kritisch op religieus fanatisme en de massahysterie die daarbij hoort. De ernst van het onderwerp zit nergens de humor in de weg. Dat is erg knap.

'Toen ik een jaar of 16 was keek ik veel naar Monty Python op tv. Het was voor het eerst dat ik met antihumor te maken kreeg. Absurdisme dat rebelleerde tegen de geijkte vormen van comedy. Voor die tijd moest alles een duidelijke punchline hebben, daar steken zij de draak mee.

'Life of Brian komt vaak terug in discussies over vrijheid van meningsuiting en de tirannie van de religie, in het bijzonder van de islam. Nee, natuurlijk zou je nu geen Life of Brian over de profeet Mohammed kunnen maken. Niemand haalt het in zijn hoofd om dat te doen. Het erge is dat mensen het normaal beginnen te vinden dat dat niet kan. Ja, god, dat is nou eenmaal zo - wat een vreselijke gelatenheid is dat. Als je zo'n film maakt, zouden er waarschijnlijk doden vallen en miljoenen mensen woedend de straat op gaan. Uit frustratie over een comedy! Maar als IS mensen verbrand, kinderen verkracht en hoofden afhakt dan krijg je, om Sam Harris te parafraseren, een paar kleine demonstraties en een hashtag.'


Tussenstuk:
CV

1967 Geboren te Budel als Hans Eduard Marie Teeuwen

1991 Wint Cameretten samen met Roland Smeenk (in 1992 overleden)

1994 Eerste soloprogramma Hard en Zielig

1999 Film Jezus is een Palestijn, hoofdrol

2005 Stopt na vijf theatershows met cabaret

2005 Regiedebuut Masterclass

2007-2010 Treedt op in Engeland

2007 Album en toer Hans Teeuwen zingt

2011 Spiksplinter, voorlopig laatste cabaretprogramma

2013 Wordt vader van een dochter samen met vriendin Eva

2015 Nederlandstalig album Popstukken

Web:
Hans Teeuwen is terug
TT:
Sinatra had een enorme geldingsdrang en energie: er moet naar mij geluisterd worden
Zo'n kritisch filmpje over Peter R. de Vries, die wel begreep dat de cartoons van Charlie Hebdo zulke agressie opriepen, lucht me enigszins op
Life of Brian komt vaak terug in discussies over vrijheid van meningsuiting en de tirannie van de religie, in het bijzonder van de islam


The Rolling Stones.Mick Taylor en Mick Jagger in 1973.'Taylor was een heel goede bluesgitarist. Als blanke is dat knap.'





 

IRP:  
 


Naar PC club, Middendorp , PC club , Politiek lijst , Media lijst , Politiek & Media overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]