De Volkskrant, 06-01-2012, door SELMA LEYDESDORFF is historica en publiciste. .2011

Goedkoop gebaar naar Joodse kiezer

Met verontschuldigingen voor het feit dat de Nederlandse regering tijdens de oorlog over het lot van de Joden heeft gezwegen, is geen redelijk belang gediend.

Tussentitel: Koningin Beatrix heeft zich in 1995 al in de Knesset verontschuldigd

Tijdens zijn getuigenis bij het Demjanjukproces sprak concentratiekampoverlevende Jules Schelvis de volgende woorden: 'Gelooft u mij, het onmetelijke verdriet over het lot van mijn dierbaren, ook al is het lang geleden, zal de jaren dat ik nog leef, mij bijblijven. (...) Wat ik verlang, is de waarheid en gerechtigheid over Sobibor.' En hij vervolgde: 'Vandaag keer ik terug naar de humanistische idealen die mijn ouders mij hebben bijgebracht. (...) Uit respect voor mijn humanistische ouders verzoek ik de rechtbank, deze oude man, die al jaren gevangen zat, geen vrijheidsstraf op te leggen.'

De oorlog is ruim 65 jaar voorbij, maar voor sommigen is hij nooit voorbij. Dat was mijn ervaring toen ik oral history-interviews maakte met de Nebenkläger (medeaanklagers) en overlevenden van Sobibor. De beschadiging is voor altijd; ook al hebben velen een nieuw leven opgebouwd. Des te grootser zijn de woorden van Jules Schelvis, des te grootster is iedere poging te komen tot normalisering en voortleven.

Laat ik duidelijk zijn: ik ben na-oorlogs, maar mijn werk als historicus heeft mij onherroepelijk gebracht bij de oorlogen die mijn familie troffen. Mijn vader in een zogenoemd Jappenkamp, mijn moeder in Auschwitz. Ik beschouw mezelf als een van de verwoorders en beschrijvers van een cultuur en een beschaving die niet meer bestaan. Ik leef evenwel niet volgens de rite en ik eet geen koosjer vlees. Ik heb daar geen behoefte aan.

Mij schokte het wetsvoorstel om het slachten van koosjer vlees af te schaffen. Ik weet hoe belangrijk dat voor sommigen is; ik ben het als historica met diegenen eens die stellen dat een dergelijk verbod in het verleden de voorbode is geweest van verdergaande zaken. In het debat rond koosjer slachten zijn Joden zwart gemaakt als dierenbeulen. Ze zijn verklaard te behoren tot wat 'anders' is.

Natuurlijk had de PVV de islamitische halal in het vizier, koosjer slachten was voor hen helaas collateral damage. Het wetsvoorstel is verworpen, ondanks de steun van de PVV. En de PVV is een deel van haar joodse aanhang kwijt. Veel Joden (en ook anderen) vroegen zich allang af wat ze aan moesten met Wilders' voorliefde voor ongure types op de Westoever die er trots op zijn dat de duif Rabin is neergeschoten.

Opeens worden we geconfronteerd met Wilders' eis dat de regering excuses moet maken voor de onwil van koningin Wilhelmina en koningin Wilhelmina's en Pieter Sjoerds Gerbrandy - premier van het oorlogskabinet-in-ballingschap - om zich te bekommeren om het lot van de Joden.

Het eerste dat gezegd moet worden, is dat ze dat gemeen hebben met de Amerikaanse president Roosevelt en vele andere regeringsleiders. De PVV baseert zich op het werk van Manfred Gerstenberger, een rechtse rauwdouwer, die - ook al heeft hij soms in de feiten gelijk - de geschiedenis vanuit Jeruzalem gebruikt om aan te zetten tot haat tussen Joden en moslims.

Van uitzonderlijk belang is dat koningin Beatrix in 1995 in de Knesset haar excuses aanbood, niet voor het gedrag van haar moeder die net zo doof was als Churchill, maar veel belangrijker voor de enorme bijdrage van het Nederlandse volk (vele Henken en veel dames met de naam Ingrid) aan de Jodendeportaties. Zij liep daarbij ver voor de troepen uit, en zij verdient daarvoor blijvend bewondering. Ook premier Balkenende bood een paar jaar later excuses aan. Maar toen waren dergelijke gebaren al meer gewoon.

Het moet nog eens worden opgeschreven: in geen westers land is zo'n hoog percentage van de Joden omgekomen als in Nederland. De bijdrage van de niet-Joodse Nederlanders is na jaren van ontkenning op schrift gesteld. Veel urgenter dan het aanbieden van excuses is dat dit - hoe moeilijk dat ook is - tot het collectief bewustzijn doordringt, samen met de onvriendelijke behandeling die de overlevende Joden na de oorlog ten deel viel toen ze hun spullen en huizen terugvroegen.

De internationale gemeenschap is niet bij machte met massamoord om te gaan en weet niet hoe ze ertegen moet optreden. Dat maakt dat mensen hun ogen ervoor sluiten, zoals ze dat ook deden tijdens de massamoorden in Rwanda en later tijdens de slachtingen in Darfur. Het niet willen luisteren naar de eerste geruchten over massamoord is een veel verstrekkender probleem dan het uitblijven van excuses.

Schelvis nam afstand van de directe emotionele reactie en liet zijn humanisme zegenvieren. Pijn en verdriet om een slachting gaan nooit over, zeker niet door een tweet waarmee de Joodse kiezer moet worden teruggewonnen. Maar met verklaren, onderzoeken en humanisme komen we wel verder.


 

 

IRP:   ' geen redelijk belang ...'  : wel een onredelijk: bovenmatige invloed, bijvoorbeeld bij rituele slecht, en vrije immigratie


Naar Cultuur, gelijkheid , Albanese cultuur , Sociologie lijst , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]