De Volkskrant, 24-06-2017, door Wilma de Rek .2013


Toedeloe met je testosteron

Mannen willen jagen, vrouwen willen zorgen; en dat komt door de evolutie. Op geestige wijze en met overdadige onderbouwing haalt Cordelia Fine deze en andere gendermythes onderuit.


Tussentitel: Testosteron is níet het begin an de verklaring voor de verschillen tusen man en vrouw

Het probleem met wetenschappelijk onderzoek is dat er zo vreselijk veel van is, en dat de dagen te vol zitten met andere dingen om het allemaal een beetje behoorlijk bij te houden.

Zo kan het gebeuren dat de onnozelste aannamen jaren in de hoofden van mensen verankerd blijven, ook als onderzoek al lang en breed duidelijk heeft gemaakt dat het onnozele aannamen zijn. 'Struisvogels steken hun kop in het zand', 'lemmingen storten zich in zee' - Hans van Maanen verzamelde er honderden in zijn Kleine encyclopedie van misvattingen (2004).

'Mannen rijden beter auto dan vrouwen', ook zo eentje. Of 'Vrouwen ouwehoeren twee keer zoveel als mannen' - Uber-topman David Bonderman zei het twee weken geleden nog, helaas tijdens een bijeenkomst over seksisme, waarna hij mocht vertrekken.

Zijn uitspraak komt natuurlijk niet uit de lucht vallen. Als er één terrein is waar het wemelt van de onnozele aannamen, is het dat van de seksegerelateerde gedraging. Niemand hoeft ver te zoeken om iemand te vinden die Bondermans uitspraak zal beamen. Misschien ben je zelf die iemand wel, of anders die lieverd die elke avond naast je in bed stapt.

Daarom is het zo fijn dat er wetenschappers bestaan die bereid zijn keer op keer te vertellen hoe de dingen echt zitten. Zo iemand is de Brits-Canadese psychologe Cordelia Fine, schrijfster van meerdere boeken over man-vrouwverschillen. Beter gezegd: over de misverstanden rond man-vrouwverschillen. In 2010 brak ze door met Delusions of Gender, nu ligt er Testosterone Rex, onlangs in het Nederlands vertaald.


Het geraffineerde van Fines geestig geschreven en overdadig wetenschappelijk onderbouwde boek is het vertrekpunt vanwaar ze haar zoektochten naar die verschillen onderneemt: de evolutie. De onschuldige, van iedere ideologie gespeende evolutie die ons heeft gemaakt tot wat we zijn en die zo vaak gretig wordt aangehaald om de verschillen tussen man en vrouw te verklaren ('ik kan er écht niks aan doen dat ik alweer ben vreemdgegaan schatje, het is die verdomde evolutie!').

Fine betwist niet dat natuurlijke selectie onze hersenen en ons lichaam heeft gevormd. Ze laat juist zien dat hoe meer we te weten komen over onze evolutionaire wordingsgeschiedenis, hoe duidelijker het wordt dat nou net die evolutie nauwelijks ankers biedt voor wat Fine 'Testosteron rex' noemt (de kreet werd eerder bedacht door gedragsendocrinoloog Richard Francis).

Fine gebruikt Testosteron rex als verzamelnaam voor de lange rij zogenaamd door de evolutie gelegitimeerde mythes over mannen en vrouwen. Ze zijn bekend: mannen willen jagen, vrouwen willen zorgen; mannen nemen risico's, vrouwen niet; mannen willen met zo veel mogelijk vrouwen naar bed om zich maximaal voort te planten, vrouwen beperken zich het liefst tot 1 trouwe partner (lhbt'ers komen in de Testosteron rex-mythe niet voor).

Wat haar boek in tijden van verhitte genderdiscussies zo interessant maakt, is dat het niet over meningen maar over feiten gaat. Toen Simone de Beauvoir in 1949 constateerde dat je niet als vrouw wordt geboren maar tot vrouw wordt gemaakt, moest de dubbele helix-structuur van het dna nog ontdekt worden. Rond diezelfde tijd deed de Britse bioloog Angus Bateman een reeks experimenten met fruitvliegjes, waaruit bleek dat bij de mannetjes sprake was van een grotere variatie in voortplantingssucces dan bij de vrouwtjes. Bateman concludeerde dat het voortplantingssucces van mannetjes toenam naarmate ze promiscuer waren, en dat van vrouwtjes niet. Zijn studie zou de geschiedenis ingaan als hét wetenschappelijk fundament onder de geëvolueerde verschillen tussen mannen en vrouwen.

