De Volkskrant, 12-12-2015, boekrecnsie door Bert Lanting 2009

De ondergang van een oplichter

Tim Weiner schreef een fris portret van Nixon, mede doordat hij de bandopnamen kon gebruiken die de president in het Oval Office maakte.

Tussentitel: Richard 'I am not a crook' Nixon zag overal vijanden

'De geschiedenis zal mij eerlijk behandelen. Historici waarschijnlijk niet.' Dat noteerde Richard Nixon lang nadat hij het Witte Huis had verlaten, de eerste en tot nog toe enige Amerikaanse president die werd gedwongen om af te treden. Met 'eerlijk' behandelen bedoelde hij natuurlijk gunstig oordelen, want hij was er nog steeds van overtuigd dat hij 'de wereld had veranderd'. Uiteindelijk was hij het toch maar geweest die de deur had geopend naar het communistische China en daarmee het mondiale machtsevenwicht voorgoed had gewijzigd.

Ongetwijfeld zou Nixon de biografie Eťn man tegen de wereld - De tragiek van Richard Nixon van New York Times-journalist Tim Weiner beschouwen als een bewijs van zijn stelling dat er van historici geen eerlijk oordeel te verwachten valt. Het boek is het pikzwarte relaas van de ondergang van een man die ervan overtuigd was dat zijn presidentschap een glorieus keerpunt in de Amerikaanse geschiedenis zou worden, maar die uiteindelijk aan zijn eigen achterdocht en wraakzucht ten onder ging.

Oplichters zijn heerlijke stof voor een biografie, zeker als ze in het Witte Huis woonden en ooit voor de televisie verschenen om plechtig te verklaren: 'I am not a crook'. Geen wonder dat er al tal van boeken vol geschreven zijn over Nixon en Watergate. Maar Weiners boek doet toch fris aan, doordat hij uitgebreid gebruik heeft gemaakt van de bandopnamen die de president zelf in het Oval Office maakte en die pas de afgelopen jaren volledig zijn vrijgegeven. Om een idee te geven een gesprekje tussen Nixon en zijn nationale veiligheidsadviseur Kissinger na een bezoek van de Indiase premier Indira Gandhi. Nixon: 'Een kreng is het.' Kissinger: 'Ja, die IndiŽrs zijn sowieso klootzakken.'

Misschien is Weiner niet genereus genoeg als het gaat om Nixons bijdrage aan het voltooien van de Great Society, het sociale project van zijn voorganger Johnson. Maar er valt weinig af te dingen op zijn portret van Nixon als een rancuneus politicus die de Amerikaanse democratie op het randje van de afgrond bracht doordat hij overal vijanden zag.

Wat Nixon vooral dwars zat, was de 'vervloekte' oorlog in Vietnam: die had hij van zijn Democratische voorgangers Kennedy en Johnson geŽrfd en nu probeerden de Democraten er politieke munt uit te slaan.

Maar zijn pogingen China en de Sovjet-Unie over te halen de Noord-Vietnamezen tot de orde te roepen, leverden niets op. Moskou bleek zelfs niet onder de indruk van zijn dreigement: 'Als Moskou mij niet helpt de oorlog te beŽindigen, dan vernietig ik dat land, desnoods met kernwapens!' Dus probeerde hij de Noord-Vietnamezen naar de onderhandelingstafel te bombarderen, ook alweer zonder effect.

Gaandeweg begon het front zich te verleggen naar de Verenigde Staten zelf. Nixon gaf zijn minister van Justitie John Mitchell opdracht de jacht te openen op de leiders van de protestbeweging tegen de oorlog in Vietnam. Democratische kopstukken zoals Ted Kennedy werden 24 uur per dag geschaduwd. Gordon Liddy, de leider van de 'loodgieters' die vuile karweitjes voor Nixon opknapten, ontwierp zelfs plannen om linkse activisten te ontvoeren, te drogeren en ergens in Mexico achter te laten. Een ander plan was een onafhankelijke zwarte presidentskandidaat te lanceren om de Democraten dwars te zitten. De naam van het project sprak boekdelen: 'Steenkool'.

Uiteindelijk gingen die plannen de prullenbak in, maar op 17 juni 1972 werden vijf van Liddy's 'loodgieters' betrapt toen ze probeerden in te breken in het hoofdkwartier van de Democratische partij in het Watergate-gebouw. Vanaf dat moment begonnen alle buizen en leidingen in het Witte Huis te springen. Overal spoot het rioolwater omhoog. Voor opperloodgieter Nixon was er geen houden meer aan.


Tim Weiner, Eťn man tegen de wereld - Non-fictie


Red.:



Terug naar Joods racisme , of naar site home .
 

[an error occurred while processing this directive]