De Volkskrant, 18-06-2011, door Joost Pollmann .2010

In Beeld | Strips

Conflict voor gevorderden

Stripmaakster Sarah Glidden, geboren in een Joods milieu in Boston, maakt een reis door het beloofde land. Ze wantrouwt de IsraŽlische 'propaganda', maar merkt gaandeweg hoe haar verzet begint te smelten.

Het Palestijns-IsraŽlische conflict is een dartboard waarop heel veel pijltjes worden gegooid en ieder pijltje vertegenwoordigt een mening. De collectieve score is als volgt: a) geen enkele mening raakt de roos, b) alle pijltjes treffen doel.

Zo dubbelzinnig is de conclusie van IsraŽl in 60 dagen, een grafische roman van de Amerikaanse stripmaakster Sarah Glidden die met een beurs van de organisatie Taglit-Birthright Israel naar het beloofde land reisde. 'Jouw avontuur, jouw geboorterecht, ons geschenk', luidt de slogan van de organisatie die jongeren met een Joodse afkomst kennis wil laten maken met IsraŽl. Er staat een tekenfilmpje op YouTube dat aan de hand van twee frisse Amerikanen duidelijk maakt om wat voor trip het gaat: 'It's totally awesome!'

Taglit is het Hebreeuwse woord voor ontdekking en blijkbaar zijn er veel jongeren die dit avontuur willen meemaken. In de maand mei reden er 46 bussen door het land met deelnemers uit de Verenigde Staten en Canada, deze zomer worden 491 Joodse jongeren uit OekraÔne verwacht.

Om te worden gehersenspoeld, denkt Sarah Glidden, die zichzelf opvoert als kritische buitenstaander en samen met de lezer een tocht maakt langs de Golan-Hoogte, de Negev, Tel Aviv, Jeruzalem en Masada.

In de kibboets Degania aan het Meer van Galilea wordt de jonge reizigers gevraagd te vertellen wat het voor hen betekent om Joods te zijn. De antwoorden zijn zeer divers. Als Sarah aan de beurt is, zegt ze: 'Nou, mijn familie is niet erg religieus, maar ik kreeg wel degelijk een belangstelling voor de culturele kant van het jodendom mee. Ze brachten mij liefde voor leren, eten en discussiŽren bij.'

Vooral dat laatste is herkenbaar, want Sarah laat geen gelegenheid voorbij gaan om te laten merken dat ze alle retoriek over de 'helden' en 'pioniers' van het vroege zionisme maar dubieus vindt. Palestina was geen verlaten woestenij, zegt ze geŽrgerd, er woonden mensen!

Later, in de Onafhankelijkheidszaal van Tel Aviv waar in 1948 de staat IsraŽl is uitgeroepen, worden de reizigers toegesproken door een blond meisje dat de menselijke kant van de IsraŽli's benadrukt. 'We stappen 's ochtends in de auto en zetten de radio aan om te horen welke muziek er gedraaid wordt. Ze draaien geen vrolijk liedje als er een aanslag is gepleegd.'

Naarmate haar verhaal vordert, begint het verzet van Sarah weg te smelten. Ik laat me niet vermurwen, denkt ze nog, maar als ze weer buiten is en een groepje piepjonge soldaten ziet staan, barst ze in snikken uit. Na drie bladzijden huilen bekent ze dat IsraŽli's voor haar altijd 'verkeerder' waren dan de Palestijnen en nu krijgt ze te horen dat IsraŽl hŠŠr thuisland is!

We zijn dan pas op de helft van het boek en Sarah's geworstel met de voors en tegens gaat nog even door. Een mooi symbolisch moment is door Glidden weergegeven tijdens een bad in de Dode Zee. Vanwege het zoutgehalte kun je daar niet in zwemmen, wel in zitten. Glidden laat dus zien hoe Sarah met een ander meisje in het water zit en maakt er een Glen Baxter-achtige toestand van door Sarah te laten zeggen: 'Het lijkt me een metafoor voor iets, maar ik weet niet wat.'

Zolang de jongeren bezig zijn met de Taglit-Birthright-tour, moeten ze bij de groep blijven en zijn eigen uitstapjes verboden. Daarna mogen ze vrij reizen. In Jeruzalem besluit ze de Joodse wijk te verlaten en door te lopen naar het islamitische deel, ondanks waarschuwingen om dat vooral niet te doen. 'Gevaarlijk m'n reet. Het wemelt van de toeristen!' Maar voorbij de Tempelberg wordt het toch wel een beetje eng.

'Schelden die Palestijnse jongens ons uit of spelen ze gewoon?' Sarah heeft opeens heimwee naar een gezellig cafť in Jeruzalem 'om over botsende culturen te praten' in plaats van erin rond te wandelen. 's Avonds zit ze tussen andere Joden in het theater, veilig en vertrouwd. Ze schaamt zich om toe te geven dat ze zich prettig voelt in dat intellectuele publiek. 'Ik schaam me nog meer dat ik het erbuiten zo akelig vond.'

Glidden schreef geen 'IsraŽl for dummies' maar een oefening in nuance, een cursus Conflicten Begrijpen voor Gevorderden. En nog vermakelijk ook.


Sarah Glidden: IsraŽl in 60 dagen. Oog & Blik/De Bezige Bij; 208 pagina's; Ä 24,90. Uit het Engels vertaald door Arend Jan van Oudheusden. ISBN 978 90 5492 317 6.

 

Naar Cultuur, gelijkheid , Westerse organisatie , Sociologie lijst , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]