De Volkskrant, 02-07-2016, door Nathalie Huigsloot .2010

Soul


Berget Lewis (44) schitterde gisteren op het Keti Koti Festival, ter herinnering aan de afschaffing van de slavernij. Behalve leuk ook nodig, vindt de backing vocal die inmiddels vóór op het podium staat.

Tussentitel: 'Bescheidenheid is my middle name'
'Je zag Sting echt zo kijken van: wat een gestoorde vrouw'


Op het naamplaatje op de deur van haar flat in Amsterdam-West staat nog haar vroegere achternaam 'Ronde'. Tot verdriet van haar vader heeft ze, buiten de officiële documenten om, de achternaam van haar moeder overgenomen. Lachend, het Surinaamse accent van haar vader imiterend: 'Waarom doe jij dat? Wat is er mis met Ronde?' Om in haar eigen, Amsterdamse accent, te antwoorden: 'Ja sorry pap, maar Lewis klinkt gewoon een stuk beter.'

Haar vader en moeder zijn al vanaf haar 7de gescheiden. Een jaar of vijftien eerder waren ze naar Nederland gekomen om hun kinderen een betere toekomst te geven. Haar moeder komt oorspronkelijk van Barbados. 'In die zin vind ik het eervol dat ik gisteren op het Keti Koti Festival de Surinaamse bevolking mocht vertegenwoordigen, want ik ben maar half Surinaams', zegt Lewis. Vandaag lijkt ze in niets op de diva met glitterjurk en een gigantische bos lang haar die ze op de bühne is. Vandaag: steil haar in een korte boblijn, een legging en een oversized T-shirt voor de vrouw die begon als achtergrondzangeres bij Trijntje en Tjeerd Oosterhuis' Total Touch en uitgroeide tot solozangeres en een van de Ladies of Soul, naast Edsilia Rombley, Glennis Grace, Trijntje Oosterhuis en Candy Dulfer. Alleen haar lange nagels, waarmee ze stevig op tafel tikt als ze haar woorden kracht bij wil zetten, doen aan haar artiestenbestaan denken. Die nagels tikken bijvoorbeeld als ze wil benadrukken hoe belangrijk het is dat met het Amsterdamse Keti Koti festival aandacht wordt geschonken aan 1 juli 1863, de dag dat de slavernij werd afgeschaft in de toenmalige kolonies Suriname en de Nederlandse Antillen. '5 mei wordt altijd landelijk gevierd, daarmee vergeleken is Keti Koti een ondergeschoven kindje. Ik moet de juiste woorden kiezen, maar we zoeken eigenlijk nog steeds een beetje erkenning voor onze bevrijding. Ik denk dat je daar veel mensen van de Surinaamse gemeenschap blij mee zal maken. Maar nogmaals, ik kijk uit met wat ik zeg, vandaag de dag.'


Waarom is dat?
'Kijk, we leven in een democratie, dat betekent dat je vrijheid van meningsuiting hebt, maar dat moet wel met respect gaan. En dat stukje respect is er niet meer. Iedereen roept maar wat, vindt maar wat, is boos op elkaar. Dat moet gewoon stoppen.'

Noem eens wat?
'Er zijn natuurlijk veel problemen met de vluchtelingen. Het Zwarte-Pietverhaal. Zo kan ik nog even doorgaan. Er zijn talloze discussies die nu tot een soort kookpunt komen. Dat helpt niet. Je móet een middenweg zien te vinden.'

Volg jij de ontwikkelingen rond Sylvana Simons op de voet?
'Ik word er verdrietig van als ik zie dat er voor haar een uitzwaai-Facebookpagina is gemaakt. Ik voel me dan ook aangesproken als donkere vrouw. Dat mensen je dood wensen of je het liefst zo snel mogelijk zien verdwijnen, omdat je een mening hebt. Dat gaat te ver. Het is gelukkig een sterke vrouw, ik ken haar. Af en toe stuur ik een berichtje met: 'Nou, zet 'm op. Kracht.'

Voel je mee met haar boodschap dat er meer racisme is dan je denkt?
'Ja natuurlijk, ik ben een zwarte vrouw! Ik ondervind het zelf tot op de dag van vandaag. Ik kom uit een groot gezin met zes kinderen, met een alleenstaande moeder. Wij woonden in Amsterdam-Zuid. Dat was nogal wat om daar als het enige zwarte gezin te wonen. Wij hebben het nodige meegemaakt. 'Zwarte roetmop, wat doe je hier?' Sta je gewoon in de winkel, gaan er vrouwtjes aan je haar zitten, omdat ze willen voelen hoe dat kroeshaar is. Niet dat ze vragen: 'Oh, mag ik even voelen?' Of: 'Wat heb je mooi haar', maar gewoon ongevraagd eraan zitten. Ik kan een boek schrijven over wat ik aan racisme en discriminatie heb meegemaakt.'


