De Volkskrant, 04-07-2012, door Yoram Stein, filosoof en publicist. .2010

En opnieuw slaan de nieuwe athe´sten toe

De Keulse rechter die jongensbesnijdenis aanmerkte als vorm van kindermishandeling volgde de anti-religieuze mode die sinds 9/11 van kracht is.


Kinderen in een religieuze traditie opvoeden, is kindermishandeling. Richard Dawkins, schrijver van The God Delusion, draagt deze boodschap al jaren uit. De evolutiebioloog vindt het een schande dat kinderen door hun ouders ge´ndoctrineerd worden in het waanbeeld dat zij joods, islamitisch dan wel christelijk zouden zijn. Hij roept nog net niet op om religieuze opvoeding bij wet te verbieden.

Een rechter in Keulen denkt daar anders over. Vorige week oordeelde hij dat jongensbesnijdenis - een eeuwenoude traditie die vele honderden miljoenen mensen op aarde ondergaan, waaronder joden, moslims en het merendeel van de Amerikanen en waar nauwelijks klachten over zijn - gewoon kindermishandeling is. De conclusie: verbieden dit oeroude religieuze ritueel!

De argumentatie van de rechter lijkt op die van Dawkins. Rechter en bioloog vinden allebei dat ouders die hun kind opvoeden in een religieuze traditie, een onacceptabele vorm van dwang uitoefenen. De rechter motiveerde zijn oordeel door te stellen dat de ouders hadden moeten wachten tot hun zoon de leeftijd des onderscheids bereikt had. Dan had hij uit vrije wil kunnen bepalen of hij de rest van zijn leven met of zonder voorhuid had willen doorbrengen. Het feit dat een besnijdenis een kind dwingt om te behoren tot een religieuze gemeenschap, was voor de rechter hÚt beslissende argument om de jongensbesnijdenis als misdrijf te beschouwen.

Wat is er nu mis met deze argumentatie? Richard Dawkins en de Keulse rechter hebben een onrealistisch beeld van wat opvoeding inhoudt. Zij doen net alsof een goede opvoeding er een is waarin het kind, zonder enige vorm van dwang, zich kan oriŰnteren op allerlei verschillende opvattingen die er in de wereld te koop zijn. Alsof wij geboren worden in een soort levensbeschouwelijke supermarkt, en de rol van de ouders in niets anders bestaat dan het kind neutrale informatie meegeven over wat er in deze supermarkt zoal te verkrijgen is.

De realiteit is echter dat opvoeding nooit neutraal kan zijn. Iedere opvoeder leert een kind dat het goed is om je aan tradities te houden of niet, om naar de kerk te gaan of niet, om de Bijbel te lezen of niet. In die zin is iedere opvoeding een vorm van 'indoctrinatie'.

Dawkins is de bekendste van de 'nieuwe athe´sten', waartoe ook de onlangs gestorven publicist Chris-topher Hitchens (God is not Great) en de Amerikaanse filosoof Sam Harris (The End of Faith) behoren. Kort samengevat stellen nieuwe athe´sten dat godsdiensten een verkeerde beschrijving geven van de werkelijkheid (de juiste wordt door de wetenschap gegeven), en bovendien een bron van intolerantie en geweld zijn. Hun conclusie: godsdiensten verdienen geen respect, maar kritiek en bijzondere religieuze rechten dienen te worden afgeschaft.

Deze boodschap gaat er sinds 11 september 2001 in als koek. De beslissing van de Keulse rechter om het religieuze ritueel van de jongensbesnijdenis te verbieden, staat dan ook niet op zichzelf. In Nederland hebben wij net meegemaakt hoe de religieuze slacht bijna verboden was. Voor religieuze minderheden is steeds minder begrip, precies waar de nieuwe athe´sten op aansturen. De SGP moet vrouwen verkiesbaar stellen en christelijke ambtenaren moeten niet zeuren en gewoon het homohuwelijk voltrekken. De stellingen van de nieuwe athe´sten worden dus door steeds meer mensen gedeeld. Dat is jammer, want het nieuwe athe´sme is blind voor de voordelen van religie.

Wie blind is voor de voordelen van religie kan niet begrijpen waarom het overgrote deel van de mensheid zich altijd intens met religie heeft beziggehouden. Dan kun je alleen maar boos en verdrietig worden over zoveel achterlijkheid of deze eindeloos ridiculiseren. Nederlands grootste denker Spinoza raadt echter aan om 'de menselijke handelingen niet te bespotten, niet te betreuren, niet te veroordelen, maar te begrijpen'. De filosoof Alain de Botton volgt deze raad op in zijn boek Religion for atheists, waarin hij de voordelen van religie tracht te begrijpen, en als athe´st probeert om van religieuze tradities te leren. De Botton zou zich afvragen wat de traditie van jongensbesnijdenis ons leert.

In het jodendom is 'britt milla' (de jongensbesnijdenis op de achtste dag na de geboorte) het teken voor het verbond. Het verbond staat in religie centraal - 'religare' is Latijn voor 'verbinden'. Het verbond heeft niet alleen betrekking op de relatie die gelovigen hebben met God, maar ook op de band die er bestaat tussen de generaties. 'L'dor vador' heet dat in het Hebreeuws: 'van generatie op generatie'.

De rechter die denkt dat ieder zelf zijn eigen opvoeding moet kiezen, stelt - in de formulering van Edmund Burke - 'de dwaasheid van het individu boven de wijsheid van de soort'. Iedere dag worden er onwetende babytjes geboren, en sterven er tegelijkertijd boeren, timmermannen, chirurgen en rechters. De oplossing voor dit probleem is dat wat iedere cultuur in stand houdt: overdracht, l'dor vador. Daarvan is de jongensbesnijdenis het symbool.


Reacties:

geertsm
Yoram's betoog is zonder noemenswaardige wijziging toepasbaar op vrouwenbesnijdenis en andere nare praktijken. Wat ik lme afvraag is hoe dit opiniestuk door de redactie is gekomen. Eerder reactie: En ik maar denken dat filosofen op denken zitten. Terug naar de universiteit zou ik zeggen of misschien kan iedereen de titel filosoof voeren?
05/07/12 16:26

flemmings
Yoram Stein noemt zichzelf filosoof. Hij zou zichzelf beter Joodse-Religie-Rituelen-Ideoloog kunnen noemen. De mogelijkheid tot vrij-denken bezit hij in ieder geval niet anders zou hij met mij en velen ook tot de conclusie komen dat indoctrinatie ( religieus/politiek etc.)te benoemen is als geestelijke incest en zodoende bij wet verboden dient te worden.
05/07/12 14:21


Naar Cultuur, gelijkheid , Albanese cultuur , Sociologie lijst , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]