De Volkskrant, 15-05-2010, column door Hans Moleman 2010

De kleine wereld

Joods Shanghai heeft weer een gebedshuis

Tussentitel: Synagoge Ohel Rachel na zestig jaar in volle glorie hersteld

Het was een intiem feestje, vorige week op het terrein van de Onderwijsraad van Shanghai aan Shaanxi Lu. Rabbi Shalom Greenberg maakte een dansje van plezier met zijn vrienden, er werd ‘mazzel tov’ gezongen, een paar Chinese officials keken wat onwennig toe.

Na zeventig jaar van treurnis werd de Ohel Rachel synagoge op 7 mei officieel weer in gebruik genomen als gebedshuis voor de joodse gemeenschap in de drukste handelsstad van China. ‘Een historische dag, ons gegeven door god’, sprak de ontroerde consul van Israel, Jackie Eldan. ‘Dit markeert de hergeboorte van het Joodse leven in Shanghai.’

Van 1940 tot 1999 was het gebedshuis in onbruik. Onder de Japanse bezetting diende het als stal, het rode regime van Mao gebruikte het als opslagplaats.

Pas in 1998 kwam er hoop, toen president Jiang Zemin zijn collega Bill Clinton uitnodigde om een Amerikaanse rabbi te sturen.

Rabbi Schneider greep de gelegenheid aan om samen met Hillary Clinton en de toenmalige minister van Buitenlandse Zaken Madeline Albright langs te gaan aan de Shaanxi Lu, in een poging de lokale bestuurders van het belang van het laatste Joodse gebedshuis in de stad te doordringen.

Voor de Tweede Wereldoorlog telde Shanghai nog drie synagoges, symbool van een grote gemeenschap die zich in de toenmalige westerse stadskolonie had verzameld. Zo’n twintigduizend Joden telde Shanghai eind jaren dertig van de vorige eeuw, veelal mensen die vervolging in Europa waren ontvlucht.

De kiem was al een eeuw eerder ontstaan, toen rijke handelaren uit India en Irak in het kielzog van de Britse opiumhandel neerstreken in Shanghai. Drie families van sefardische Joden, de Sassoons, de Hardoons en de Kadoories, drukten hun stempel op het vroege Shanghai. Sir Jacob Sassoon liet het Peace Hotel bouwen, dat anno 2010 nog steeds een – net gerenoveerd – markant gebouw is aan de Bund. In 1920 gaf hij opdracht voor een synagoge, ter nagedachtenis van zijn vrouw Rachel.

Ohel Rachel – het huis van Rachel – werd het centrum van het sociale leven voor de sefardische gemeenschap in Shanghai, die voor de oorlog zo’n zevenhonderd zielen telde. De meesten trokken weg tijdens de Japanse bezetting, en de laatste Joden verlieten de stad nadat Mao in 1949 de macht had gegrepen. De torah’s – de gebedsrollen van de synagoge – werden in 1952 door de laatste vertrekkers meegenomen naar Israël.

En nu is het gebedshuis dan eindelijk terug. Het interieur is met zorg hersteld, met de wilde klimop die de Grieks-klassieke buitengevel had overwoekerd is korte metten gemaakt, er kan weer gewoon sabbat worden gevierd.

Het kostte wel veel diplomatieke tact om zover te komen, want het Joodse geloof wordt door de Chinese wet eigenlijk niet erkend. Dat maakt de Shanghaise synagoge – de grootste in Azië – anno 2010 tot een soort religieuze gedoogzone. ‘Als de deur weer dicht was zochten we een raam om doorheen te klimmen’, zo beschrijft een betrokkene een jarenlang touwtrekken met de Chinese bureaucratie.

Er wonen nu weer zo’n drieduizend Joden in Shanghai – mensen die, zoals praktisch alle buitenlanders in de stad, werden aangetrokken door de ongekende economische groei.

Voor personen van Joodse oorsprong is China een prettig land, zegt Yaffa Ben-Ari, de coördinator van het Israëlische paviljoen op de Wereldtentoonstelling. Het heeft geen beladen geschiedenis met het Jodendom. ‘Ze vinden Joden slim, goed in uitvinden en in zakendoen.’


IRP:   Mondiale identiteit. Met eigenbelang - dat natuurlijk niet per definitie samenvalt met dat van andere groepen


Naar Cultuur, gelijkheid , Albanese cultuur , Sociologie lijst , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]