Heb je het gevoel dat dat de laatste tijd sterker wordt?
'Racisme is er altijd geweest. Het komt nu misschien alleen iets meer boven drijven door de komst van sociale media. Iedereen kan nu veilig vanachter z'n computertje van alles roepen. Maar ik kan dat makkelijk van me afzetten.' Tikkend met haar nagels op tafel: 'Ik vertik het een k-u-t-gevoel te krijgen van mensen die zelf zo gefrustreerd zijn.'

Je twitterde zelf: 'De spot tegen discriminatie gezien? Er zit 1 persoon tussen die mij keihard heeft gediscrimineerd.... Of heeft hij van zijn fouten geleerd?'
'Wahaha! Jij wil zeker weten wie dat is.'

Giel Beelen?
Betrapt: 'Nou ja, weet je: ik heb het met hem uitgesproken. Dus ik heb er verder ook geen ruchtbaarheid aan gegeven. Het verbaasde me alleen.'

Wat zei hij dan?
'Er was een zwart gat geconstateerd in het universum. En dan zegt-ie: 'Hebben jullie toevallig Berget Lewis gezien op tv? Het was niet eens grappig, het was smakeloos. Ik heb hem meteen gebeld. En dus meende ik wat ik zei op Twitter: hij heeft ervan geleerd. Top! Ik kan trouwens echt wel wat hebben, hoor. Bij de opnamen van Ranking the Stars worden ook grappen gemaakt over hoe mijn bos haar op een hoedje lijkt. Je weet dat dat soort dingen voorbij komen als je meedoet. En ik weet dat presentator Paul de Leeuw zelf donkere kindjes heeft. Maar je moet wel je grenzen stellen aan wat humor is en wat niet.'

Er is ook kritiek die zegt: iedereen die in beeld komt, krijgt tegenwoordig een bak bagger over zich heen, dat is geen teken van racisme. Een politicus die plat praat, krijgt te horen dat hij een vuile boer is die terug moet naar zijn weiland.
'Als een kind van 8 voor poepneger wordt uitgescholden is dat absoluut racisme. Dat kun je niet over een kam scheren met iemand die je een eikel noemt of een boerenlul.'

De grens trekken tussen wat grappig, kwetsend of juist gezeur is, is nog best lastig. Cabaretier Steven Brunswijk, alias de braboneger, zei in een YouTube-filmpje: 'Sylvana, je was mijn negerin, je was een powervrouw, je had altijd je mondje klaar, maar je begint zo'n jankerd te worden, man. Je jankt overal over. De Zwarte-Pieten-discussie weten we nou wel, ook dat vind ik jankerig.'
'Jankerig? Zwarte-Pietengrappen worden óveral gemaakt! Neem die misselijke plaatjes op sociale media met Humberto Tan met Zwarte-Pietenmuts en het bijschrift: 'Kan deze Zwarte Piet ook terug naar zijn land?' Dat vind ik te ver gaan. Een ander voorbeeld is dat kindje van Rosanna en Patrick Kluivert. Een schattig 8-jarig jongetje, dat in een filmpje uitlegt hoe je een pompoen uitsnijdt voor Hallo-ween en reacties krijgt als: 'Poepneger, je hebt een vieze kleur.' Dan gaan mensen hier in Nederland roepen: jullie donkere mensen zeuren teveel, jullie denken dat achter alles discriminatie zit. Zij weten niet wat het met mijn broers doet als ze rond 5 december in de tram worden aangesproken als Zwarte Piet. Niet door kinderen, maar door de papa en mama, die zeggen: 'Kijk, daar heb je Zwarte Piet.' Daar hebben wij dus last van. Het gaat niet om het feest, dat feest willen we niet afpakken, want ik ben ook opgegroeid met Sinterklaas. Mijn vader kwam bij ons binnen als Sinterklaas.'

Dacht je dan niet meteen: hela, Sinterklaas met een zwart gezicht, het is papa.
'Kon ons het schelen, als we maar cadeautjes kregen, haha! Maar we leven nu in een multiculturele samenleving, dus laten we het dan ook leuk maken voor de kindjes met een kleur, zodat zij in de tram niet worden uitgemaakt voor roetmop of Zwarte Piet.'