Jammer is alleen dat, toen Batemans onderzoek begin van deze eeuw werd overgedaan, er niks van bleek te kloppen. Promiscuïteit levert vrouwelijke fruitvliegjes óók voortplantingsvoordeel op, net als bultrugwalvissen, leeuwinnen en tal van andere soorten. Fine: 'Lange tijd lieten mensen zich zo meeslepen door de duizelingwekkende reproductieve mogelijkheden van mannetjes dat ze vergaten te vragen waar die ontelbare te bevruchten vrouwtjes vandaan zouden komen.' Ook bij mensen zijn de verschillen in gemiddelde aantallen nakomelingen tussen mannen en vrouwen niet groot (tenzij je harembaas bent, of spermadokter Jan Karbaat).


Met de nieuwste wetenschappelijke onderzoeken in de aanslag schoffelt Fine de ene mythe na de andere onderuit. Mannen strijdlustiger dan vrouwen? Ook vrouwtjesdieren gaan als het moet meedogenloos met elkaar in competitie. Vrouwen risicomijdender dan mannen? De evolutie leert nergens dat de Lehman Brothers beter af waren geweest als ze de Lehman Sisters hadden geheten.

Natuurlijk zijn mannen en vrouwen verschillend; Fine benadrukt het keer op keer. Vrouwen kunnen baren, mannen niet. En mannen zijn over het algemeen sterker dan vrouwen. Verder zijn er vooral overeenkomsten.

Hoewel het biologisch geslacht van belang is voor de hersenontwikkeling, leidt het niet tot enorm grote breinverschillen. Er bestaan geen specifiek mannelijke of vrouwelijke breinen. De seksuele differentiatie van hersenen is een dynamisch proces waarbij allerlei genetische en epigenetische (omgevings) factoren een rol spelen. Evenmin kun je spreken van specifiek mannelijke of vrouwelijke 'naturen' of eigenschappen - sowieso bestaan er geen simpele verbanden tussen een bepaald hersenkenmerk en bepaald gedrag.

Testosteron, constateert Fine, is níét het begin van de verklaring voor verschillen tussen man en vrouw. Hormonen veroorzaken geen gedrag, ze maken een bepaalde reactie hooguit waarschijnlijker. Gedrag doet wel iets met hormonen - Fine haalt onderzoek aan dat een significante toename van testosteron liet zien bij vrouwen die in een rollenspel macht uitoefenden.

Het is dus niet de evolutie die aan de basis ligt van de meeste verschillen tussen man en vrouw. Het is neuroseksisme. Dat neuroseksisme begint meteen na de geboorte. Het eerste stempel dat op een verse baby wordt gedrukt, is zijn/haar biologische geslacht: jongen of meisje? Na de geboorte gaat het opdelen van mensen in mannen en vrouwen en het daaraan koppelen van bepaald gedrag onverdroten door. En je eraan onttrekken is onmogelijk.

Vanaf onze vroege jeugd conformeren we ons aan het gedrag van onze medemensen, schrijft Fine: genderstereotypen, rollen en normen worden doorgegeven via ouders, vrienden, leraren, taal, media, scholen, speelgoed. Als sekseongelijkheid zich in de haarvaten van de wereld heeft genesteld en er maar niet uit gaat, is dat omdat mensen die sekseongelijkheid in stand houden, niet omdat die wereld 'het nu eenmaal evolutionair zo heeft bedoeld'. Fine schreef wederom een geweldig boek. Verplichte kost - en niet alleen voor seksisten.


Cordelia Fine, non-fictie.
Testosteron rex - Het einde van de gendermythe (****)
Vertaald uit het Engels door Fred Hendriks.


Web:
Gendermythes geestig en overdadig onderbouwd gesloopt

Boek (non-fictie) - Testosteron rex
TT:
Testosteron rex als verzamelnaam voor de lange rij zogenaamd door de evolutie gelegitimeerde mythes over mannen en vrouwen
Het is dus niet de evolutie die aan de basis ligt van de meeste verschillen tussen man en vrouw. Het is neuroseksisme


De Volkskrant, 26-06-2017, ingezonden brief van Ben van den Berg, Utrecht

Man en gendermythe

In de boekbespreking van Sir Edmund mag psychologe Cordelia Fine gendermythen onderuithalen. Een van die mythen is volgens haar: 'Mannen nemen risico's, vrouwen niet'. In het gedeelte Wetenschap van dezelfde Sir Edmund stelt de bioloog Jean-Babtiste Leca over de Onderhandelaap: 'Vooral de mannetjes - die doorgaans de meeste risico's nemen - gaan op rooftocht.' Dat jagen van mannetjes vond Fine overigens ook een mythe.


Red.:  



Terug naar PvdA  , Politiek lijst , Politiek & Media overzicht , of naar site home .
 

[an error occurred while processing this directive]