De Volkskrant, 11-08-2011, column door Marcel van Dam 2010

Het volk is het volk een wolf

Tussentitel: Democratie verwerd tot vertolker van ongeorganiseerd wantrouwen

Het meest verontrustende aan de schuldencrisis is dat die is veroorzaakt en in stand wordt gehouden door een degeneratie van de democratie. Die is geen vertolker meer van georganiseerd vertrouwen maar van ongeorganiseerd wantrouwen. Democratie was een competitie tussen verschillende wereldbeschouwingen en is verworden tot een concurrentieslag om de gunst van de kiezer.

Democratie betekent niet langer dat na een inhoudelijk debat de meerderheid beslist maar dat de meerderheid voor het debat beslist waarin het moet uitmonden. Martin Sommer wil het niet zien, maar het heeft alles te maken met de opmars van het neoliberalisme dat van burgers consumenten maakte en de waarde der dingen afhankelijk maakte van de vraag ernaar. Dat heet commercialisering.

De overheid en het gemeenschapsdenken werd tot vijand van de welvaart verklaard. Voor de samenleving heeft het funeste gevolgen gehad. Er blijkt onvoldoende vraag naar kwaliteitsjournalistiek, publieke omroep, kunst en cultuur, maar ook naar mensen met te weinig vaardigheden voor de prestatiemaatschappij. Dat alles is onrendabel geworden. Langetermijnbelangen wijken vaak voor die op korte termijn omdat op langere termijn de meerderheid dood is.

Helaas: de wensen van de meerderheid zijn vaak tegenstrijdig. Zo is een kleine, neoliberale overheid niet te verzoenen met veel vraag naar collectieve diensten, zoals meer en betere gezondheidszorg, meer en beter onderwijs, meer ouderenzorg, meer veiligheid en minder overlast, meer wegen en spoorwegen, en voldoende bestaanszekerheid, ook voor de oude dag.

Neoliberalen dachten van wel omdat een kleine overheid meer economische groei zou betekenen met meer individuele koopkracht die de burger minder afhankelijk van de overheid zou maken. Helaas: de kleine, machteloos gemaakte overheid en de machtige markt zorgden ervoor dat een groter deel van de economische groei terechtkwam bij de mensen die de economie exploiteren en niet bij de mensen die er voor moeten werken. Het gevolg was dat de afbraak van de collectieve diensten niet gecompenseerd werd met extra koopkracht om ze particulier te kunnen kopen.

Vooral in Amerika werd dat 'tekort' gefinancierd door zowel de burger als de staat op te zadelen met hogere schulden. Dat moest een keer fout gaan, zoals we nu merken. Politici die zich tot gevangenen hebben gemaakt van het electoraat worden gemangeld tussen de wens van het electoraat zo min mogelijk belasting te betalen en de wens dat de overheid meer voor hen doet.

Amerika is er bijna onbestuurbaar door geworden. Voor Europa komt daar nog iets bij. De economie van de verschillende landen is zodanig verstrengeld dat wanbeleid in het ene land op den duur ten koste gaat van de welvaart in het andere land. Politici in de eurolanden die zich ook tot gevangenen hebben gemaakt van het electoraat worden verscheurd door de wens van de burgers de voordelen van de economische en monetaire unie te behouden, maar de nadelen ervan, betalen voor het wanbeleid van anderen, niet te accepteren. De oplossing van dat probleem, zorgen dat afzonderlijk landen de bevoegdheid verliezen wanbeleid ten koste van anderen te voeren, durven ze zelfs niet te bespreken omdat de kiezers ook niet willen dat Brussel bevoegdheden krijgt om hun probleem op te lossen.

De gesel van het populisme werkt niet alleen destructief op sociaal-economisch gebied. Neem de opwinding over pedofilie. Over het te bereiken doel, dat pedofielen zich niet vergrijpen aan kinderen, bestaat overeenstemming. De meerderheid gelooft dat dit doel bereikt kan worden door pedofielen uit hun huizen te jagen en levenslang op te sluiten. Dat is natuurlijk een misverstand want zolang pedofielen hun verlangens weten te onderdrukken zijn ze niet te vervolgen, al was het maar omdat ze niet bekend zijn. Het risico dat ze alsnog in de fout gaan, blijft dus bestaan.

De beste manier om kindermisbruik door pedofielen tegen te gaan, is het aantrekkelijk voor hen te maken zich te laten behandelen en/of hen te omringen met vrijwilligers om te voorkomen dat ze in de fout gaan. Het zal kindermisbruik niet kunnen elimineren maar wel aanzienlijk kunnen verminderen. Die aanpak vereist dat politici zich openlijk distantiŽren van de lynchneigingen van een flink deel van het electoraat en een rationele oplossing aan de man proberen te brengen. Dat vergt karakter. Maar ja.

 


Naar Cultuur, gelijkheid , Sociologie lijst  , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]