Zong je als kind mee 'Ook al ben ik zwart als roet, ik meen het toch goed'?
'O, ja. Weet jij veel als kind. Je bent daar nog helemaal niet mee bezig. Als die cadeautjes maar komen. In Suriname wordt ook gewoon Sinterklaas gevierd. Ook in december. Daar noemen ze het Kinderdag. ik weet alleen niet hoe de Surinamers daar nu over denken, ik was er zeven jaar geleden voor het laatst.'

En is Sinterklaas dan zwart?
'Wacht even, nu moet je uitkijken... Want als jij dat gaat opschrijven, gaan mensen zeggen: ja, maar in Suriname vieren ze ook gewoon Sinterklaas met een blanke Sinterklaas en Zwarte Pieten.'

Dat is dan toch ook zo?
'Ja, maar straks krijgen we te horen: zie je nou wel, ze zeuren maar. En nu moet ik uitkijken dat ik geen bagger over me heen krijg, haha.'

Daar ben je beducht voor?
'Ja, want je hoeft maar boe of bah te zeggen en je hebt het gedaan. Peter R. de Vries zegt iets aardigs over vluchtelingen en krijgt te horen dat hij de kogel verdient. Mensen willen je dood hebben als je voor je mening uitkomt. Dáár moeten we ons druk over maken. Dan kun je wel zeggen dat het de tokkies van onze samenleving zijn die dat soort dingen roepen, maar tóch.'

Dat mag je niet meer zeggen, 'tokkies'. Mark Rutte moest daar laatst nog zijn excuses voor maken.
'Oh god, laten we dat er dan alsjeblieft niet inzetten!'

Op de vraag hoe het was als zwart meisje op te groeien in het rijke Amsterdam-Zuid, heb ik je in een eerder interview horen zeggen dat jullie geen last hadden van discriminatie.
'Ja, ik heb me hier in de media niet zoveel over uitgelaten. Dit is eigenlijk voor het eerst. Ik breng liever op een andere manier iets over. Ik probeer met muziek de positieve boodschap van liefde en saamhorigheid uit te dragen. En met de Ladies of Soul hebben we de kans die boodschap door te geven aan heel veel mensen. De wereld kan wel een beetje soul gebruiken. En ik kan je vertellen: of ik nou in een uitverkocht Ziggodome sta of in een club voor honderdvijftig man, zodra ik mijn mond opendoe en ga zingen, vergeet iedereen altijd alles. Alle Zwarte-Piet-discussies, alles. Op dat moment is iedereen één, en iedereen geniet evenveel van die muziek.'

Je zei dat je liedjes geïnspireerd worden door de actualiteit. Is dit een thema?
'Ja, liedjes over liefdesverdrietjes hebben we al genoeg. Ik wil een statement maken, iets meegeven aan mensen. Laatst had ik het er met een aantal vrouwen over hoe belangrijk het is elkaar te steunen. Wij vrouwen zijn toch een beetje de ruggegraat van de samenleving. Wij baren de kinderen, wij voeden ze op. Ik denk dat als wij vrouwen ons meer verenigen en harder optreden, er veel dingen kunnen worden opgelost. Ik wil dat wij vrouwen elkaar bemoedigen en niet afkraken. Niet over andere vrouwen zeggen: die is lelijk, die is dik. Hou daarmee op! Mij maakt het niet uit hoeveel ik weeg, als ik maar lekker in mijn vel zit. Beauty is skin deep. Ik kijk niet naar hoe groot iemands siliconen zijn, hoeveel implantaten je in je kont hebt gezet of hoeveel ribben je uit je lijf hebt gehaald om een wespentaille te krijgen. Dat is geen schoonheid, schoonheid is iets wat God jou heeft gegeven, schoonheid is wat jij van binnen voelt en wat je uitstraalt.'



Boeit je uiterlijk jou dan niet?
'O jawel, ik ben een ijdeltuit. Maar alleen als ik optreed. Privé ben ik een tomboy. Nu zie je me puur natuur, ik heb geen make-up op, niks.'

Het is een beetje enge vraag om te stellen, maar heb jij nu een pruik op?
Vliegt nog net niet tegen het plafond: 'Het is weave!' Fel: 'Maar dat ga je er niet inzetten.'

Waarom ligt dat haar zo gevoelig? Schaam je je ervoor?
'Ik schaam me niet! Ik vind het gewoon niet relevant voor dit interview.'

