De Volkskrant, 02-10-2010, boekrecensie door Anet Bleich 2010

Alleen de zalm kan tegen de stroom in zwemmen

Non-fictie | IsraŽliís kwamen van overal. Sjifra Herschberg en Tami Zer beschrijven een reeks families.

Tussentitel: 'Ik begrijp dat iemand het land moet verdedigen, maar liever niet ons enige kind'

JaÔr Ron groeide in de jaren í50 van de vorige eeuw op in HaÔfa, te midden van Europese (Askenazische) Joden. Zijn vader Motke komt uit Het Poolse Lodz. Met zijn zusje was hij de enige uit hun familie die, op het nippertje, de Holocaust had overleefd. Zoon JaÔr diende tijdens de Oktoberoorlog van 1973 in het IsraŽlische leger. Hij trouwde met Michal Elias, van wie de ouders afkomstig zijn uit Iran. Sania Sachi en haar zus Tikva zijn geboren in Bagdad. Sania denkt af en toe vol nostalgie terug aan de avonden die ze met haar moeder doorbracht op het eilandje Jazeera in de Tigris. Dan verzinkt ze in herinneringen en lijkt haar omgeving, een buitenwijk van Tel Aviv, vergeten.

Dat IsraŽl een land van immigranten is, is algemeen bekend. Maar er wordt niet vaak bij stilgestaan dat dit betekent dat het land wordt bewoond door mensen met de meest uiteenlopende, soms uiterst tragische achtergronden. Laat staan dat er veel is gepubliceerd over de manier waarop die pluriforme samenstelling van de bevolking doorwerkt in de cultuur van het land. Het was een fantastisch idee van de Nederlandse correspondente Sjifra Herschberg en haar IsraŽlische collega Tami Zer om twaalf in IsraŽl levende families te portretteren. Uit al die familieverhalen vormt zich spontaan een rijk gevarieerd beeld van de IsraŽlische samenleving.

JaÔr Ron was 13 tijdens de Zesdaagse Oorlog van 1967, toen IsraŽl de Westelijke Jordaanoever, de Gazastrook en de Egyptische SinaÔwoestijn veroverde. Achteraf typeert hij die oorlog, een keerpunt in de geschiedenis van de toen nog jonge staat, als Ďeen nationaal orgasme. Iedereen was superman en dacht als superman (...), met die overwinning raakte de redelijkheid zoek en kreeg het hele land de mentaliteit van een dertienjarige.í Ook Roman Krasnovski is kritisch. Hij ergert zich aan de botheid van veel IsraŽliís, aan hun manier van met elkaar omgaan die hij beschrijft als: Ďwie denk jij wel dat je bent dat je mij kunt vertellen wat ik moet doen.í Krasnovski immigreerde pas in 1990 met zijn ouders uit Kharkov in OekraÔne naar het stadje KarmiŽl in Galilea. De Sovjet-Unie was uit elkaar aan het vallen en in OekraÔense kiosken doken weer antisemitische geschriften op. In OekraÔne bespeelde Roman het orgel in een orkest. In KarmiŽl speelt hij in zijn vrije tijd nog altijd Bach, maar hij verdient zijn brood als vuilnisman. Hij moet er niet aan denken dat zijn achtjarige zoon Dima later in het leger moet. ĎIk begrijp dat iemand het land moet verdedigen, maar liever niet ons enige kind.í

Avi, die kolonel is en getrouwd met Tikva die met haar familie in 1948 uit Bagdad naar IsraŽl vluchtte, denkt er heel anders over. ĎHet is mij glashelder dat we leven bij het zwaard en dat we bij het zwaard moeten leven. De moslims willen ons hier niet hebben. (...) En zolang wij de emotionele kracht kunnen opbrengen om onszelf te verdedigen, zullen we hier blijven.í

Niet iedereen in IsraŽl komt oorspronkelijk van elders; twintig procent van de IsraŽliís is Arabisch. Het gaat hier dus niet om de bewoners van de bezette gebieden, maar om IsraŽlische staatsburgers. Bijvoorbeeld de familie Chacar uit Jaffa, die een goedlopende kruidenierswinkel heeft. Jaffa ligt direct ten zuiden van Tel Aviv en heeft een overwegend Arabische bevolking, al zijn veel bewoners in 1948 gevlucht tijdens de Onafhankelijkheidsoorlog, voor de Palestijnen de Nakba (Ramp). Nasser Chacar heeft zich aan het leven te midden van een Joodse meerderheid aangepast. Hij citeert zijn moeder: ĎJe kunt niet tegen de stroom in zwemmen, dat kan alleen de zalm.í Zijn dochter, de 17-jarige HenriŽtte, heeft meer moeite met haar positie in de samenleving. ĎIk word erkend als burger, maar niet als gelijke. Natuurlijk, ik heb een paspoort en een ziektekostenverzekering en als ik achttien ben ook stemrecht, maar de geschiedenis die onderwezen wordt is niet mijn geschiedenis (...).í

Het zou mooi zijn als er een Hebreeuwse editie komt van Oost West, zodat IsraŽlische lezers zich ook eens kunnen verdiepen in elkaars achtergrond.


IRP:   Joodse recenseert boek van twee joodsen over geschiedenis joden


Naar Cultuur, gelijkheid , Albanese cultuur , Sociologie lijst , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]