Volkskrant.nl, Opinie, 11-04-2011, column door Thomas von der Dunk .2010

Over de legitimiteit van gewelddadig verzet

De kernvraag die aan IsraŽl en haar door dik-en-dun-verdedigers gesteld moet worden is wat zij zouden doen indien ze zich in de situatie van de Palestijnen zouden bevinden.

Meermalen heb ik de Grote Libische leider als tyran betiteld, en op 7 maart schreef ik dat er natuurlijk niets op tegen is om een gifmenger huize Kadhafi binnen te smokkelen.

Op 6 december vorig jaar heb ik Rusland een maffiastaat genoemd; op 1 april daaraanvoorafgaande schreef ik dat de zelfmoordaanslagen waardoor het land getroffen wordt, niet los staan van de eigen staatsterreur.

Op 22 december 2008 heb ik in het geval van Mugabe tyrannenmoord als legitiem omschreven.
    En in De Gelderlander van 23 januari 2007 noteerde ik, n.a.v. de frequente karakterisering van het ophangen van Kadhafi's Iraakse collega als 'barbaars': "Het woord barbaars zou ik allereerst willen reserveren voor het schrikbewind van Saddam Hussein, dat honderdduizend onschuldigen het leven kostte. Daarna, op duidelijke afstand, voor de wijze waarop sjiieten en soennieten elkaar in weinig minder groten getale aan die beloofde maagden in het paradijs helpen. Tenslotte, opnieuw op enige afstand daarvan, voor het Amerikaanse militaire optreden".

Ececutie
Van alle barbaarsheden die in Irak schering en inslag zijn en waren, beschouw ik Saddams executie nog steeds als de minst barbaarse. Niet iedereen in deze wereld is al aan het Nederlandse poldermodel toe - zie ook mijn reactie op Sheila Sitalsing van 17 maart jongstleden.
    In elk geval kan niemand mij ervan betichten alleen inzake IsraŽl stevige taal te bezigen. Zelfs over Wilders heb ik op deze plek een enkele keer iets onvriendelijks gezegd. Mocht de kennis daaromtrent inmiddels wat zijn weggezakt, dan wordt het misschien tijd dat maar weer eens te herhalen.

Kern van de zaak: bezig je over het gedrag van ontspoorde machthebbers in Moskou, Tripoli, Bagdad, Harare, of waar dan ook, zulke stevige taal, dan leidt dat over het algemeen in Nederland niet tot geweldig veel opwinding, al zal Kadhafi mijn columns vast evenzeer als 'demonisering' beschouwen als Yochanan Visser.

Want wijs je met een beschuldigende vinger naar Likoed en Liebermann, dan is de wereld te klein, dan wordt in Nederland, tegen de achtergrond van het eigen Holocaust-schuldcomplex, een open zenuw geraakt. Dan komt een vaste batterij propagandisten in actie die al mijn andere stukken nooit zien, omdat op hun PC de standaardinternetzoekfunctie op het trefwoord 'IsraŽl' staat afgesteld.

Volgens deze propagandisten is elke Palestijnse burgerdode dader, en elk IsraŽlische de vermoorde onschuld. Uit het perspectief van Visser is dat logisch, want die heeft zelf tonnen kolonistenboter op zijn hoofd. Vandaar zijn boze reactie op mijn vergelijking met Der StŁrmer, omdat een IsraŽlisch boulevardblad Palestijnen als ongedierte betitelde - veelzeggend: het gewraakte citaat durft Visser niet te herhalen. Ik zou zelf nooit dergelijk nazi-jargon gebruiken.

En wat Vissers' feiten betreft: in een oorlog is de waarheid het eerste slachtoffer. IsraŽlische informatie is dan niet betrouwbaarder dan die van Hamas. De door Visser gewraakte feiten over Palestijnse doden heb ik overigens helemaal niet van Hamas, maar uit de NRC, waaronder een bericht van correspondent Guus Valk van 1 april. Maar dat zal volgens Visser ook wel een blad zijn dat nazi-jargon hanteert.