Het feit dat je je haar glad maakt, zou iets te maken kunnen hebben met onzekerheid over je afkomst, met je willen aanpassen aan het westerse schoonheidsideaal.
'Ja, die vrouwen heb je ook. Maar who fucking cares? Laat iedereen lekker zelf weten wat-ie met zijn lichaam wil doen. De een laat weave in d'r haar zetten, de ander laat zijn billen groter maken. In mijn cultuur heb je altijd grote billen gehad. Nu wil opeens iedereen de kont van Kim Kardashian. Ik niet hoor, al heb ik best een blanke kont, haha. Maar je uiterlijk zegt niet wie jij bent. Ik vind mijn haar zo gewoon gaaf. Ik snap je onderliggende vraag en je mag hem ook stellen, maar ik sta juist dicht bij mijn roots. Ik sta misschien wel dichter bij mijn roots dan vrouwen met een kroeskapsel. Ken je dat nummer van Sly & The Family Stone?' Zingt: 'People ask me everywhere, is this really all your hair? Dat nummer zegt alles. Je haar is een uiterlijk ding, daar gaat het niet om. Althans, niet in mijn leven. Ik ben op de wereld gezet om muziek te geven aan de mensen.'


Je zus Donna vertelde dat je daar als baby in de wieg al mee begon. Als je huilde, klonk het al melodieus.
'Hahaha! Mijn moeder vertelt tot op de dag vandaag steeds dat mijn tweelingbroer en ik nog geen 1 jaar waren en in de box fonetisch de liedjes van TopPop meezongen.'

Volgens je zus was je zo verlegen dat je niet durfde te zingen als er mensen bij waren. Ze stonden stiekem op de gang naar je te luisteren.
'Klopt. Toen mijn moeder zich aansloot bij de Pinkstergemeente en me aanspoorde in de kerk te komen zingen, heb ik dat op mijn 11de voor het eerst gedaan. Voor achthonderd man, a capella, met mijn hoofd naar beneden. Tot ik een staande ovatie kreeg en dacht: dit smaakt naar meer. Ik kom natuurlijk ook uit een muzikaal gezin. Mijn vader was muzikant en mijn broers speelden allemaal instrumenten. Na het eten schoof mijn moeder standaard de meubels aan de kant en stonden we met z'n allen te zingen en te dansen. Mij is geleerd van iedereen te houden. In mijn familie- en vriendenkring vind je ook alles: blank, zwart, het is een Colors of Benetton-familie. Mijn tweelingbroer heeft een kind met Trijntje Oosterhuis, Edsilia zie ik ook als familie, het is echt een smeltkroes.'

Was het een grote klap toen je vader wegging?
'Het was bij ons altijd zo druk dat het me niet eens erg opviel dat hij weg was, haha. Ook wel omdat mijn moeder altijd de deur voor hem openhield, voor ons. Ze zorgde er gewoon voor dat wij niets tekort kwamen. Ik ben heel trots op mijn moeder. Zes kinderen. Altijd eten op tafel. Ze is de sterkste vrouw die ik ooit heb gekend.'


Spelend in het Vondelpark hebben je broer en jij Tjeerd en Trijntje Oosterhuis leren kennen, die woonden bij jullie om de hoek. Een paar maanden erna is Total Touch ontstaan. Je broer was er vanaf het begin bij, jij volgde later als achtergrondzangeres. Waarom heeft het zo lang geduurd voordat je solo ging?
'Ken je die documentaire Twenty Feet from Stardom? Die gaat over allerlei backing vocalisten bij beroemde mensen als The Rolling Stones en Sting. Net als ik waren het mensen die veel in dienst staan van anderen, die zichzelf op de achtergrond plaatsen. Die denken: laat de solo-artiest maar lekker de spotlights pakken en de interviews doen. Maar op een gegeven moment werd er zo vaak gezegd dat mijn stem gehoord moest worden, dat ik de stoute schoenen heb aangetrokken. Ik ben een gospelkoor gestart, The Berget Lewis Gospel Train. Opeens stond ik in een uitverkocht Paradiso.'

