De Volkskrant, 11-03-2014, column door Roger Cohen (New York Times) Vertaling: Leo Reijnen .2010

Oekra´ne strijdt voor de waarheid

Tussentitel: Stalin maakte de Holocaust tot deel van zijn eigen politiek agenda

Het conflict op de Krim gaat over iets heel eenvoudigs: de vrijheid van Oekra´ne om een eigen koers te varen als een Europese democratie en rechtsstaat in plaats van als een autoritaire, ondemocratische, wetteloze maatschappij van door Moskou gesteunde oligarchen in de 'broederlijke' greep van Rusland.

Oekra´ne heeft hetzelfde lot ondergaan als de Baltische staten Litouwen, Letland en Estland. Dat lot is door de historicus Timothy Snyder beschreven in zijn indrukwekkende boek Bloodlands. Al deze landen behoren tot de grootste slagvelden van de Twee-de Wereldoorlog, heen en weer geslingerd tussen Stalin en Hitler. De oostwaartse uitbreiding van de NAVO en de Europese Unie maakt het nu voor de Baltische staten mogelijk om in hun bloedige geschiedenis waarheid van leugens te scheiden. Daarvoor strijden de naar het Westen kijkende Oekra´ners. Ze willen een leven leiden dat is gebaseerd op feiten en niet op verzinsels, op instituties en niet op provocaties, op de wet en niet op enveloppen met geld.

Vorige maand heeft mijn collega Alison Smale verslag gedaan vanuit Lviv in het westen van Oekra´ne. Dat begon zo: 'Onder een loodgrijze lucht met af en toe regen, heeft deze zo trotse stad zaterdag afscheid genomen van een van zijn zonen, een universitair docent van 28 jaar die donderdag in Kiev is gedood door een kogel, in de slachting op en rond het Onafhankelijksplein.' Lviv heette vroeger Lwˇw en lag toen, vˇˇr het Hitler-Stalinpact en WO II, in Oost-Polen. Het is twee keer door het Rode Leger bezet en ÚÚn keer door de Duitsers. De vooroorlogse Poolse bevolking, waaronder veel Joden, werd vermoord of gedeporteerd. Na de oorlog werd de stad onderdeel van Oekra´ne - en kwam dus in de Sovjet-invloedssfeer.

Mijn eigen familie komt oorspronkelijk uit Zagare, in het noorden van Litouwen. Het Sovjet-leger bezette de stad in 1940, werd er door de Duitsers in 1941 weer uit verdreven en vocht zich in 1944 weer terug. Net als Lviv/Lwˇw, werd Zagare dus drie keer ingenomen. Toen de Sovjettroepen in 1944 terugkwamen, ontdekten ze in de bossen een massagraf. Een Bijzondere Commissie onderzocht de overblijfselen en stelde vast dat er 2.402 lijken lagen: 530 mannen, 1.223 vrouwen, 625 kinderen en 24 baby's. Er was een klein verschil tussen dit rapport en dat van SS StandartenfŘhrer Karl Jńger, die op 1 december 1941 vanuit Kaunus met groot enthousiasme meldde dat er in Zagare op 2 oktober 1941 2.266 Joden (663 mannen, 1.107 vrouwen en 496 kinderen) waren ge-executeerd. De Russen plaatsten een bord in het bos: 'Ter herinnering aan de slachtoffers van het fascisme.' Zo werd de waarheid verhuld, wat voor Moskou de norm was.

De Russen hadden de stoffelijke resten gevonden, maar wilden ze niet identificeren als Joden. Stalins doel was, zoals Snyder uitlegt, het smeden van een Homo Sovieticus, niet het bevestigen van een Joodse identiteit. De Holocaust moest worden benaderd vanuit de politieke agenda van de Sovjet-Unie. Een hoeksteen van dat beleid was dat de oorlog in 1941 was begonnen met Hitlers invasie van de Sovjet-Unie en niet in 1939 met het Hitler-Stalinpact en de gezamenlijke Duits-Sovjet-invasie van Polen.

Hitler had de Joden de schuld gegeven van het communisme. In de naoorlogse propaganda van Stalin, de communist, werden de Joden de 'ontwortelde kosmopolieten'. In plaats van tot slachtoffers van het nazisme, werden de Joden tot agenten van een imperialistische samenzwering tegen het communisme bestempeld. Stalin moest het uitzonderlijke leed van de Joden wegmoffelen in het algemene (Slavische en Russische) offer van de 'Grote Patriottische Oorlog' tegen Hitler. En dus werden de Joden in de greppel in Zagare en in talloze andere kuilen verspreid over de 'Bloodlands' ge´dentificeerd als 'Sovjet-slachtoffers van het fascisme'.

Pas toen Litouwen in 1990 onafhankelijk werd van Moskou, kwam er in de bossen bij Zagare een gedenkteken dat de misdaden van de nazi's beschreef. Er staat: 'Op deze plek hebben nazi-moordenaars en hun plaatselijke trawanten op 2 oktober 1941 ongeveer 3.000 joodse mannen, vrouwen en kinderen uit de regio Siauliai vermoord.' Een soortgelijk gedenkteken is in 2012 in het centrum van de stad geplaatst.

Oekra´ne vecht voor het recht op het waarheidsgetrouw herdenken dat een 28-jarige universitair docent uit Lviv is gedood in de strijd voor de vrijheid. Geen enkel recht zou voor de VS en Europa zwaarder moeten wegen. Samenlevingen die op leugens zijn gebaseerd, zijn gedoemd te mislukken.





Red.:  
 

Naar Alfa-denken, orde, bronnen , Alfa-denken, orde , Sociologie lijst , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]