NRC Handelsblad, 27-12-2006, door Ilja Leonard Pfeijffer  18 jul.2008

De boeren hebben de macht gegrepen

Nederland is in 2006 een kleinburgerlijk, provinciaals, xenofoob land geworden. Nederland heeft definitief gekozen voor de nostalgie van het verleden,voor de knusheid van benepen burgerlijke bangigheid, voor nationale trots op de koekjestrommel, signaleert Ilja Leonard Pfeijffer.

En zo eindigt 2006 dan, met een onderzoek waaruit blijkt dat meer dan de helft van de Nederlanders de gulden terug wil, met berichten dat een Limburgs Kamerlid van de radicale anti-islampartij zijn vrouw heeft geslagen en met optimisme over het welslagen van de formatie van een fundamentalistisch christelijke coalitie, geheel geleid door alumni van de Vrije Universiteit. Het was het jaar van Rembrandt, waarin stedelingen nostalgisch verkleed in zeventiende-eeuwse kostuums door de binnenstad van Leiden hosten, waarin de koektrommels met de Nachtwacht gretig aftrekvonden en waarin onze premier een pleidooi hield voor het optimisme en de daadkracht van de VOC-mentaliteit. Het was het jaar waarin de canon van onze vaderlandse geschiedenis werd vastgesteld en waarin Jan Siebelink en Hans Munstermann het literaire klimaat bepaalden met weemoedige boeken over de tijd van vůůr de kleurentelevisie. Oude musicals van Annie M.G.Schmidt worden weer vertoond. Robert Long, de protestzanger en spreekbuis van het verzet tegen burgerlijkheid en clericale hypocrisie, is overleden.

Al deze dingen hangen samen, vergist u zich niet. In het jaar dat nu zo goed als ten einde is, heeft Nederland definitief gekozen voor de nostalgie van het verleden, voor de knusheid van benepen burgerlijke bangigheid, voor nationale trots op de koekjestrommel, voor de goede oude tijd dat Mies Bouwman nog op televisie was, de islam exotisch en ver weg bleef, Limburgers hun vrouwen sloegen, oranjebitter nog een gulden tachtig kostte en dominee wel wist wat het beste voor ons was. Intussen staat de wijde wereld in brand. In het afgelopen jaar is duidelijk geworden wat we eigenlijk al wisten: de Amerikaanse invasie in Irak heeft rampzalige gevolgen. Voor het eerst zijn zelfs de Amerikanen bereid om toe te geven dat ze niet aan de winnende hand zijn. De secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Kofi Annan, nam afscheid met de constatering dat de situatie in Irak ernstiger is dan in veel gevallen waarin men spreekt van een openlijke burgeroorlog.

Realistische scenario's houden rekening met de mogelijkheid van een regionale oorlog bovenop het grootste oliereservaat ter wereld. In verschillende landen die deel uitmaken van de coalitie die het funeste besluit heeft genomen Irak binnen te vallen, worden onderzoeken gestart naar de vraag hoe het zo ver heeft kunnen komen en hoe het mogelijk is dat men zich zo heeft kunnen laten misleiden door leugens en Amerikaanse propaganda. En wat doet Nederland? Nederland heeft een premier die het machtig mooi vindt om de president van de Verenigde Staten een keer in het echt te ontmoeten. 'Mister President', had hij gezegd en toen kreeg hij een hand. Mieters was het. Hij zal het nooit vergeten. Nederland heeft een premier die wanneer hij in het programma Buitenhof geconfronteerd wordt met Maarten van Rossem, die met feitelijkheden onweerlegbaar aantoont dat de invasie een fout was, niets anders weet te zeggen dan dit: "Ik ben blij dat wij deze discussie nu aangaan."; Maar zo blij is hij daar kennelijk niet mee. Want nog altijd is hij niet bereid om die discussie werkelijk aan te gaan.

Het kabinet is tegen iedere vorm van onderzoek naar de besluitvorming omtrent de invasie. In de campagne voor de Tweede Kamerverkiezingen heeft Irak en buitenlands beleid in het algemeen geen enkele rol gespeeld. Alle lijsttrekkers hebben zich met grote gretigheid geconformeerd aan het algemene sentiment van de kiezers. De kiezers willen niets te maken hebben met buitenland. Ze willen de gulden terug. Buitenlands beleid valt geheel en al onder veiligheid. En om zes uur 's avonds sluit men het gordijn, wanneer er fijne shows op televisie zijn. Behalve die ene keer, in het slotdebat van de campagne, toen Femke Halsema van GroenLinks de premier boos kreeg door er op te wijzen dat hij zijn mond moet houden over normen en waarden als hij blijft liegen over Irak,bestond er geen buitenland in de politiek. De kiezer strafte GroenLinks af en maakte Balkenende opnieuw premier.

