De Volkskrant, 02-08-2015, door Tanya Loksjina, directeur van het Human Rights Watch-kantoor in Moskou. .2009

Rusland;  een ongekende golf van repressieve wetten

De aanpak van dissidenten door het Kremlin heeft oorlogszuchtige proporties aangenomen schrijft Tanya Loksjina.


Tussentitel: Vreedzame protesetn hebben Kremlin angst ingeboezemd en vernederd

Het was eind februari toen de 'beleefde groene mannetjes' hun opmars maakten op de Krim en ik in New York was voor de jaarlijkse werknemersbijeenkomst van Human Rights Watch. Sterker nog, de dag voor de grote invasie vroeg een bestuurslid mij: 'Tanya, denk jij dat Rusland de Krim gaat binnenvallen?' Ik haalde nonchalant mijn schouders op. 'Er zijn zoveel andere maatregelen die Rusland kan nemen wat betreft Oekra´ne, waarom zouden ze zover gaan?' Toen ik de volgende dag wakker werd had de invasie zich voltrokken en had mijn Rusland-expertise mij wederom in de steek gelaten.

Ongeacht hoeveel jaar je in een land werkt, bepaalde dingen blijven lastig te voorspellen. Het meedogenloze optreden van het Kremlin tegen onafhankelijke maatschappelijke organisaties en dissidenten begon ongeveer twee jaar geleden, met de terugkeer van Vladimir Poetin als president van Rusland. Alle nog kwetsbare verworvenheden van Dmitri Medvedevs interregnum, met zijn quasiliberale retoriek, werden binnen een paar maanden weggevaagd. Een reeks repressieve en discriminerende wetten, boven op de vervolging van critici van de regering, hebben de ruimte voor burgerinitiatieven en onafhankelijke media dramatisch beperkt.

De situatie verbeterde iets in de aanloop naar de Olympische Winterspelen in Sotsji in februari, waarmee Rusland zijn internationale imago probeerde op te vijzelen. Destijds interpreteerden we de periode al als een pauze in de aanval van het Kremlin op onafhankelijke organisaties en dissidenten, maar we hadden niet gerekend op de snelheid en omvang van de volgende aanvalsgolf.

Terwijl de crisis in Oekra´ne dit voorjaar escaleerde, nam de aanpak van dissidenten door het Kremlin oorlogszuchtige proporties aan. Wie kritiek durfde te uiten op de Russische bezetting van de Krim en op het Oekra´ne-beleid werd bestempeld als 'vijfde colonne' en 'nationale verrader'. President Poetin gebruikte nog alarmerender terminologie in zijn toespraak voor het parlement op 18 maart over de 'terugkeer' van de Krim bij Rusland. Hij zette tegenstanders weg als 'nationale verraders'.

De Koude Oorlog-boodschap 'wie niet voor ons is, is tegen ons' werd dominant op de door de staat gecontroleerde tv- en radiostations en de regering begon een offensief tegen het internet, het belangrijkste platform voor vrije meningsuiting door kritische Russen.

In maart blokkeerde de Russische mediawaakhond Roskomnadzor de toegang tot de drie belangrijke websites van de oppositie. Deze zouden verboden boodschappen hebben gepubliceerd. Diezelfde maand bracht het ontslag van de hoofdredacteur van Lenta.ru, een van de laatst overgebleven grote onafhankelijke onlinenieuwsdiensten, gevolgd door het aftreden van het hele team van journalisten. Kritisch ingestelde mensen wisten niet meer waar ze terechtkonden voor nieuws.

Bloggers moeten zich registreren
Vervolgens was daar een nieuwe barrage van wetgeving, gericht tegen dissidenten. In mei werd een nieuwe wet ingevoerd die voorschrijft dat Russische bloggers met een bepaald aantal volgers zich bij de autoriteiten moeten registreren en aan dezelfde regels moeten voldoen als traditionele media. Diezelfde wet verplicht Russische blogdiensten en sociale netwerken activiteiten van hun gebruikers op te slaan en op aanvraag beschikbaar te maken voor de autoriteiten. Een andere wet, die eind juni werd aangenomen, voorziet in een celstraf van maximaal 5 jaar voor 'extremistische oproepen' op internet, inclusief het delen op sociale netwerken zoals Facebook, en het retweeten op Twitter.

