De Volkskrant, 08-03-2014, column door David Brooks (The New York Times) .2010

Domweg gelukkig na je tachtigste

Tussentitel: Je angstig zorgen maken, is een enorme tijdverspilling

Een paar maanden geleden schreef Ezekiel Emanuel in The Atlantic dat hij het liefst rond zijn 75ste zou overlijden, met als argument dat hij liever uitstapte met al zijn vermogens intact dan een triest verval te moeten meemaken.

Maar als Zeke overlijdt als hij 75 is, mist hij de gelukkigste jaren van zijn leven. Gevraagd naar hun mening over hun eigen welzijn, geven twintigers zichzelf een hoog cijfer. Dat loopt terug naarmate mensen wat somber worden op middelbare leeftijd, met een dieptepunt rond de 50. Daarna schiet de 'geluksmeter' weer omhoog, zodat oude mensen nog gelukkiger zijn dan jonge. De mensen die zichzelf het hoogste gelukscijfer geven, zijn tussen de 82 en 85 jaar oud.

De psychologen die deze U-curve bestuderen, wijzen er meestal op dat oude mensen gelukkiger zijn vanwege veranderingen in de hersenen. Als je een foto met een heleboel gezichten laat zien, neigen jonge mensen er naar vooral op de bedreigende gezichten te letten, terwijl oudere mensen juist meer naar de vrolijke gezichten kijken.

Over het algemeen zijn oudere mensen meer ontspannen. De last van het nadenken over de toekomst drukt minder op hen, waardoor ze meer plezier beleven aan alledaagse bezigheden in het heden.

Mijn probleem met veel onderzoeken naar geluk op oudere leeftijd is dat ze zo deterministisch zijn. Ze benaderen het ouder worden van ons emotionele leven net zoals het ouder worden van ons lichaam: als een soort biologisch, chemisch en evolutionair proces dat er nu eenmaal bij hoort.

Ik denk eerder dat een gelukkige oude dag een kunde is en geen aandoening; dat mensen beter worden in 'leven' door bepaalde vaardigheden onder de knie te krijgen. Volgens mij worden mensen met de jaren steeds beter in het omgaan met problemen. Op middelbare leeftijd hebben ze te maken met stressvolle zaken waarop ze weinig invloed kunnen uitoefenen, zoals puberkinderen. Op hogere leeftijd kunnen ze meer zelf bepalen waar ze zich druk over willen maken en worden ze daar beter in.

Ik kan zo een paar vaardigheden opnoemen waarin mensen met het verstrijken van de tijd beter worden. Ten eerste worden we 'multifocaal'. Dat is het vermogen een situatie uit meerdere perspectieven te bekijken. Zoals Anthony Kronman van de rechtenfaculteit van Yale schreef: 'Het is moeilijk meelevend te zijn en vaak even moeilijk afstandelijk te zijn, maar het is pas echt moeilijk allebei tegelijk te zijn.' Alleen door ervaring kun je leren een netelige situatie zowel van dichtbij, met emotie, te bezien en tegelijk van veraf, vanuit een neutraal perspectief.

Ten tweede is er luchtigheid, het vermogen je neer te leggen bij de mindere kanten van het leven. In hun boek Lighter As We Go beweren Jimmie Holland en Mindy Greenstein dat, hoewel het geheugen van ouderen achteruitgaat, ze ook leren dat de meeste tegenslagen niet het eind van de wereld betekenen. Je angstig zorgen maken, is een enor-me tijdverspilling. Als je weet dat je ergens toch wel weer bovenop komt, kun je een hoop tijd besparen door de draad weer eerder op te pakken. Holland en Greenstein: 'Ons vermogen om gaandeweg luchtiger te worden is een vorm van wijsheid die inhoudt dat je je niet druk maakt over kleinigheden en dat je je geluk niet te zeer laat afhangen van hoe bepaalde zaken lopen.'

Ten derde, het vermogen om met verschillende spanningen om te gaan. In Practical Wisdom schrijven Barry Schwartz en Kenneth Sharpe dat veel sociale rollen vragen om het verenigen van soms tegenstrijdige eisen. Een dokter moet eerlijk zijn, maar ook vriendelijk. Een leraar moet onderwijzen, maar ook inspireren. De juiste balans vinden in iedere context is een vorm van wijsheid die alleen kan worden verworven door een heel repertoire van soortgelijke ervaringen.

Ten slotte hebben mensen met veel ervaring een intu´tief besef van de werkelijkheid, een gevoel voor wat anderen denken en voelen, een antenne voor hoe gebeurtenissen zich zullen ontwikkelen. In The Wisdom of Paradox legt Elkhonon Goldberg uit hoe ons brein met de jaren achteruitgaat: hersencellen sterven af, mentale processen worden trager. Toch kan levenslange intellectuele inspanning tot empathie en inzicht in patronen leiden. 'Met het ouder worden is mijn vermogen tot zware geestelijke arbeid afgenomen, maar daar staat tegenover dat ik nu zo moeiteloos dingen doorzie, dat het bijna oneerlijk is', zegt Goldberg.

Het is een troostrijke gedachte dat veel mensen met het stijgen der jaren gelukkiger worden. Van groter belang is het om te weten hoe individuele mensen steeds beter worden in wat ze doen. Cultuur is het doorgeven van die wijsheid van oud op jong.


Webtitels:
TT:
Mensen met veel ervaring hebben een intu´tief besef van de werkelijkheid, een gevoel voor wat anderen denken en voelen, een antenne voor hoe gebeurtenissen zich zullen ontwikkelen
Als je weet dat je ergens toch wel weer bovenop komt, kun je een hoop tijd besparen door de draad weer eerder op te pakken


Red.:   Namen: Ezekiel Emanuel, Anthony Kronman, Jimmie Holland, Mindy Greenstein, Barry Schwartz, Kenneth Sharpe, Elkhonon Goldberg. 2 niet-Joods
 

Naar Cultuur, gelijkheid , Westerse organisatie , Sociologie lijst , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]