De Volkskrant, 13-02-2017, door Bert Koenders, minister van Buitenlandse Zaken
 2011

Weerbare democratie moet zich wapenen tegen cynisme

Ook Nederland moet waakzaam zijn en zich wapenen tegen desinformatie en cyberaanvallen.

Tussentitel: Wie desinformatie herkent, is ertegen bestand

Wat heeft een kantoorgebouw in Sint Petersburg te maken met een chemiefabriek in het zuiden van de Verenigde Staten?

In het digitale tijdperk luidt het antwoord: alles. Een paar jaar geleden werden inwoners van Centerville, Louisiana opgeschrikt door berichten over een aanslag op een nabije fabriek. Honderden tweets, een filmpje op YouTube en websites van lokale media brachten het nieuws. Bewoners ontvingen zelfs sms'jes met waarschuwingen over een gifwolk. Maar de Twittergebruikers bleken nep, het filmpje in scene gezet en de websites gekloond. Een goedbetaald legertje Russische trollen in Sint Petersburg was aan het werk geweest, zo maakt onderzoek van The New York Times aannemelijk. Het doel: onrust zaaien.

Veel desinformatie en 'alternatieve feiten' worden verspreid met politieke motieven, maar nepnieuws levert ook harde euro's op. Artikelen die op Facebook worden gedeeld, leveren slimme ondernemers geld op. En een klik uit Amerika brengt driemaal zoveel in het laatje als een klik uit een ander land. Een zo'n breed gedeeld onzinverhaal leidde zelfs tot een schietpartij in Washington.

Europese landen lopen net zo goed risico, en in verkiezingstijd is be´nvloeding van de publieke opinie extra aantrekkelijk - zowel voor opportunistische ondernemers als voor ontregelende overheden. Ook Nederland moet waakzaam zijn voor desinformatie en cyberaanvallen. Er zijn maar weinig landen waar een groter deel van de bevolking zich begeeft op Facebook en Twitter. Onze digitale samenleving biedt kansen, maar maakt ook kwetsbaar. Het afgelopen halfjaar zijn Nederlandse overheidsinstellingen en bedrijven via internet honderden keren aangevallen vanuit landen als China, Iran en Rusland.

We mogen nooit na´ef zijn. Vanwege desinformatie rond het onderzoek naar de MH17-ramp heb ik vorig jaar de Russische ambassadeur op het matje geroepen. Als we hier eerder met be´nvloeding te maken hebben gehad, als het in Amerika wordt gemeld, en als andere Europese landen serieuze waarschuwingen geven, dan moeten we voorbereid zijn. De kiezer moet er 100 procent op kunnen vertrouwen dat zijn stem op de juiste manier in de uitslag terechtkomt. Mijn collega Plasterk heeft daartoe nieuwe maatregelen aangekondigd.

Nederland staat er niet alleen voor. Afgelopen week heeft het kabinet een internationale cyberstrategie vastgesteld. Door samen te werken in coalities met andere landen kunnen we dreigingen immers beter te lijf.

Bedenkers van nepnieuws hebben hun gang kunnen gaan doordat het nog ontbreekt aan gedragsregels. Cyberspace is van iedereen en niemand, en dat maakt het soms een soort 'jungle by night'. Dit weekend komen wereldleiders bijeen tijdens de MŘnchner Sicherheitskonferenz. Nederland zal daar zaterdag de Global Commission on the Stability of Cyberspace lanceren. De commissie moet leiden tot betere internationale afspraken - zodat we elkaar kunnen aanspreken en desnoods zelf kunnen ingrijpen. Bedrijven als Microsoft doen mee.

Ook Frankrijk en Duitsland houden dit jaar landelijke verkiezingen. De eerste alternative facts over Franse presidentskandidaten doen inmiddels de ronde. Aangezien dezelfde inbrekers in meerdere buurten hun slag proberen te slaan, werkt Nederland samen met Frankrijk en Duitsland. We vergelijken de digitale vingerafdrukken en we waarschuwen elkaar voor dreigingen.

In de Europese Unie werken we al langer samen: in 2015 is op aandringen van Nederland een speciaal EU-team opgericht van media- en Ruslandexperts. Dit team heeft een dagtaak aan het ontmaskeren van nepnieuws, halve waarheden en misleidende frames die in opdracht van het Kremlin worden verspreid.

Overheden moeten de internetvrijheid waarborgen, aantoonbare onzin weerleggen en digitale infrastructuur beschermen.

Maar een democratie die Úcht bestand is tegen misleiding en nepnieuws vereist bovenal weerbare burgers, die zin en onzin van elkaar kunnen onderscheiden. Verspreiders van desinformatie hopen dat cynisme zijn werk doet. Ze willen niet dat hun verhalen worden geloofd, maar proberen twijfel en ongeloof te zaaien over ßl het nieuws. Zodra wij nergens meer in geloven, hebben zij hun doel bereikt.

Weerbaarheid vraagt dat we ons niet laten foppen door een gefotoshopte tweet. Dat onze kinderen thuis en op school onderscheid leren maken tussen echt en nep. En dat we nadenken voordat we op die deelknop klikken. Voor nieuwsberichten op Facebook geldt: wat sensationeel is en verontwaardiging opwekt, is niet altijd waar.

Een vrije en onafhankelijke pers is geen hobby, maar is zuurstof voor een weerbare democratie. Dat weet men in Rusland, in Turkije, en in zoveel meer landen in de wereld.

In een weerbare democratie zijn nieuwsconsumenten voldoende alert om zÚlf hun conclusies te kunnen trekken. Zo voorkomen we dat trollen ook hier hun gang kunnen gaan. Wie desinformatie herkent, is ertegen bestand. De beste verdediger van onze democratie bevindt zich achter uw eigen laptop, tablet of smartphone.


Bert Koenders is minister van Buitenlandse Zaken


Web:
Wie desinformatie herkent, is ertegen bestand

Ook Nederland moet waakzaam zijn en zich wapenen tegen desinformatie en cyberaanvallen.
TT:
Bedenkers van nepnieuws konden hun gang gaan doordat het nog ontbreekt aan gedragsregels



Naar  Amerika, leugens  , Amerika lijst  , Politiek lijst , Politiek & Media overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]