De Volkskrant, 26-03-2011, column door Peter Giesen .2011

Het menselijk tekort

Jodenjacht

Tussentitel: Morsige journalisten worden moraalridders als ze een goed verhaal ruiken

Lex Immers heeft een ooievaar op zijn rug getatoeŽerd, het logo van ADO Den Haag. Voordat hij in het eerste elftal speelde, hoorde hij tot de harde kern der Haagse supporters. Na de winst op Ajax zong hij uit volle borst 'Wij gaan op Jodenjacht!' Toen hij hiermee werd geconfronteerd, deed hij de historische uitsprak: 'Het woord Jodenjacht leek me onschuldig.'

Toch begrijp ik Immers wel een beetje. Ik stond ooit in het herentoilet van de Arena, naast een man in een Ajax-shirt. Plotseling klonk een daverend gejuich, Ajax had kennelijk gescoord. De man begon geestdriftig tegen de muur te slaan, onder het roepen van 'Joden, Joden, Joden!' Ajaxfans noemen zichzelf Joden, omdat de club voor de oorlog veel Joodse leden telde. Een voetbalclub aanvuren in naam van vermoorde kampslachtoffers, in historische onverschilligheid doen de Ajaxfans nauwelijks voor Lex Immers onder.

Dat maakt het natuurlijk nog niet beschaafd om 'Wij gaan op Jodenjacht' te zingen. Volgens de Duitse socioloog Norbert Elias (1897-1990) werd de mens steeds beschaafder. Fremdzwang - verboden van buitenaf, door kerk en koning - werd steeds meer vervangen door Selbstzwang, verinnerlijkte terughoudendheid. Dat is toch wat optimistisch gebleken.

De kwestie-Immers past in een trend: lekker roepen wat in je opkomt. De vormelijkheid die vroeger deftig werd gevonden geldt tegenwoordig als stijf. Authentiek en spontaan moeten we zijn. Ja, toch?

Gelukkig is er een nieuwe vorm van Fremdzwang, de media. Elke uitglijder wordt gefilmd en op YouTube gezet. De rol van meneer pastoor is overgenomen door de journalist, de blogger en de toevallige passant met een iPhone. Het moralisme van de media klinkt vaak een beetje vals. Morsige journalisten worden moraalridders als ze een goed verhaal ruiken. Een wethouder die naar de hoeren gaat, een voetballer die een 'antisemitisch' liedje zingt. Smullen! Moraal is entertainment geworden. Daarom worden we ook steeds strenger. Mildheid verpest een goed verhaal. Ook het publiek laat zich de kans op een volksgericht niet graag ontnemen. Maar goed, meneer pastoor was ook hypocriet, en een samenleving kan nu eenmaal niet zonder enige vorm van sociale controle.

Zo gaat een toenemend gebrek aan beschaving gepaard met een toenemende strengheid. Vroeger was de moraal streng en de strafcultuur soepel, nu is dat omgekeerd. Bovendien leidt de culturele opwaardering van emoties niet alleen tot korte lontjes en ongeremde zelfexpressie, maar ook tot meer medelijden met slachtoffers. Dat geldt ook slachtoffers van de holocaust. In de jaren zeventig draaide een film als Ilsa, the She Wolf of the SS nog gewoon in de bioscoop. Synopsis: de voluptueuze blonde Ilsa is commandant van een Duits gevangenenkamp. Overdag voert ze medische experimenten uit op de vrouwelijke gevangenen, 's nachts verkracht ze de mannen. Ze mogen niet ejaculeren, want dan worden ze eigenhandig gecastreerd door Ilsa. Deze rolprent draaide toen nog gezellig in het buurttheater, ter afwisseling van Met mijn waldhoorn tussen jouw Alpen. Voor de liefhebbers van concentratiekamp-porno: de film kan nog altijd besteld worden bij de Free Recordshop of Bol.com.

Thuisbezorgd binnen drie tot vijf werkdagen!

 

IRP:  


Naar Cultuur, gelijkheid , Albanese cultuur , Sociologie lijst , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]