Met ingang van 2016 wordt het verboden om persoonlijke data van Russische gebruikers te bewaren op buitenlandse servers. Zal dit het einde betekenen van Facebook en Twitter in Rusland? De toekomst zal het uitwijzen.

Ondertussen is de redactionele controle over meerdere prominente onlinenieuwsdiensten al verschoven naar personen die nauwe banden hebben met het Kremlin, waaronder Vkontakte, het populairste Russische socialemediaplatform.

Het moge duidelijk zijn dat de overheid niet alleen het dissidente geluid online de mond probeert te snoeren. Het najaar van 2011 en de lente van 2012 gingen gepaard met massale en vreedzame protesten, aangewakkerd door ondeugdelijke parlementsverkiezingen en door de naderende terugkeer van Poetin als president.

Dit heeft het Kremlin blijkbaar angst ingeboezemd en vernederd. Een van de laatste protesten, op het Bolotnaya Plein in Moskou aan de vooravond van Poetins beŰdiging in mei 2012, eindigde in confrontaties tussen de politie en enkele tientallen demonstranten. Door een groot aantal demonstranten aan te klagen voor deelname aan massademonstraties en rellen, en door sommigen van hen gevangen te zetten, gaven de autoriteiten een grimmige boodschap: blijf weg van de straten, tenzij je naar de gevangenis wilt.

Een aantal maanden geleden werd de maximumstraf voor deelname aan grootschalige rellen verhoogd naar 15 jaar cel. Ook ligt er een nieuw wetsvoorstel bij het parlement dat strafrechtelijke aansprakelijkheid introduceert voor herhaaldelijke deelname aan illegale openbare bijeenkomsten, met een maximumstraf van 5 jaar achter tralies.

Tegen deze achtergrond zetten de door het Kremlin gesponsorde media demonstranten consequent weg als pionnen in een door het Westen gesteunde poging het land te destabiliseren en in chaos te storten. De Maidan-protesten in buurland Oekra´ne, die begin dit jaar leidden tot de val van president Viktor Janoekovitsj, gelden daarbij als schrikbeeld voor het Kremlin.

Maar niet alle wetten komen voort uit de angst van Moskou voor het Oekra´ense precedent. De beruchte Russische wet tegen 'buitenlandse agenten' blijft een cruciale rol spelen in het hardhandige optreden tegen dissidente geluiden - en is onlangs verder aangescherpt. Een nieuwe wet geeft discretionaire bevoegdheid aan het ministerie van Justitie om te besluiten welke groepen moeten worden geregistreerd als 'buitenlandse agenten'. Hun toestemming doet er niet meer toe. Tien bekende onafhankelijke non-gouvernementele organisaties zijn op deze manier gedwongen geregistreerd.

Brengt deze aanval op activisme en een overweldigende antiwesterse hysterie Rusland terug naar de tijden van de Sovjet-Unie? Niet echt. Er is zeker een verschil tussen een totalitaire staat en een agressieve autoritaire staat. Maar de hevigheid van dit hardhandige optreden tegen verdedigers van mensenrechten is zeker ongekend in de post-Sovjetrussische geschiedenis.

Tanya Loksjina is directeur van het Human Rights Watch-kantoor in Moskou.


Web:
'Rusland overspoeld door ongekende golf van repressieve wetten'
TT:
We hadden niet gerekend op de snelheid en omvang van de volgende aanvalsgolf
Brengt deze aanval op activisme en een overweldigende antiwesterse hysterie Rusland terug naar de tijden van de Sovjet-Unie?




Red.:   



Naar Multiculturalisme, campagne , Multiculturalisme , Allochtonen overzicht  , Sociologie lijst  , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]