Toch vertrouw ik professionele journalisten meer dan iemand van een oncontroleerbare eenmansclub. Dertig jaar geleden haalden de huidige Nederlandse geestverwanten van de Vissers hun 'objectieve' informatie over het Apartheidsbewind ook bij IsraŽls' bondgenoot Zuid-Afrika.

Goldstone
Natuurlijk kraait Visser nu samen met het CIDI victorie over de terugtrekkende beweging van Goldstone. Die heeft overigens niet zozeer het rapport zelf herroepen, als wel zijn eigen - bij de andere opstellers van het rapport al direct omstreden - interpretatie ervan. Ook al is de slachtpartij in Gazah niet de intentie van de IsraŽlische regering, maar het gevolg van de ontsporing van soldaten (net als bij die Amerikanen in Irak en Afghanistan): het blijft dan een oorlogsmisdaad. De moordende Amerikanen zijn inmiddels zwaar gestraft. Hoe staat het ervoor met de moordende IsraŽli's?

Dan Struick van Bemmelen. Moord blijft moord, aldus de kop van zijn stuk. Inderdaad. Laat ik nu net in mijn column, waar het die kolonistenfamilie betrof, een paar maal het woord moord gebruikt hebben (en niet eufemistisch van executie of collateral damage of zo gesproken hebben). Maar dan is moord ook in andere gevallen moord. En roof is ook roof. En daarover zwijgt de voorman van Likoed-Nederland systematisch.

Tussen de ene vorm van eigenrichting en de andere vorm van eigenrichting bestaat duidelijk samenhang. Arnold Grunberg stelde 6 april dat het oorlogsrecht onderscheid maakt tussen strijders en burgers. Dat klopt. Dat vergt alleen wel ťťn ding: dat de burgers zich inderdaad als burgers gedragen. Dat is hier niet het geval - ik heb daarom ook nadrukkelijk onderscheid gemaakt tussen het internationaal erkende wettige grondgebied van de staat IsraŽl en het daarbovenop Geroofde Land.

De nederzettingen zijn niet slechts 'illegaal'. De bewoners ervan beschouwen zich grotendeels als strijders voor de 'herovering' van het hele Heilige Land en maken zich doelbewust tot onderdeel van de politiek van de meeste opeenvolgende IsraŽlische regeringen om onder het voorwendsel van een - als zodanig, geÔsoleerd beschouwd, immers legitiem - streven naar veiligheid de etnische balans in het Palestijnse deel van het oude mandaatsgebied Palestina ≠duurzaam in eigen voordeel te verschuiven.

Precies dat wat wij voor onaanvaardbaar verklaren wanneer Afrikaanse, Arabische of Aziatische machthebbers dat proberen. In het geval van Milosevic in Kosovo was dat voor de NAVO in 1999 zelfs reden tot militair ingrijpen.

Een Palestijnse gang naar de rechter teneinde aan deze structurele landroof een einde te maken, haalt niets uit. Daar waar men volken duurzaam hun meest fundamentele rechten ontzegt, wordt eigenrichting (roof) al snel met eigenrichting (moord) beantwoord. Niet fraai, maar wel eenvoudig de risico's van het roversleven. Die zijn in deze contreien ook al vijfduizend jaar schering en inslag - een blik in de Thora of Koran volstaat.

Het gaat immers niet, zoals Struick van Bemmelen beweert, om "Joden die op de Westbank nieuwe dorpjes en steden bouwen op plaatsen waar nog nooit een Palestijn heeft gewoond". Dat is een pertinente leugen - en dat zal ik blijven verkondigen, zolang de leugenaars onder ons zijn. Ik raad hem dringend aan eens zijn partijgenoot Wim van Eekelen - geen sympathisant van marxistische volksfronten, voorzover ik weet - te spreken, die vorig jaar na een bezoek met enkele andere prominente VVD-ers en CDA-ers geschokt terugkeerde van de werkelijkheid in bezet Palestina.

