De Volkskrant, 20-04-2016, door Arie Elshout .2010
Interview | Alexander Vershbow

'Paraat tegen de groene mannetjes'

De afschrikking moet worden aangepast aan de 21ste eeuw, aan de sluwheid van Poetins Rusland, betoogt de tweede man bij de NAVO.

Wat baart u de meeste zorgen als het om Europa gaat? Alexander Vershbow, tweede man van de NAVO, verrast met zijn antwoord. Hij noemt niet meteen de dreiging van Rusland of 'Islamitische Staat' (IS), maar wijst naar de Europeanen zelf. Ze dreigen steeds meer verdeeld te raken. Er is de vluchtelingencrisis, de economische problemen zijn taai, Oost-Europa vreest Rusland, Zuid-Europa vreest vooral IS en Noord-Afrika. 'Als de solidariteit binnen de Europese Unie afneemt, kan dat de NAVO aantasten.' Europa als vijand van zichzelf, de Amerikaan zegt het niet zo, maar het komt in de buurt.

Het is de nieuwe tijd. Iedereen een navigatiesysteem in de auto, maar verder is er veel wat onoverzichtelijker, ongrijpbaarder en moeilijker te sturen is geworden. Dat stelt de EU-regeringen voor nieuwe problemen, maar ook een militair bondgenootschap als de NAVO. Aan het thuisfront verschaft de internetrevolutie burgers veel meer mogelijkheden zich te laten horen, krachten te bundelen en besluitvorming te ontregelen. Aan het echte front hebben de Russen niet alleen meer hun tanks en raketten maar passen ze ook nieuwe, schimmiger strijdmiddelen toe om landen te ontwrichten en te intimideren.

Ooit symboliseerde de 'Russische beer' de dreiging uit het oosten, met vijftig divisies geposteerd pal op de grens met het Westen. Maar de beer heeft plaatsgemaakt voor de 'Little Green Men', de groene mannetjes.

Deze Russische militairen zonder insignes zijn officieel geen Russische militairen. Als zij andermans land inpikken zijn zij 'beschermers' van de Russische minderheid en geen agressors. Desinformatie en dreigingen de gaskraan dicht te draaien worden gebruikt om verdeeldheid en twijfel te zaaien in het Westen. Zo ging het in 2014 toen de Russen De Krim afpakten van Oekra´ne, zo kan het weer gaan in een Baltische staat. 'Hybride' oorlogvoering heet het. Oorlog voeren met een mistmachine.

Of met speldenprikken en plaagstoten. Vorige week hinderde een Russische straaljager een Amerikaans verkenningsvliegtuig boven de Oostzee. Twee Russische gevechtsvliegtuigen voerden schijnaanvallen uit op een Amerikaans oorlogsschip. Desondanks is er vandaag weer een bijeenkomst van de NAVO-Rusland-raad. Voor het eerst sinds de crisis van 2014.

Het is een hervatting van de dialoog, geen normalisering van de betrekkingen, aldus Vershbow.



Is de NAVO voorbereid op een hernieuwde confrontatie met de oude vijand in een nieuw jasje?

'De Russen weten dat de NAVO uiteindelijk verreweg superieur is aan Rusland, gemeten naar alle maatstaven van militaire effectiviteit. Maar de afschrikking moet worden aangepast aan de 21ste eeuw. We moeten voorbereid zijn op directe agressie, maar ook op de 'groene mannetjes' en andere hybride manieren om NAVO-landen te destabiliseren, via een combinatie van desinformatie, subversieve activiteiten, economische chantage en cyberaanvallen. We moeten snel versterkingen kunnen sturen en zorgen voor een robuuste voorwaartse aanwezigheid in de oostelijke lidstaten.'



Bij een oefening duurde het drie weken om een Spaanse snelle-reactiemacht in Estland te krijgen.

'Daar werken we aan. Veel landen hebben inmiddels hun wetgeving aangepast zodat troepen gemakkelijker doorreisvergunningen krijgen. Geen papieren rompslomp in een crisis.'



