De Volkskrant, 23-12-2015, column door Derk Jan Eppink .2014

Opstand van het vergeten volk

Tussntitl: Obama jaagt kiezers in de armen van 'Amerikaanse Pim Fortuyn'

Het is opvallend hoezeer de Amerikaans presidentskandidaat Donald Trump op een spoor zit dat Pim Fortuyn hem in Nederland voorging. Doorgaans is Amerika trendsetter; Europese landen volgen. Nu is dit andersom.

Fortuyn en Trump vertonen veel gelijkenissen en gelijke oorzaken. Als de politiek-culturele elites voeling met een samenleving verliezen, komen er krachten vrij die ze niet meer beheersen. Curieus genoeg produceerde de economisch succesvolle paarse coalitie een Fortuyn. En in Amerika baart Barack Obama, icoon van 'Hope and Change', een Trump.

De moord op Fortuyn in 2002 is geschiedenis. Herinneringen werken verzachtend. Maar vergelijk de uitspraken. Trump wil moslims tijdelijk toegang tot de VS verbieden. Fortuyn zei in zijn spraakmakende interview met de Volkskrant op 9 februari 2002: 'Er komt geen islamiet meer binnen.' Trump bepleit een muur tussen de VS en Mexico. Fortuyn: 'De grenzen gaan echt dicht.' In 2001 omschreef Fortuyn in Elsevier moskeeŽn als 'mantelorganisaties: dat betekent controleren wat er wordt gezegd'. Trump stelt dit nu voor. Fortuyn zei zelfs dingen waarvoor Trump zou terugschrikken. Hij noemde de islam 'een achterlijke cultuur'.

De reacties van het Amerikaanse establishment en de media zijn voorspelbaar. Het regent veroordelingen van Democratische en Republikeinse leiders. Media werpen zich op als opiniepolitie. The New York Times, zelfbenoemd boegbeeld van 'weldenkend Amerika', veroordeelt Trump als 'nativist': een man die de inheemse bevolking begunstigt. Ze zien hem als inboorling. Maar hoe harder de media ageren, hoe sneller Trump groeit. Dat was bij Fortuyn ook zo.

Wie de moeite neemt enkele toespraken van Trump te bekijken, ziet meteen dat hij tapt uit een groot reservoir aan maatschappelijke frustratie bij burgers die zich vergeten voelen. Als Trump het woord 'de muur' noemt, joelt de zaal. Als hij de pers uitmaakt voor 'uitschot' volgt luid applaus. Als hij tekeer gaat tegen politieke correctheid voelt de menigte een soort geestelijke bevrijding.

Het establishment mist de onderstroom in de samenleving. In 2002 riep The Economist Nederland uit tot Europees modelland. Fortuyn vertolkte echter ongenoegen over volledig onderschatte gevolgen van massa-immigratie in de jaren negentig. President Obama heeft symboolstatus; de eerste zwarte president die raciale verzoening zou brengen. Obama trok Amerikaanse troepen terug uit het Midden-Oosten omdat hij 'thuis aan natievorming zou gaan doen'.

Maar Obama polariseerde de raciale verhoudingen. Zwarte Amerikanen hebben weinig aan hem gehad. Werkloosheid onder zwarten is onevenredig hoog gebleven. Hun armoede is gestegen; elf miljoen zwarten leven op voedselbonnen. Een oorzaak is de neergang van het zwarte gezin: 72 procent van de kinderen wordt geboren buiten gezinsverband. Daar spreekt Obama zelden over. Hij wijst vooral op discriminatie en zwart slachtofferschap. Daarmee legt Obama de oorzaak bij de blanke bevolking die zich moreel voelt aangeklaagd.

Er is een politieke reden. De Democratische verkiezingsmachine draait op zwarte identiteitspolitiek. Zwarte kiezers moeten Democratisch stemmen: zo niet, dan 'verraden' ze hun groep. Zwarte groepsidentiteit werd de motor van Obama's verkiezing en Hillary Clinton wil dat overnemen. Als reactie komt Trump terecht bij blanke identiteitspolitiek; hij trekt blanke, lager betaalde kiezers aan die anti-establishment zijn. Vooral: ze willen niet langer in een maatschappelijk beklaagdenbankje zitten. Vooral in swing states waar presidentsverkiezingen worden beslist, trekt Trump volle zalen. In peilingen zitten Trump en Clinton niet zover van elkaar, tot schrik van weldenkend Amerika.

Fortuyn werd een politicus zonder echte partij. De moord maakte geen einde aan de brede ontevredenheid. Anderen vissen nu in die vijver. Trump is bezig met een 'vijandige overname' van het Republikeinse platform en ontwikkelt zich tot 'zelfstandige kandidaat' die zowel Republikeinse als Democratische kiezers aantrekt. Het angstklimaat in Amerika en de woede van het establishment maken hem slapend nog rijker.

Obama negeert het vergeten volk; als koning-filosoof kijkt hij erop neer. Na de aanslag in San Bernardino zweeg hij vier dagen, hopende dat het slechts 'geweld op de werkplek' zou zijn. Hij bezocht de plek van wat de FBI een 'terroristische aanslag' noemde pas na ruim twee weken. Hij verklaarde de term 'islamitisch terrorisme' taboe. Hij was echter dolblij met het klimaatakkoord dat weinig Amerikanen bezighoudt. Obama jaagt kiezers in de armen van Trump.


Web:
Obama jaagt kiezers in de armen van Trump
TT:
Hoe harder de media ageren, hoe sneller Trump groeit. Dat was bij Fortuyn ook zo
Obama negeert het vergeten volk; als koning-filosoof kijkt hij erop neer



Naar Westerse organisatie, noord-zuid , Westerse organisatie , Sociologie lijst , Sociologie overzicht , of site home .