Door IsraŽl wordt zeer systematisch, de ene keer door de regering stilzwijgend getolereerd, de volgende keer door haar actief gestimuleerd, in het kader van een Eretz-IsraŽl-streven aan de Palestijnen land ontnomen en hen het leven onmogelijk gemaakt.

Blind
Je moet ofwel ongelofelijk blind, ofwel ongelofelijk brutaal zijn (of beide, dat gaat vaak samen) om hier de vermoorde onschuld uit te hangen. Voor hoe dom verslijt Van Bemmelen het Volkskrantlezerspubliek?

Het is kenmerkend dat hij - opnieuw - wel van de door Palestijnen vermoorde IsraŽli's en hun kinderen rept, maar werkelijk met geen woord van de door IsraŽli's vermoorde Palestijnen en hķn kinderen. Daarmee blijft mijn karakterisering als "hypocriet gejammer" uiteraard recht overeind en heeft hij met zijn stuk afgedaan.

Zo. Nu over naar de kern van de kwestie.

Mijn column zorgde voor opwinding omdat zij drie taboes raakte: IsraŽl, de vraag naar de legitimiteit van geweld, en het feit dat slachtoffers daders kunnen worden. Van dat laatste vormt ook Mugabe een voorbeeld: een ontspoorde vrijheidsstrijder van weleer. Als gevolg van onze eigen postkoloniale schuldgevoelens heeft het Westen hem heel lang niet durven bekritiseren - en als het wel gebeurt, leidt dat nog steeds tot ziedende reacties van Mugabe: wij hebben ons lang genoeg door jullie de wet laten voorschrijven, wij Zimbabwanen zijn nu eindelijk vrij - namelijk van jullie.

Een zelfde schaamte over de Europese (mede)verantwoordelijkheid voor de Holocaust heeft ervoor gezorgd dat men bij de toenemende ontsporing van IsraŽl veel te lang de andere kant opgekeken heeft. In Nederland komt daar nog het orthodox-protestantse volksdeel erbij, dat zichzelf vanouds als een tweede uitverkoren IsraŽl beschouwt.

Met de stichting van IsraŽl, te danken aan een toen nog zeer sterk door het Westen gedomineerde Verenigde Naties (hoeveel Arabische landen waren indertijd lid?) werd een westerse schuld voor de Holocaust afgewenteld op de Palestijnen. IsraŽl - en dat vormt een kernprobleem van het zionisme - moest niet alleen het vaderland worden voor de miljoen joden die al eeuwen in het Heilige Land leefden (dan was er niet zo veel aan de hand), maar ook voor de miljoenen joden die daar al vele eeuwen niet meer leefden, en waarvoor ruimte werd gecreŽerd door de al vele eeuwen daar levende Palestijnen te verdrijven.

Voortzetting van deze etnische zuivering vormt het expliciete doel van Likoed-coalitiepartner Liebermann en VVD-coalitiepartner Wilders. Dat is ook de reden dat ik de VVD-voorman van Likoed-Nederland voor deze criminele politiek medeverantwoordelijk acht.

De huidige IsraŽlische regering en haar buitenlandse woordvoerders keren zich steeds tegen Palestijns geweld als verstoring van het 'vredeproces'. Zij kunnen dat doen in de arrogante zekerheid dat de status quo in hun voordeel is - waarbij intussen wel de nederzettingsstukken op het schaakbord steeds verder in hun voordeel worden verplaatst, totdat er voor de Palestijnen hooguit wat Bantoestans resteren. Het is dezelfde 'welwillendheid' die Vorster en Botha in de jaren zeventig en tachtig jegens de zwarten aan de dag legden, toen de door Struick van Bemmelen geleide VVD-afdeling buitenland nog erg door de communistische dreiging werd geobsedeerd.