Trijntje zei dat je het haar zo gúnde. Volgens je zus had je als jongste meisje in het gezin al de neiging voor iedereen te willen zorgen.
'Ja, dat zit in mij. Dat is misschien mijn innerlijke mama. Ik vind het heerlijk voor anderen te zorgen. Daar word ik gelukkig van. Ik moet ook dingen voor mezelf willen, want ik verdien het, maar bescheidenheid is my middle name. Ik trad laatst op met David Foster op een jazzfestival in Jakarta en zat nog helemaal in de euforie van dat optreden toen Sting in mijn oor fluisterde: 'We should do it together.' Waarmee hij bedoelde dat hij een duet met me wilde zingen. In plaats van dat ik dat met beide handen aangrijp, zeg ik: 'We can't do that, David Foster is still playing and after that, we have to leave to the hotel.' Je zag Sting echt zo kijken van: wat een gestoorde vrouw. Volgens mij was het voor het eerst dat hij zo werd afgewezen. Menig zangeres had gedacht: ik spring het podium op, maar het is toch dat stukje bescheidenheid in mij waardoor ik dat niet doe. Ik ben een laatbloeier. Maar nu sta ik echt op mezelf. Ik heb acht maanden een van de hoofdrollen in de musical Dreamgirls gedaan. In november ga ik een grote theatertour doen. Helemaal solo.'


Zorgt die innerlijke mama er ook voor dat je zelf nog graag moeder zou willen worden?
'Ja. Maar ik ben al over de 40... Als het gebeurt, is het welkom. Maar dat roep ik al heel lang. Laat ik het zo zeggen, we willen het heel graag en we werken eraan. En als het ons niet gegeven is, moet je Moeder Natuur toch respecteren. Alles heeft een reden. Mijn vriend zegt altijd: 'Elk waarom heeft een daarom.'

Hoe is het niet meer op de achtergrond te staan, een heel andere ervaring?
'O, ja. Ik snap nu dat veel achtergrondzangeressen zeggen: ik hoef al die rompslomp niet. Je draagt ineens de hele wereld op je schouders. Als er iets niet goed gaat, is het jouw naam die daar staat. Het was een muzikale ontmaagding, je raakt een beetje puurheid kwijt. De onschuld die ik als achtergrondzangeres had, is weg. Ineens is het focking serieus.'

Krijg je ook meer terug als je vóór op het podium staat in plaats van achter?
'Ja. Als je voor staat, komen de mensen voor jou. Ze komen niet voor die drummer en niet voor de toetsenist, ook al zijn het de beste muzikanten ooit, ze komen voor jou. En dat verandert veel. Toen ik met dat gospeloptreden in Paradiso stond en zag dat het helemaal vol stond met mensen die speciaal voor mij een kaartje hadden gekocht, had ik een gevoel dat je bijna niet kunt omschrijven. Ik had het gevoel van: wauw, I dó count....' Dan, zachtjes: 'Ja, toen moest ik wel een beetje huilen.'


Tussenstuk:
CV Berget Lewis

24 oktober 1971 Geboren als Berget Ronde in Amsterdam
1986 Mavo detailhandel Amsterdam.
1986 Tourt met een gospelkoor door Amerika.
1996 Achtergrondzangeres bij Total Touch.
1997 Achtergrondzangeres bij Ruth Jacott.
1997 Achtergrondzangeres bij Candy Dulfer
1998 Richt The Berget Lewis Gospel Train op.
2003 Doet mee met het Nationaal Songfestival als duo Lewis & Simon.
2007 Wint televisieprogramma Just the Two of Us waarin ze een duo vormt met Edwin Evers. Eerste album Finally komt uit.
2011 Theatershow Zoals ik ben.
2012 Speelt rol van Maria in The Passion. Wint TROS-programma De beste zangers van Nederland.
2013 Tweede album komt uit, Berget Lewis, Theatershow Blooming.
2014 Speelt de rol van Effie White in musical Dreamgirls. Clubtour Ready to go.
2016 Is een van de zangeressen van Ladies of Soul. In november begint haar eigen theatertour Berget ontdekt, muziek van soul tot reggae.
Woont samen met Ramon, gemeente-ambtenaar.



Web:
'Ik kan een boek schrijven over wat ik aan racisme heb meegemaakt'
TT:
Ik kan een boek schrijven over wat ik aan racisme en discriminatie heb meegemaakt
— Berget Lewis
Het gaat niet om het feest, dat feest willen we niet afpakken, want ik ben ook opgegroeid met Sinterklaas
Ik wil een statement maken, iets meegeven aan mensen
— Berget Lewis
'Oh god, laten we dat er dan alsjeblieft niet inzetten!'



Red.:  



Naar Alfa-denken, orde, bronnen , Alfa-denken, orde , Sociologie lijst , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]