De Volkskrant, 12-10-2013, column door Olaf Tempelman .2010

Niet alle boeken bereiken de mensen die ze moeten lezen. Olaf Tempelman brengt mens en boek bij elkaar.

Een boek voor...


Waarom Bashar al-Assad Eichmann in Jeruzalem van Hannah Arendt moet lezen

Tussentitel: Het familiebedrijf Assad handelt in repressie

Baby Doc en Kim Jong-il waren extravagant. Dat een dictatorszoon ook heel gewoon kan zijn, zie je aan Bashar al-Assad, tot 1994 oogarts in Londen. 'Beleefd en bijzonder vriendelijk', typeerde de Nederlandse fotograaf Jeroen Kramer hem dinsdag in de Volkskrant. Kramer fotografeerde Assad voor Der Spiegel. Assad bleek, misschien niet toevallig voor een oftalmoloog, belangstelling te hebben voor fotografie.

Der Spiegel drukte een vraag uit het interview op de cover af: Wie leben Sie mit dieser Schuld, Herr Assad? Assad heeft daar waarschijnlijk net zo rustig antwoord op gegeven als op de vraag naar zijn favoriete kledingmerken in 2011, toen hij Vogue op bezoek had. In een Amerikaans tv-interview beantwoordde hij onlangs netjes vragen over chemische wapens. De gereserveerde toon moeten patiënten van de polikliniek oogheelkunde hebben herkend: het is vervelend mevrouw, maar we zullen uw oogbol moeten verwijderen. Politiek heeft nooit zijn belangstelling gehad, weten zijn biografen. De nummer één-positie in de Syrische totalitaire staat heeft hij nooit geambieerd. Zijn oudere broer Bassel verongelukte in 1994 in zijn sportwagen, de onopvallende Bashar werd toen terug- geroepen uit Londen om het familiebedrijf over te nemen. Dit familiebedrijf doet als alle totalitaire staten in repressie.

Verliest de staatsveiligheidsdienst de controle over de bevolking, dan wordt geweld gebruikt. Zo draaide de winkel lang voor vader de boedel overdroeg. De 'eigenlijk heel gewone' zoon doet wat er van iemand in deze bedrijfscultuur wordt verwacht. Zulke mannen werden vaker gesignaleerd. Een halve eeuw geleden schreef Hannah Arendt over een SS Obersturmbannführer die terecht stond in Jeruzalem: dit is niet het monster waarvoor hij wordt aangezien, dit is eigenlijk een heel gewone man.

Tot op de dag van vandaag ligt die these onder vuur: Adolf Eichmann mocht ogen als kantoorklerk, hij was wel degelijk een genocide-architect. Ondanks de lawine aan kritiek werden Eichmann in Jeruzalem en het daarin gemunte begrip 'banaliteit van het kwaad' klassiek. De hoofdreden daarvoor is dat Arendt één ding zeker goed zag: dat totalitaire regimes existeren bij gratie van 'eigenlijk heel gewone' mensen die zichzelf, ook heel gewoon, in bescherming nemen door geen gedachten toe te laten over waarmee ze bezig zijn. Het volgende buitenlandse blad dat Assad gaat interviewen, kan een exemplaar voor hem meenemen.

Niet alle boeken bereiken de mensen die ze moeten lezen. Olaf Tempelman brengt mens en boek bij elkaar.


Naar Cultuur, gelijkheid , Sociologie lijst  , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]