Wettig gezag
Ook al heeft de VN keer op keer het nederzettingenbeleid scherp veroordeeld: Israel kan daardoor intern altijd doen alsof haar geweld het wettige gezag vertegenwoordigt, en het geweld van de tegenpartij de terreur.
De internationale orde gaat in beginsel uit van de souvereiniteit van staten, waarbij de staat dus de belichaming vormt van de wet. Maar wat, als de 'wettige' orde fundamenteel niet deugt, omdat zij grote groepen mensen fundamenteel hun rechten ontzegt? Dat leidt dan tot verzet - verzet, dat achteraf vaak overigens wŤl als legitiem wordt beschouwd.
Gaat het om onderdrukking van het eigen volk, dan leidt zulk verzet tot revolutie - zoals we dat nu toejuichen bij Mubarak en Kadhafi. Daarvan hebben we eveneens in de Europese geschiedenis de nodige voorbeelden, waarin ook - zoals in 1848 - liberalen een belangrijke rol hebben gespeeld.

Dat onze nationale pilaarheilige Thorbecke het in dat jaar zonder geweld met een nieuwe Grondwet afkon, was echt niet omdat koning Willem II - "binnen ťťn nacht van conservatief tot liberaal" - zo onder de indruk was van diens studeerkamerbaksels: die deed het vooral vanwege de wankelende tronen voorbij Zundert en Zevenaar in z'n broek. Voor sociaal-economisch onrecht dat eveneens tot revolutie leiden kan, zijn Thorbecke's nazaten vanouds ongevoeliger; vandaar dat de schade van de kredietcrisis nu niet door de villasubsidieverslaafde klasse wordt betaald.

Gaat het om onderdrukking van een ander volk, dan leidt succesvol verzet tot afscheiding, tot een eigen staat: zie de Ieren na de Eerste Wereldoorlog tegen de Britten, de IndiŽrs na de Tweede tegen ons. Ook toen heeft het lang geduurd voor in rechtse kring enige hersenactiviteit te ontwaren viel - Soekarno gold decennialang vanwege moordpartijen op Nederlanders tijdens de Indonesische vrijheidsstrijd als een terrorist. Nu zit zijn opvolger wel bij de G20 aan tafel, en Mark Rutte niet.

Cruciaal: bevrijding van nationale onderdrukking gaat zelden zonder onfris geweld, omdat de 'legale' weg niets oplevert. Dat gold al voor de thans gevierde Nederlandse Opstand tegen de Spanjaarden. Die Negentien Martelaren van Gorcum hadden echter niets misdaan.
Daarvan vormt overigens ook de stichting van IsraŽl zelf een voorbeeld: die is evenmin met alleen de bijbel in de hand bereikt, zoals de Britten ons nog kunnen vertellen. Pikant detail: de eerste Likoed-premier Menachem Begin was verantwoordelijk voor de aanslag op het King David Hotel in Jeruzalem in 1946, waarbij 91 burgers - waaronder 28 Britten, 41 Arabieren en 17 Joden - om het leven kwamen. Daar kan Hamas nog wat van leren. Ik kijk echter vooral met spanning uit naar een zeer scherpe veroordeling van deze gruweldaad door Likoed-Nederland.

Zelf zal ik als historicus de laatste zijn om dat zonder meer zwart-wit te veroordelen - maar dat geldt dus nu eveneens voor Palestijnse aanslagen. Die zijn niet los te zien van de IsraŽlische politiek. Pas als je eenmaal over je eigen staat beschikt, heb je geen guerilla-oorlog meer nodig om die te bereiken, en kan een 'ordentelijk' leger ter handhaving volstaan.

