De Volkskrant, 16-10-2013, column door Derk Jan Eppink .2013

Cultuurverschillen doen er toe

Tussentitel: De nomaden voelden er niets voor hun kamelen van de hand te doen

Beleidsmakers houden van blauwdrukken: de ideale one size fits all. Ze negeren cultuurverschillen omdat deze 'discriminerend' werken. Dat is een doodzonde in het tijdvak van politieke correctheid, maar de gevolgen voor het beleidsproject zijn fataal. Dat ondervond de Amerikaanse hoogleraar Jeffrey Sachs, het Wunderkind van Harvard en de Columbia universiteit in New York.
    Sachs wilde Afrika redden. In 2006 publiceerde hij het boek The End of Poverty. Hij zei tegen Afrikaanse leiders tijdens een top van de Afrikaanse Unie: 'De analyse dat Afrika arm is wegens armzalig leiderschap is fout. Rijke westerse landen hebben het geld om Afrika te redden, maar ze zijn te zelfzuchtig.' Sinds 1960 trok het Westen 700 miljard dollar uit voor hulp aan Afrika. Volgens Sachs te weinig. Hij eist tot 2025 in totaal 5.000 miljard extra. Ter vergelijking: de Amerikaanse Marshallhulp aan Europa bedroeg, in huidige waarde, 148 miljard dollar.
    Hij wilde zijn stelling bewijzen met een groot plan. In Afrika vestigde hij 5 'Millenniumdorpen', verwijzend naar de doelstellingen van de VN voor armoedevermindering. Fondsverwerving leverde 125 miljoen dollar op.
    Aan de Columbia universiteit ontwierpen Sachs en zijn team het millenniumproject, gebaseerd op 'klinische economie'. De millenniumdorpen moesten worden geleid door geschoolde dorpelingen. Zij gebruikten het geld voor aankoop van kunstmest, aanleg van irrigatiesystemen, landbouwbevordering en genderbeleid. De getrainde dorpelingen kregen een Handboek voor het Millenniumdorp. Ze verzamelden gegevens via vragenlijsten. Data werden opgenomen in vooruitgangsverslagen die in New York werden verwerkt in spreadsheets. De Millenniumdorpen moesten 'schitterende voorbeelden' worden waarna het Westen met meer geld over de brug zou komen. Het was de push naar 5.000 miljard dollar en uitroeiing van armoede.
    Het liep anders. De Amerikaanse journaliste Nina Munk beschrijft in haar boek The Idealist hoe de blauwdruk van Sachs op een harde, weerbarstige realiteit in Afrika stuitte. Een belangrijke factor is cultuur. Munk: 'Is armoede het resultaat van cultuurwaarden of religie? Sachs had geen geduld voor die denkwijze. Volgens hem was dat een vorm van cultureel imperialisme. Zodra mensen uit armoede zijn verlost, laten zij bijgeloof en oude rituelen achter zich'.
    Het eerste modeldorp was Dertu, in het noordoosten van Kenia; een streek bewoond door etnische Somali's met kuddes kamelen. Sachs vond dat zij moesten overschakelen op landbouw. Daar voelden de kameeleigenaren niets voor. Zij waren nomaden en wroeten in de grond was beneden hun stand. Vervolgens kregen ze opdracht het gras te maaien voor hooi. Ze weigerden: gras maaien zou leiden tot de woede van God. Sachs stuurde ook honderdduizenden antimalarianetten. De nomaden gebruikten die om hun vee gezond te houden: vee was belangrijker dan mensen. De idee voor een veemarkt mislukte omdat nomaden hun kamelen liever bij zich hielden: het was hun wandelende bankrekening. De voorraad voorbehoedsmiddelen bleef vrijwel onbenut en dorpelingen verzwegen vrouwenbesnijdenis, wel wetende dat de Mzungu - de blanke - dat barbaars vond. Sachs bezocht Dertu met een colonne gepantserde voertuigen omdat de terreurgroep Al Shabaab de regio onveilig maakte. Uiteindelijk raakten de dorpelingen zo teleurgesteld over de bemoeizucht van Sachs dat ze een 14-punten tellende klacht indienden tegen ... het Millenniumdorp!
    Sachs heeft geen monopolie op het negeren van cultuurverschillen. De Europese Unie doet dat met de euro. De theorie van de muntunie kent geen cultuurverschillen. Wie dat thema noemt, wordt 'culturele arrogantie' verweten en een anti-Europese gezindheid. Negatie wist cultuurverschillen echter niet uit. Ierland werkt zich uit de crisis; Griekenland niet. Ierland kijkt vooruit, werkt aan herstel; Griekenland wentelt zich in zelfbeklag. Waarom?
    De euro is het product van 'klinische economie'. Maar Duitsers denken anders over monetair beleid dan Italianen. Duitsers zijn allergisch voor inflatie, Italianen niet. Twee monetaire culturen zitten nu in een onwrikbaar systeem. Om de euro te redden, moet Mediterraan Europa 'Duitser' worden. Lukt dat? De cultuurkloof tussen noord en zuid in Europa wordt steeds breder. Wie in Itali verkiezingen wil winnen, kan dat alleen nog doen met een populistische anti-Duitse campagne.
    Europese beleidsmakers riskeren dat de euro Europa kapot maakt. Dat is een hoge prijs voor culturele blindheid.


Red.:   Sachs: joodse intellecualistische plunderaar en parasiet. Eerst Rusland, toen Afrika




Naar Alfa en bta, psychologisch , Alfa en bta, sociologisch , Sociologie lijst , Sociologie overzicht , of naar site home .
 

[an error occurred while processing this directive]