De Volkskrant, 01-03-2016, column door Elma Drayer .2010

Acteren

Tussentitel: In het racismedebat telt de werkelijkheid nauwelijks meer mee

Het bericht wist de papieren krant niet te halen, maar online was het deze week alom te lezen: 'Nederland doet te weinig met aanbevelingen tegen racisme'.

Wat wil het geval? Een kleine drie jaar geleden, in oktober 2013, publiceerde de Europese Commissie tegen Racisme en Intolerantie (ECRI) een rapport waarin wij er weer eens flink van langs kregen. Niet alleen maakte zij zich ernstig zorgen over 'het klimaat van de publieke opinie en het publieke debat', ze hekelde tevens het ontbreken van een 'alomvattend actieplan ter bestrijding van racisme op nationaal niveau'. Waarna ze de autoriteiten talloze aanbevelingen deed teneinde de problematiek de wereld uit te helpen.

De ophef na verschijning was enorm. Per slot kwam het rapport van een 'onafhankelijk toezichtsorgaan', verbonden aan de Raad van Europa. En uiteraard waren de reacties van een geruststellende voorspelbaarheid. Bij de website GeenStijl klommen ze meteen in de gordijnen ('Sterf, Europese betuttelbaasjes, sterf'), het andere kamp zag zijn gelijk al even prettig bevestigd.

Een van de lieden die het rapport triomfantelijk omarmden was de toenmalige Nationale Ombudsman, Alex Brenninkmeijer. We moeten de aanbevelingen ter harte nemen, zei hij bij Buitenhof. Het politieke tij in Nederland is inderdaad 'discriminatoir' en racistisch'. 'Dan heb ik het niet over één politieke partij, maar integraal. De stemming in Den Haag is tegen vreemdelingen, is tegen het buitenland.'

Jammer genoeg zei hij er niet bij dat zijn eigen organisatie een van de bronnen was geweest waaruit de ECRI haar wijsheid putte. Die manier van dataverzameling zette trouwens ook andere aanbevelingen in een interessant licht. Zo riep de commissie de overheid dringend op diverse bij name genoemde antidiscriminatieclubs ruimhartiger te subsidiëren. Het waren dezelfde clubs die tot haar zegslieden behoorden.

Het verbaast me, wil ik maar zeggen, allerminst dat de boven ons gestelden niet alle aanbevelingen spoorslags overnamen, zoals deze week bleek. Want natuurlijk is Nederland geen kleurenblind paradijs. Even vanzelfsprekend kan het geen kwaad daar bij tijd en wijle krachtig op te wijzen. En ongetwijfeld had de ECRI de beste bedoelingen. Maar ngo's die er alle belang bij hebben de werkelijkheid zo schril mogelijk af te schilderen, zijn wellicht niet de betrouwbaarste bron.

Helaas. In het vigerende racismedebat telt de werkelijkheid geloof ik nauwelijks meer mee. Menigeen meent het gelijk hoe dan ook aan zijn zijde te hebben.

Treffend voorbeeld biedt het interview met Gloria Wekker in het laatste nummer van Vrij Nederland. Deze emeritus hoogleraar gender en etniciteit betoogt daarin - net als afgelopen zondag bij Buitenhof - dat Nederland nog altijd gebukt gaat onder 'een koloniale cultuur'. Die bevindt zich volgens haar tussen de oren, in 'ons cultureel archief' - een term die ze ontleent aan wijlen Edward Said. 'De boodschap komt uit alle hoeken en gaten, via de televisie, in wat we lezen, direct en indirect, en die luidt: ik ben wit, dus ik ben superieur.'

Als interviewster Greta Riemersma héél voorzichtig tegenwerpt ('Ik wil mezelf niet vrijpleiten') dat haar linkse ouders haar juist verboden om kleur te benoemen, leest Wekker haar op hoge toon de les. 'Via allerlei kanalen heb jij toch de boodschap van superioriteit meegekregen en omdat we die nooit met zijn allen ter discussie stellen, blijft dat allemaal zitten.'

Wat een denkarmoede. Dus blanke, pardon, witte wezens kunnen per definitie niet deugen? Ook als zij zich uiterst fatsoenlijk gedragen, gedragen ze zich stiekem toch superieur?

Onwillekeurig herinnert de redenering aan de klassieke erfzondeleer. Kort samengevat: wij worden in zonde ontvangen en geboren - ganselijk onbekwaam tot enig goed, geneigd tot alle kwaad. Alleen heet dit nu heel deftig 'cultureel archief'.

Nog een verschil: in het calvinistische universum ging niemand vrijuit. In het antiracistische universum dragen uitsluitend blanke, pardon, witte mensenkinderen schuld. Vanaf hun eerste ademtocht torsen zij de zonden hunner voorvaderen met zich mee, tot in het zoveelste geslacht.

Ik vind het best. Maar dankzij deze logica blijven daders eeuwig daders, ongeacht wat ze denken of doen. Dankzij deze logica blijven slachtoffers eeuwig slachtoffers, ongeacht wat ze denken of doen.

Heel overzichtelijk, wat u zegt. Maar in haar determinisme is het pervers.


Web:
De denkarmoede in het racismedebat
TT:
Helaas. In het vigerende racismedebat telt de werkelijkheid geloof ik nauwelijks meer mee
In het antiracistische universum dragen uitsluitend blanke, pardon, witte mensenkinderen schuld


Naar Alfa-denken, orde, bronnen , Alfa-denken, orde , Sociologie lijst , Sociologie overzicht  , of site home .
 

AZ
[an error occurred while processing this directive]