De Volkskrant, 11-03-2014, van verslaggeefster Janny Groen .2011

Reportage | Hindostaanse pioniersbijeenkomsten'

Worstelen met de grote taboes

Ook Hindostanen kennen problemen rond huiselijk geweld, patriarchale verhoudingen en homofobie. Een kleine groep organiseert bijeenkomsten om erover te praten.


Tussentitel: Ik ga mijn kind niet weggooien als het homoseksueel zou zijn, maat ik ben tegen de Gay parade - een jonge moeder - tijdens een  bijeenkomst in de R'damse sociŰteit Matrix

Pandit Harridat Koendan (60), lang wit hemd, rode sjaal, ketting om de hals, rode stip op het voorhoofd, leest een verhaal voor uit een belangrijk hindoe´stisch geschrift. PoŰtisch vertelt hij over het zinnespel tussen vrouwen, die op tapijten liggen en 'elkaars lippen proeven'.

Hij wil maar zeggen dat de liefde tussen vrouwen is toegestaan. Want zij komt voor in de boeken van Hindostaanse geleerden. Op transgenders is de pandit ook een enkele keer gestuit. Frappant vindt hij dat mannenseks nergens beschreven staat. 'Maar er staat ook nergens dat het verboden is', benadrukt Koendan, die op een zondag in februari door de Hindostaanse stichting Apna Bhawan was uitgenodigd om in de Rotterdamse sociŰteit Matrix te komen spreken over seksuele diversiteit.

Een groot taboe in de Hindostaanse gemeenschap. Lhtb'ers (lesbisch, homo, transgender, biseksueel) worden nogal eens verstoten. Velen blijven in de kast en laten zich gewillig uithuwelijken. Als het toch wordt ontdekt, worden ze soms naar winti-priesters gebracht, die de geaardheid op een (traditionele Afro-Surinaamse wijze, bijvoorbeeld door geestelijke reiniging met kruiden) proberen uit te bannen. Of er wordt geprobeerd de 'afwijking' eruit te slaan.

Uit de zaal komen voorbeelden van 'zwaar getraumatiseerde' Hindostaanse lesbo's en homo's. Er staan ook jonge moeders op die zich niet kunnen voorstellen dat zij een lesbisch of homoseksueel kind zouden verstoten. 'Ik ga mijn kind niet weggooien als het homoseksueel zou zijn. Maar ik hang het zeker niet aan de grote klok. Ik ben tegen de Gay Parade.'

Sinds december organiseert Apna Bhawan elke maand een bijeenkomst over taboes. Dat is pionierswerk, want de Hindostaanse gemeenschap is buitengewoon gesloten en blijft veelal onder de radar van de lokale en nationale politiek.

Huiselijk geweld
Zo is nauwelijks bekend dat niet alleen moslims, maar ook Hindostanen worstelen met de problematiek van huwelijkse gevangenschap, huiselijk geweld, homofobie, patriarchale verhoudingen en het individu dat wordt lamgeslagen door de verstikkende sociale controle van het collectief.

'Het algemene beeld is dat onze gemeenschap goed is ge´ntegreerd, geen grote problemen veroorzaakt voor de maatschappij', zegt Sherita Thakoerdat van Apna Bhawan. 'Als je niet opvalt, ben je er niet. Dit soort bijeenkomsten zijn nodig om verborgen leed zichtbaar te maken. Wij willen ook gezien worden door beleidsmakers en de maatschappij.'

Op een eerdere bijeenkomst stond eergerelateerd en huiselijk geweld centraal. Daar was ook antropoloog Cor Hoffer. 'Veel hulpverleners hebben geen idee wat er omgaat in het informele Hindostaanse circuit', zegt Hoffer, trainer gezondheidszorg die werkt in de GGZ.

In zijn praktijk komt hij schrijnende gevallen tegen. Zoals die Surinaams-Hindostaanse vrouw van middelbare leeftijd, die al vanaf haar negende met een groot geheim rondliep. Op die leeftijd was ze misbruikt door een neef. Het taboe op seksueel misbruik was zo groot, dat de vrouw er ook niet met Hoffer over durfde te praten.

Zwijgend schreef ze haar verhaal op een papiertje. Op haar 15de en 17de had ze mislukte zelfmoordpogingen gedaan. Op haar achttiende raakte ze zwanger. Ze was niet getrouwd, een schande voor de familie. Ze raakte in een depressie.

Hoffer stuit behalve op fysiek, ook vaak op psychisch geweld. 'Heel subtiel. Het gaat over presteren, presteren, presteren. Niet mogen afwijken, niet mogen scheiden.'

