De Volkskrant, 17-11-2011, column door Marcel van Dam, socioloog. 2010

Bekrompen en harteloos

Tussentitel: Onze hebzucht dwingt Griekenland in jarenlange economische krimp

'Bankiers mogen zich af en toe gedragen als gewetenloze schoften, waarin ze trouwens niet verschillen van andere mensen, maar ze zijn een minder groot gevaar voor de wereldvrede dan idealisten. Hebzucht is in de regel minder bloeddorstig dan het streven naar wereldwijde rechtvaardigheid', schreef Arnold Grunberg dinsdag in zijn dagelijkse column op de voorpagina van deze krant. Een column is te kort om zinnig zo'n gewaagde uitspraak te doen of te bestrijden. Maar ik beweer dat in de vorige eeuw twee wereldoorlogen niet in staat zijn geweest een ontwikkeling naar meer humanisering en meer beschaving te blokkeren. Dankzij het idealisme werd de armoede met succes bestreden, werd kinderarbeid verboden, werd het gevangeniswezen gehumaniseerd, werden arbeids- en woonomstandigheden aanzienlijk verbeterd, werden onderwijs en gezondheidszorg toegankelijk voor iedereen, werd iedereen gelijk voor de wet en verwierven we algemeen kiesrecht.

Als Grunberg gelijk zou hebben gaan we een periode van ongekende wereldvrede tegemoet. Sinds in de jaren tachtig en negentig de hebzucht via de neoliberale revolutie alle humanistische idealen onderworpen heeft aan vraag en aanbod komen de meeste verworvenheden van de beschaving in de westerse wereld weer op de tocht te staan. Hebzucht is het belangrijkste uitgangspunt van beleid geworden.

Zie de pogingen de eurocrisis te bestrijden. Het is een voortdurend gevecht van de meer welvarende eurolanden om te voorkomen dat de oplossing van problemen in de minder welvarende eurolanden ten koste van hen gaat. De vanzelfsprekendheid waarmee dat gebeurt, gaat zover dat ze liever hun eigen welvarende toekomst op het spel zetten dan iets van de huidige welvaart prijs te geven. De les dat de eurocrisis het gevolg is van het neoliberale dereguleren van de financiŽle markten in de jaren negentig wordt niet getrokken.

De Griekse bevolking wordt afgeschilderd als een verzameling oplichters en profiteurs, die de hele dag op onze kosten op hun luie reet van de zon genieten. 'Ik heb niets met de Grieken', zei Rutte. Terwijl iedereen kan weten dat de Grieken de allergrootste slachtoffers zijn van het wanbeleid dat de bestuurlijke elite met gedoogsteun van de rest van Europa heeft gevoerd. Maar onze hebzucht dwingt Griekenland liever in een jarenlange economische krimp, die vooral de arme Grieken armer zal maken, dan dat we bereid zijn als bankier op te treden om hervormingen aldaar mogelijk te maken en te stimuleren.

Nederland en Duitsland profiteren van de eurocrisis omdat beleggers vluchten uit het schuldpapier van de zuidelijke eurolanden naar dat van de noordelijke. Daardoor kunnen die landen, gecorrigeerd voor inflatie, gratis en voor niets geld lenen. Als de Europese Centrale Bank de bevoegdheid zou krijgen om euro-obligaties uit te geven om de schulden van de landen in de eurozone te financieren, zou de eurocrisis in ťťn klap zijn opgelost. Door het aldus opgehaalde geld door te lenen tegen een variabele rente die gekoppeld is aan monetair-economische indicatoren, kunnen voldoende prikkels worden gehanteerd om landen tot economische hervormingen te motiveren.

Duitsland en Nederland zouden daarmee het rentevoordeel dat ze nu hebben verliezen en wellicht een iets hogere rente moeten betalen. Dat nadeel weegt niet op tegen de kosten en de nadelen van het gemodder waarmee de crisis nu wordt bestreden. Hoe dan ook draaien we op voor de afwaardering van de schulden van Griekenland, voor de mogelijke ramp die het uit de hand lopen van de problemen in ItaliŽ zou betekenen, en voor de kosten van de terugval in economische groei die het gevolg is van de eurocrisis. De Nederlandse economie is zelfs aan een periode van krimp begonnen.

De eurocrisis is een proces waar de burgers geen greep op hebben, wat des te meer angst genereert. Maar op het eigen landelijke niveau werkt het beleid dat gebaseerd is op hebzucht, even destructief. In de gemeente waar ik woon is verontwaardiging ontstaan over een verbod van VVD-staatssecretaris De Krom om nog langer mensen in de bijstand een kerstpakket ter waarde van 30 euro te bezorgen. De gemeente had daarvoor al jaren in de begroting een bedrag gereserveerd, voor dit jaar zegge en schrijve 5.000 euro. Wat een harteloze bekrompen man moet je zijn om mensen die toch al een miserabel bestaan hebben deze eenvoudige kerstvreugde te ontzeggen. De Krom zal wel zeggen: 'ik heb niets met bijstandtrekkers.'


Naar Cultuur, gelijkheid , Sociologie lijst  , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]