De Volkskrant, 25-04-2013, filmrecensie door Bor Beekman .2010

Hannah Arendt

Een tikje te vormelijk is het allemaal.


Hoe film je een filosoof in actie? Gelukkig was Hannah Arendt kettingroker. Roken staat gelijk aan denken, moet Margarethe von Trotta hebben gedacht. En het pleit voor de regisseur dat ze de benodigde denktijd zo nu en dan ook gewoon toont, in haar film over het leven van de voor de oorlog als Jodin uit Duitsland gevluchte filosofe. Dat die, voor ze toekwam aan het schrijven van haar invloedrijke verslag van het Eichmannproces, eerst lange periodes op haar bank doorbracht bijvoorbeeld, met pakjes filtersigaretten en te ordenen gedachten over dat banale kwaad.

Het deels Duits en deels Engels gesproken Hannah Arendt, speelt zich op een paar flashbacks na geheel in de jaren zestig af en opent in Buenos Aires, waar de Israëlische geheime dienst de ondergedoken nazi Eichmann, het logistieke brein achter de Jodendeportatie, van de straat plukt. Arendt, dan geliefd professor aan de universiteit van New York, biedt haar diensten aan bij het tijdschrift The New Yorker: ze wil als publiciste de historische rechtszaak in Jeruzalem bijwonen.

Von Trotta mixt de indringende zwart-witopnamen van het echte proces door haar film, die op momenten meer een verhandeling is dan een volbloed drama. Conversaties op niveau binnen Arendts vriendenclubje van intellectuelen dienen nadrukkelijk om haar gedachtegoed te etaleren, in keurig geschaafde dialoog. Een tikje te vormelijk is het allemaal, ook voor de tijd waarin de film speelt.

Dat is geen verwijt aan hoofdrolspeelster Barbara Sukowa, die eerder indrukwekkend optrad in Von Trotta's film uit 1986 over de Duitse revolutionair Rosa Luxemburg, en zich hier al even bedreven schikt in het personage van Arendt. Een toegankelijke rol is het echter niet: de filosofe had iets van een sfinx, ongenaakbaar en glashard in haar opinies.

Enkele scherp gekante scènes levert dat op, als ze haar critici de les leest. En pijnlijke momenten, wanneer haar overtuigingen botsen met die van haar Joodse vrienden en de rest van de wereld. 'Loop naar de hel, nazihoer', verwoordt de buurman in haar appartementencomplex de communis opinio als Arendt de hulp van Joodse leiders bij de deportatie aankaart in haar artikelenreeks.

Zelfstandig denken gaat gepaard met risico in Von Trotta's biopic, die vooral slaagt als instapfilm voor diegenen die minder bekend zijn met Arendt: een uitnodiging om haar werk eens nader te beschouwen.


Drama
Regie Margarethe von Trotta. Met Barbara Sukowa, Axel Milberg, Janet McTeer
Deze week voorpremières in theater 't Hoogt in Utrecht en Plaza Futura in Eindhoven. Vanaf 2/5 in 22 zalen.


Naar Cultuur, gelijkheid , Sociologie lijst  , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]