Zijn observatie wordt gestaafd door het onderzoeksrapport 'Eer en partnergeweld onder Hindostanen' dat onlangs werd gepresenteerd. Een van de onderzoeksters, Anita Nanhoe (zelf van Hindostaanse komaf), maakt zich vooral zorgen over de tweede en derde generatie. Nanhoe: 'Veel jongeren voelen zich onder druk gezet om aan eerherstel te werken of de eer van de familie of de moeder hoog te houden. Dat doe je door successen te boeken en je te schikken naar de, soms onmogelijke, wensen van de ouders.'

Gedegen huwelijk
Jongens, maar vooral meisjes, leggen zich vaak neer bij de partnerkeuze van de ouders. Alleen maar om de familie en de gemeenschap te laten zien dat de ouders erin geslaagd zijn hun kinderen tot een gedegen huwelijk te brengen.

En als het dan misgaat in die relaties, durven ze niet te scheiden. Zo'n stap veroorzaakt immers te veel eerschade. Vrouwen scheiden vaak pas na levensgevaarlijke geweldsescalaties Ún toestemming van het ouderlijk huis.

Bedreigde vrouwen kunnen in Rotterdam aankloppen bij het project Veilig Thuis. Daar blijft de Hindostaanse problematiek ook onderbelicht. 'Iedere migrantengroep heeft haar eigen eercodes. Voor de gemeente is het lastig alle signalen direct goed te interpreteren', verklaart Emmy Ammerlaan van Veilig Thuis.

Ze wijst ook op de 'opvoedtafels' die de gemeente heeft opgezet om openheid te creŰren en tolerantie in migrantengemeenschappen te bevorderen. In een informele sfeer wordt geprobeerd met ouders, vooral uit de Marokkaanse gemeenschap, over taboe-onderwerpen te spreken. Maar een specifieke Hindostaanse opvoedtafel ontbreekt. Misschien ligt het aan hun zelf, maar toch... Menig Hindostaan kan het gevoel niet onderdrukken dat Marokkanen en Turken veel meer gedaan krijgen van de overheid.

Zelfs nu Hindostanen voorzichtig naar buiten komen met hun problematiek, is er weinig animo financieel bij te springen. Apna Bhawan heeft het geld voor de taboe-bijeenkomsten met moeite bijeen kunnen schrapen. Voor die over seksuele diversiteit kreeg de stichting een klein bedrag van VON (Vluchtelingen Organisaties Nederland). Twee bestuursleden betaalden de restkosten uit eigen zak.

Afgelopen zondag was voorlopig de laatste pioniersbijeenkomst. Adressen zijn uitgewisseld om elkaar, privÚ, verder te kunnen steunen. Contact zal worden gezocht met andere gemeenschappen, die met soortgelijke taboes worstelen. Samen sta je sterker. 'We willen de diepte in, gaan nu eerst op zoek naar fondsen', zegt Thakoerdat.

Zij wil 'missionarissen' als pandit Koendan en Ananta Kiminja, die op zo'n bijeenkomst haar publieke coming out beleefde, vaker een podium kunnen bieden.

Kiminja vertelde het verhaal van de perfecte, goed presterende dochter, die een voorbeeld was voor haar broertje. Haar wereld stortte in toen ze op haar achttiende ontdekte dat ze op vrouwen valt. Ze sprak met zichzelf af haar geaardheid voor altijd geheim te houden. Die zelfverloochening hield ze niet vol. 'De keuze tussen eer en geluk is nu makkelijk voor mij. Ik ga voor het geluk.'


Tussenstuk:
Indiaas, Surinaams?

In Nederland wonen naar schatting 120 tot 200 duizend Hindostanen (ook wel Hindoestanen genoemd). De meesten stammen af van groepen die vanaf 1873 vanuit het toenmalige Brits-IndiŰ naar Suriname trokken. Na de Surinaamse onafhankelijkheid in 1975 vestigden velen zich in Nederland.
    Hindostanen zijn niet per definitie volgers van het hindoe´sme. In Nederland is ongeveer 65 procent hindoe, 25 procent moslim en 5 procent christen. De hindoes kunnen worden onderverdeeld in twee stromingen: de conservatieve Sanata Dharma (75 procent) en de meer verlichte Arya Samaj (25 procent).
    Vanwege de gemengde achtergrond, blijken veel jongeren te worstelen met hun identiteit. Zijn ze nu Indiaas, Surinaams, Nederlands? Su´cide komt relatief vaak voor in de gemeenschap.
    Volgens onderzoekster Anita Nanhoe doen Hindostanen (vooral jonge meisjes) 3 tot 4 keer zo vaak een mislukte su´cidepoging dan autochtonen. Geslaagde zelfdodingen van mannen en vrouwen tussen 18 en 45 jaar komt een kwart meer voor.


Naar Cultuur, gelijkheid , Albanese cultuur , Sociologie lijst , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]