De Volkskrant, 12-09-2013, van verslaggever Rutger Pontzen 2010

Dat rood was het 'sublieme'

De herinnering zal nog levendig zijn voor iedereen die het schilderij ooit heeft gezien. Je hoefde in de jaren zeventig (en daarna) eigenlijk alleen maar de witte, monumentale trap van het Stedelijk Museum in Amsterdam naar boven te nemen, en het rood straalde je al tegemoet. Afkomstig van dat monsterlijk grote doek dat in de erezaal was opgehangen.

Barnett Newmans Who's Afraid of Red, Yellow and Blue III. Dertien vierkante meter groot; bijna volledig gevuld met een opzichtig, alles verzengend rood, dat links en rechts wordt geflankeerd door twee dunne stroken blauw en geel.

Wie er zoal bang had moeten worden van zo veel kleurkracht, zoals de titel suggereert? Barnett Newman zelf in ieder geval niet. Newman (1905-1970) schilderde het doek drie jaar voor zijn dood. Het behoort tot een serie van vier vergelijkbare schilderijen.

De bovenmaatse afmetingen waren van belang voor Newman. Een schilderij was voor hem geen venster op een andere, illusoire wereld. Het was een beschilderd stuk linnen dat door de zinderende kleuren die andere wereld ws. Newman beoogde een 'sublieme' beleving. Hij keek niet naar een schilderij, hij betrad een ruimte, badend in atmosferisch licht. Hij gaf zelfs kijkinstructies dat je zijn werk van dichtbij moest bekijken.

De opvatting was volstrekt nieuw, toen Newman, samen met zijn collega's Mark Rothko en Jackson Pollock, in de jaren veertig en vijftig dit soort schilderijen begon te 'creren'. Abstract, gedurfd en van (soms) bovenmenselijke proporties. Niemand, en zeker niet in Europa, had het ooit eerder gezien. Newman wilde iets nieuws, als een afrekening met West-Europese kunst die hij nostalgisch en achterhaald vond.

De aankoop van Who's Afraid of Red, Yellow and Blue III, in 1969 door Edy de Wilde, toenmalig directeur van het Stedelijk, betekende dan ook een beleidsverandering van formaat. De Wilde was verantwoordelijk voor de introductie van Amerikaanse kunst in Nederland. Door het schilderij jarenlang zo pontificaal in de erezaal van het Stedelijk te presenteren wilde hij zeggen: we houden onze ogen voor vernieuwingen niet gesloten; het 'oude continent heeft zijn beste tijd gehad.
 





Naar Cultuur, gelijkheid , Albanese cultuur , Sociologie lijst , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]