De Volkskrant, 08-07-2014, door Wim Bossema .2010

Het nieuwe, ruwe kapitalisme van Delhi

Filantropische idealen hebben ze niet, de nieuwe rijken van het Indiase Delhi. Alle wereldsteden zullen er zo gaan uitzien, zegt schrijver Rana Dasgupta.


Tussentitel: Het Amerikaanse sprookje 'van lompen naar rijdom' is heel zeldzaam in India - Rana Dasgupta - Indiaas-Brits schrijver

De Indiaas-Britse schrijver Rana Dasgupta (1971) heeft een slim moment gekozen voor het uitbrengen van zijn eerste non-fictieboek, Capital, net op het moment dat de Franse econoom Thomas Piketty met een gelijknamig boek de Verenigde Staten verovert, zegt de gespreksleider van de Asian-American Writers Workshop schalks. Dasgupta is naar deze vereniging in New York gekomen om een stuk voor te lezen en vragen te beantwoorden.

Hij had het niet beter kunnen treffen, erkent Dasgupta. Wie weet kopen Piketty-fans die het verkeerde boek in de winkel pakken dat van hem er wel bij. Dasgupta's boek is een portret van Delhi en de rijkdom die daar om zich heen grijpt als gevolg van twintig jaar liberalisering van de economie en de mondialisering. Eigenlijk passen de twee boeken wonderlijk goed bij elkaar. De historisch onderbouwde theorie van Piketty dat inkomensongelijkheid niet verdwijnt bij economische groei in het kapitalisme maar juist wetmatig zal toenemen, beschrijft Dasgupta in het dagelijks leven van de Indiase hoofdstad Delhi, een metropool van het nieuwe kapitalisme. 'Capital' betekent hoofdstad ťn kapitaal; New Delhi is het regeringscentrum in het veel grotere Delhi.

Steden als Delhi en Lagos (dť groeistad van Afrika) zijn de toekomst, hield Dasgupta zijn gehoor van vooral studenten van Aziatisch komaf in New York voor. 'De dominantie van New York, Parijs of Londen vervaagt. Delhi of Lagos worden zo niet, het zijn al metropolen van een ander soort en zo zullen alle steden in de wereld er in de toekomst uitzien. Ze vormen de nieuwe moderniteit.'

Dasgupta hield anderhalf jaar lang interviews met de nieuwe en de oude rijke zakenlieden, maar ook met sloppenbewoners die moeten wijken voor kantoren en villa's van de elite van de groei-economie. De weelde die hij aantrof deed hem versteld staan. Hij leest een fragment voor waarin hij een bezoek brengt aan een rijkaard in zo'n villa, die 'licht afgaf als een gigantisch geel aquarium'. Binnen knalt hij tegen een glazen wand op.

Rana Dasgupta groeide op in Groot-BrittanniŽ, zoon van een Indiase vader en een Engelse moeder, woonde een tijd in New York en verhuisde in 2001 ('net voor 9/11') naar het land van zijn vader. Voor Capital zocht hij vooral informanten op uit de 'nieuwe elite', die typerend is voor de snelle gedaanteverwisseling van 'Rising Asia'. Het zijn verbijsterende ontboezemingen van IndiŽrs met tomeloze ambitie die in korte tijd onvoorstelbaar rijk zijn geworden. Fraude, vriendjespolitiek en intimidatie horen daarbij.

.

Meer geweld

Dasgupta maakt zich zorgen over de gevolgen: een groeiende tweespalt in de samenleving, de kans op meer geweld. De groeiende 'middenklasse', die eigenlijk een kleine bovenklasse is, moet zijn pas gewonnen welvaart beschermen tegen een groeiende onderklasse. Die strijd is geen tijdelijke fase, zoals in het Westen vaak wordt gedacht, waarschuwt hij, de hele wereld gaat die kant op.

Wat bedoelt hij daarmee? Via Skype geeft hij een toelichting. 'Het Amerikaanse model kwijnt weg. De VS denken dat zij hun idee van de staat als onderneming exporteren, maar India wil een eigen kapitalistische weg volgen, waarin de corrupte staat wel een hoofdrol speelt. Singapore met zijn autoritaire staat en actief bedrijfsleven is het voorbeeld. China en Rusland hebben op hun eigen manier ook een dominante staat.

'Het Amerikaanse sprookje 'van lompen naar rijkdom' is zeldzaam in India. Het is voor de armen verschrikkelijk moeilijk toegang te krijgen tot onderwijs, infrastructuur, netwerken. In Delhi zijn al die nieuwe inwoners uit de provincie volledig geÔntegreerd in de geglobaliseerde economie, maar ze blijven een onderklasse.'

Ze werken voor lage lonen in de kledingindustrie, bij onderdelenfabrieken, als bedienden van de rijken. 'Veel nieuw geld is in werkelijkheid oud geld in een nieuwe jasje. Vaak zijn het kinderen uit ondernemersfamilies of van politici. Ze hebben toegang tot startkapitaal, tot politieke netwerken om vergunningen los te peuteren met smeergeld, sommigen hebben nog feodale macht over grond en vastgoed.'

'De enige sector met echt nieuwe mensen met geld is de ict. Daar kun je omhoog stoten op basis van je intelligentie. Over het succes van de ict-sector in India wordt veel geschreven in de westerse pers. Bladen als The Economist zijn enthousiast als ze ergens amerikanisering menen te ontwaren. Maar die sector is maar heel klein in de economie van India. Slechts een minuscuul deel van de werknemers vindt daar emplooi: 2 miljoen op 200 miljoen, in die orde van grootte.'

Het nieuwe kapitalisme in Delhi is ruw, zegt Dasgupta, de superrijken hebben geen filantropische idealen, zoals zoveel van hun Amerikaanse voorgangers. In de tijd dat hij in New York woonde viel hem op hoe de rijke families hun stempel op de cultuur, op de universiteiten en op academische ziekenhuizen hebben gezet. Dat zie je niet in Delhi. De geprivatiseerde gezondheidszorg zuigt patiŽnten helemaal leeg met onnodige medicijnen en operaties, die soms tot de dood leiden, blijkt in het grootste horrorhoofdstuk van zijn boek.

'De rijken gebruiken hun geld niet voor maatschappelijke verbeteringen, ze gaan naar ziekenhuizen in Londen, Parijs of Dubai en sturen hun kinderen in het buitenland naar school.'

Zo kannibaliseren ze ook nog de laatste resten van de welvaartsstaat in Europa die in een korte periode na de Tweede Wereldoorlog heeft bestaan, zoals Piketty beschrijft in 'Capitial in the Twenty-First Century', zegt Dasgupta. Ook hij ziet hun twee boeken als aanvullend. 'Ik wou dat ik Piketty eerder had kunnen lezen! Hij toont aan dat de westerse bezoekers van Delhi die zeggen: 'maar dit is niet het echte kapitalisme', ongelijk hebben.'

Rana Dasgupta: Capital, The Eruption of Delhi. The Penguin Press, 466 pag. 21,99 euro.


IRP:   


Naar Cultuur, gelijkheid , Sociologie lijst  , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]