De Volkskrant, 15-10-2016, column door Paul Brill .2010

Kameraad Poetin en zijn 'nuttige idioten'

Tussentitel: Wellicht hebben we een pad van deëscalatie nodig met Rusland

Wie de sociale media volgt, kijkt niet snel meer op van absurde denkbeelden en ranzige teksten. Maar ik moest toch even slikken toen ik las welke leuze was aangeheven bij een recente Pegida-demonstratie in Dresden: 'Poetin naar Berlijn, Merkel naar Siberië'. Dat gaat nog een stap verder dan de kreet waarmee Trump-aanhangers hun afkeer van Hillary Clinton tot uitdrukking plegen te brengen: 'Lock her up'.

Nu kun je hierover je schouders ophalen en denken: hier spreekt de onderbuik van een weliswaar luidruchtige maar tamelijk marginale protestbeweging aan de uiterste rechterkant van het Duitse politieke spectrum. Maar zo marginaal is een en ander niet. Uit een opiniepeiling van vorige maand blijkt dat maar liefst 12 procent van de Duitsers meer waardering voor de leider in het Kremlin heeft dan voor de eigen bondskanselier. Zoals wel vaker reiken radicaal-links en radicaal-rechts elkaar de hand: de voorkeur voor Poetin is het grootst bij Die Linke (30 procent) en de AfD (28 procent).

Uiteraard is de persoon van Merkel geenszins boven kritiek verheven. Zelf vind ik dat ze in de vluchtelingencrisis het absorptievermogen van niet alleen haar eigen land maar vooral ook van haar Europese partners ernstig heeft overschat en dat dit een grote politieke fout was. Het hele Europese project kraakt in zijn voegen, Europa maakt een verzwakte indruk op het wereldtoneel, en hoewel dat beslist niet allemaal op haar bord mag worden geschoven, draagt ze er als regeringsleidster van de belangrijkste Europese natie toch ten dele de verantwoordelijkheid voor. Misschien vraagt de toestand in het geplaagde Europa om een nieuwe impuls van een verse kracht.

Maar zulke kritiek laat onverlet dat Merkel veel dingen goed heeft gedaan en dat Duitsland in menig opzicht floreert. Bovenal: dat ze handelt vanuit een fatsoenlijke inborst en dat ze als mens en politicus verre te verkiezen is boven de reactionaire antidemocraat Poetin, die de westerse liberale waarden minacht, een gevaarlijke heerszucht aan de dag legt en excelleert in intimidatie en bedrog.

Mutatis mutandis geldt hetzelfde voor Barack Obama, François Hollande, Theresa May en haar voorganger in 10 Downing Street. Stuk voor stuk valt hen het nodige te verwijten (nou ja, voor May zijn de politieke wittebroodsweken nog maar amper voorbij). Je zou wensen dat westerse leiders op sommige momenten iets van Poetins doortastendheid zouden uitstralen. Maar verder geven het repressieve politieke klimaat in Moskou en de armetierige Russische economie geen enkele reden ook maar enigszins te verlangen naar een flinke dosis poetinisme in het Witte Huis of het Elysée.

Althans, dat zou je denken. Maar de Russische leider mag zich verheugen in een niet geringe schare van bewonderaars in het Westen. Nieuw is dat verschijnsel niet. Al van de jaren twintig dateert de kwalificatie fellow traveller, die sloeg op mensen die zelf geen communist waren, maar uit idealisme of politieke berekening sympathie koesterden voor de Sovjet-revolutie. Later kwam ook de term 'nuttige idioten' in zwang, die vermoedelijk ten onrechte aan Lenin is toegeschreven, maar die eigenlijk steeds toepasselijker werd naarmate de wereld meer leerde over de stalinistische werkelijkheid van de Sovjet-Unie. Je moest heel naïef idealistisch zijn of moedwillig de zaken verdraaien om het Sovjet-communisme te blijven uitroepen tot lichtend voorbeeld van de mensheid.

Waren de 'nuttige idioten' destijds hoofdzakelijk te vinden in uiterst-linkse kring en onder verdwaalde christelijke vredesactivisten, nu bevindt de claque voor Poetins Rusland zich vooral in het ultrarechtse kamp. Oud-UKIP-leider Nigel Farage steekt zijn bewondering voor Poetin niet onder stoelen of banken. Marine Le Pen ziet in de Russische president een geestverwant - haar Front National wordt trouwens door Russische banken financieel gestut. En als klap op de vuurpijl is er Donald Trump, die er geen twijfel over laat bestaan dat hij Poetin aanzienlijk hoger schat dan Obama en Hillary Clinton.

Zeker niet al zijn aanhangers zullen dat met hem eens zijn. En het lijkt erop dat zijn aanvalsdrift zich nu tegen hem keert. Maar ook bij een nederlaag, die Trump bij voorbaat toeschrijft aan stembusfraude, heeft zijn campagne iets bereikt wat Poetin zeer zal bevallen (en waaraan Russische hackers een actieve bijdrage leveren): delegitimatie van het democratisch proces. Het mandaat van de nieuwe president is hoe dan ook bevlekt.
.


Web:
TT:
12 procent van de Duitsers heeft meer waardering voor Poetin dan voor de eigen bondskanselier
Je zou wensen dat westerse leiders op sommige momenten iets van Poetins doortastendheid zouden uitstralen
De claque voor Poetins Rusland bevindt zich vooral in het ultrarechtse kamp


Red:
Sjoelganger Brill is de nuttige idioot van "Wailing Wall" Street



Terug naar PvdA  , Politiek lijst , Politiek & Media overzicht , of naar site home .