Rusland verraste op De Krim iedereen. Kan de NAVO voorkomen dat zoiets gebeurt in een Baltische lidstaat, met een optreden van de 'groene mannetjes'?

'We moeten meer oefenen om de besluitvorming te versnellen. Vooral in die hybride scenario's, waarin veel onduidelijk is. Bij een cyberaanval weet je niet meteen wie er achter zit. Je moet soms besluiten nemen in een mistige situatie om te voorkomen dat je schaakmat wordt gezet.'



Die mistigheid kan regeringen doen aarzelen. Duitsland is altijd bang Moskou te provoceren.

'We zouden de militairen bevoegdheid kunnen geven op voorhand de snelle-reactietroepen te activeren. Natuurlijk moet er altijd politieke controle blijven. Maar je kan alvast manschappen uit Noord-Amerika overbrengen naar Europa. Dan win je tijd, zelfs voordat de NAVO-raad de grote besluiten heeft genomen.'



Het invliegen van Amerikanen bij het begin van een crisis kunnen critici een provocatie noemen.

'In een crisis troepen verplaatsen van het ene NAVO-gebied naar het andere is een defensieve actie.'



Het publiek kan dat anders zien.





'Sinds Oekra´ne doen we veel aan strategische communicatie. We hebben te maken met een gewiekste tegenstander met een zeer geavanceerde propagandamachine. Bij de rechtvaardiging van de annexatie van de Krim produceerden ze valse beschuldigingen over een door de NAVO gesteunde staatsgreep en over het zelfbeschikkingsrecht van de zogenaamd onderdrukte Russische bevolking op het schiereiland. Bij onze oefeningen is er een 'rood team' dat test of we genoeg getraind zijn om zulke vijandige propaganda te ontzenuwen. We oefenen op interviews, spelen persconferenties na.'



Zijn de Europeanen er klaar voor? Obama noemde ze indirect free-riders, profiteurs die Amerikanen laten betalen voor hun veiligheid.

'Het aandeel van de VS in de totale defensie-uitgaven van de NAVO-landen is toegenomen van 60 tot 70 procent. De kloof groeit en moet kleiner worden. De ongelijkheid is niet houdbaar, er komt steeds meer kritiek op uit de hele Amerikaanse politiek.'



U zegt dat de afschrikking moet worden gemoderniseerd. Geldt dat ook voor de kernwapens?





'Zolang er kernwapens bestaan, blijft de NAVO een nucleaire alliantie. Ruslands nucleaire retoriek is agressiever geworden. In hun oefeningen komen ze soms uit op de inzet van kernwapens. Ze hebben die beangstigende strategie van een beperkte nucleaire aanval om een crisis te 'de-escaleren'. We hoeven daar niet in mee te gaan, maar modernisering is een doorlopend proces. Zo komen de VS met een vervanging van de B61-kernkop.'



U was ambassadeur in Moskou en kent Poetin. Wat wil hij?

'De Russen die ik ken, willen bij Europa horen. Poetin trekt ze weg van hun Europese bestemming. Zeer tragisch. Helaas lijkt die xenofobe politiek aan te slaan. Wij hebben nooit geprobeerd Rusland te isoleren, maar het is moeilijk die waandenkbeelden weg te nemen. Vooral ook omdat hij zich omgeven heeft met hardline-adviseurs met een KGB-achtergrond.'


De uitdaging is niet alleen militair?

'Het is ook psychologie.'



Webtitel:
Tweede man bij NAVO: 'Paraat tegen de groene mannetjes'
TT:
De Russen weten dat de NAVO uiteindelijk verreweg superieur is aan Rusland
We hebben te maken met een gewiekste tegenstander met een zeer geavanceerde propagandamachine
Zolang er kernwapens bestaan, blijft de NAVO een nucleaire alliantie




Red.:   Zie koude-oorlog-revisitid



Terug naar PvdA  , Politiek lijst , Politiek & Media overzicht , of naar site home .