De kern van het probleem in het Heilige Land is dat hier twee volken tegenover elkaar staan. Een deel van het ene volk, het IsraŽlische, wil alles hebben en beschikt over een staat die daarvoor feitelijk zorgt. Het is heel goed denkbaar dat ook een groot deel van het andere volk, het Palestijnse, eigenlijk alles wil hebben - alleen beschikt het niet over een staat die ook maar voor een fractie daarvan zorgen kan, en delft het dus het onderspit.

Westen
Precies het punt in LibiŽ: het Kadhafi-kamp in het Westen wil alles hebben. Daarop is in het oosten een opstand uitgebroken. Mogelijk willen die ook alles hebben. Dat doet aan de gerechtvaardigheid van hun gewelddadig verzet tegen de tyrannie als zodanig niets af.

Hetzelfde geldt voor de Palestijnen: langs wettige weg bereiken ze door de feitelijk onvoorwaardelijke steun van het Westen aan Netanyahu - men blaast soms wel, maar dat heeft geen consequenties, en dat weet hij - niets. Dus grijpen zij regelmatig naar de wapens. Hun illegale geweld valt niet los te zien van de door de IsraŽlische regering gelegitimeerde roof. In dat opzicht was de intifadah een vorm van zelfverdediging - net zo goed als ook Nederlandse reders zich tegen Somalische piraten mogen verweren.

Naar aanleiding van deze samenhang, de kern van de zaak, heb ik ooit eens aan Yochanan Visser, die zich nu weer met veel misbaar te woord meldt, de vraag gesteld: wat zou U doen als U Palestijn was, als Uw volk stelselmatig wordt vernederd en opgejaagd, van land en bestaansmiddelen wordt beroofd, wanneer duizenden landgenoten jarenlang zonder vorm van proces gevangen zitten, wanneer je weet dat een gang naar de rechter van die bezettingsmacht om aan al dat structurele onrecht een einde te maken, niets helpt?

Het verbluffende antwoord indertijd van Visser: waarom zou ik mij die vraag moeten stellen?
Maar eigenlijk is dat antwoord niet zo verbluffend. Want Visser weet dat, indien hij die vraag aan zichzelf zou durven stellen en daarop vervolgens wťrkelijk een eerlijk antwoord zou durven geven, hij onvermijdelijk uit zijn eigen mond dingen zou vernemen die hij nooit horen wil, omdat daarmee zijn hele wereldbeeld aan gruzelementen zou gaan.

Maar het is wel deze kernvraag die aan IsraŽl en haar door dik-en-dun-verdedigers gesteld moet worden: wat zij zouden doen indien ze zich in de situatie van de Palestijnen zouden bevinden. Zouden zij zich ook alles laten afpakken? Of zouden zij zich dan met geweld verzetten? Die vraag zullen zij eerst moeten beantwoorden.

Dan praten we verder.

Waar ten aanzien van een grote groep mensen van een rechtsstaat geen sprake is, regeert al snel noodgedwongen eigenrichting bij de duurzame slachtoffers. Die wens ik niet gemakzuchtig vanuit de luxe van een veilig Nederland te veroordelen - evenmin als dat voor de Libische opstandelingen geldt. Met Kadhafi zie ik geen principieel, hooguit een gradueel verschil.

Ik weet dat ik met dit op historische vergelijkingen gebaseerde standpunt anno 2011 nog niet bij het, geestelijk altijd sterk aan het hier-en-nu-gebonden grote publiek op brede bijval kan rekenen - evenmin als critici van de 'Politionele Acties' dat in 1946 konden. Wie daar fout zat: dat kon pas Ben Bot meer dan een halve eeuw na dato namens Den Haag erkennen. Ik ben arrogant genoeg om ervan overtuigd te zijn dat ook anno 2061 het algemene historische oordeel op dit cruciale morele punt inzake gewelddadig Palestijns verzet niet veel anders dan het mijne van nu zal blijken.

En als historicus schrijf je over het verleden met het oog op de toekomst.


Naar Cultuur, gelijkheid , Albanese cultuur , Sociologie lijst , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]