In de eerste dagen van 2006 werd de IsraŽlische premier Ariel Sharon getroffen door een hersenbloeding. Op 14 april was hij officieel geen premier meer en op 12 juli viel Israel zijn buurland Libanon binnen. Over Israel mag je sommige dingen niet zeggen. Het land beroept zich op zijn rechtop zelfverdediging. Dat deed Adolf Hitler ook. Maar dat mag je dan bijvoorbeeld niet zeggen. Sommige landen hebben meer recht op zelfverdediging dan andere. Palestina wordt al decenniabezet door een vijandige troepenmacht. Maar Palestijnen die denken dat ze het recht hebben zichzelf te verdedigen, hebben het verkeerd begrepen. Zij zijn terroristen. Israel maakt zich al jarenschuldig aan flagrante schendingen van het internationaal recht. Maar omdat Israel heeft bedacht de slachtoffers van deze schendingen terroristen te noemen, is het internationale recht niet langer van kracht, want, conform de doctrine die met verve wordt uitgedragen door de Verenigde Staten en hun bondgenoten, hebben terroristen geen recht op recht.

Alle middelen zijn geoorloofd in de oorlog tegen het terrorisme, die wordt gevoerd uit naam van het recht op zelfverdediging. Wanneer de vijand in deze oorlog hetzelfde recht opeist en doet wat er vaneen vijand verwacht mag worden, bewijst hij eens te meer een terrorist te zijn. Wie zich beroept opzijn recht op zelfverdediging, impliceert dat hij slechts reageert op de vijandigheden van de ander en dat hij geen keuze heeft. Maar de oorlog tegen terrorisme is geen reactie op terrorisme, maar de oorzaak van terrorisme. Het militaire optreden van Israel is geen reactie op vijandigheden van Hamas en Hezbollah, maar de oorzaak ervan. Maar dat mag je niet zeggen. Doordat Hamas en Hezbollah zich verdedigen, bewijzen ze gewelddadig te zijn, waardoor Israel het morele recht opeist om Hamas en Hezbollah aan te vallen. Er komt geen vrede in het Midden-Oosten zolang sommigen meer recht hebben op recht dan anderen. Er komt geen vrede in het Midden- Oosten zolang je over Israel sommige dingen niet mag zeggen.

En wat doet Nederland? Nederland stuurt Hans van Baalen. "Om steun te betuigen aan premier Olmert en het IsraŽlische volk", zoals hij zelf plechtstatig verklaarde via de satellietverbinding met het NOS- journaal. Je vraagt je onmiddellijk af hoe dat in de praktijk gaat en of premier Olmert daar Łberhaupt wel iets van heeft gemerkt. Je stelt je een padvindertje voor in zijn keurig gestreken uniformpje dat manhaftig met een plichtsgetrouw piepstemmetje Ďhoi!í roept als de tanks in colonnes voorbij rollen. Daarna holt hij blozend van opwinding terug naar zijn moeder om haar zo snel mogelijk te kunnen vertellen dat hij premier Olmert steun heeft betuigd. En waaraan betuigt deze padvinder onder de parlementariŽrs eigenlijk zijn steun? Aan het rechtse regime van een militaire expansiemacht die er een gewoonte van maakt het recht met voeten te treden en die nu onder het mom van zelfverdediging een invasie van een buurland op touw heeft gezet. Hans van Baalen is de vleesgeworden nostalgie naar de Tiendaagse Veldtocht.

Zo ziet Nederland het buitenland graag, door de ogen van Hans van Baalen. Israel is de door Goduitverkoren natie en als er gedonder komt, sturen we mannen van stavast om op oud-Hollandse wijze op de punt van de bajonet onze joods-christelijke traditie in te peperen. Die VOC-mentaliteit!Toch?

Maar, zoals gezegd, het buitenland heeft in 2006 afgedaan. En in het binnenland was er gedonder genoeg. Natuurlijk was 2006 boven alles het jaar van Rita Verdonk. Het begon allemaal in mei. Toen speelde zich een koningsdrama af dat zijn weerga niet kende. Een documentaire van Zembla bracht Verdonk op het idee om de andere koningin van de VVD, haar aartsrivale Ayaan Hirsi Ah, uit te schakelen door haar het Nederlandse paspoort te ontnemen. Dit lukte niet, maar toch vertrok Ayaan Hirsi Ah uit het parlement en uit Nederland, maar niet zonder Verdonk de doodskus te geven doorbekend te maken dat er een politieke deal was gesloten. Daarmee zou normaal gesproken het lot van Verdonk bezegeld zijn geweest. Maar het liep wederom anders. De minister-president versprak zich in de Kamer. D66 trok zijn steun in aan het kabinet. Het kabinet kwam ten val. Maar Verdonk bleef zitten. Er werd een rompkabinet samengesteld en er werden vervroegde verkiezingen uitgeschreven. Intussen had Verdonk de interne verkiezing om het lijsttrekkerschap van de VVD verrassend verloren. Maar tweespalt binnen de partij was nauwelijks nog te verhullen. Deze kwam pijnlijk aan het licht toen bekend werd dat Verdonk bij de parlementsverkiezingen in november meervoorkeurstemmen had gekregen dan haar lijsttrekker Mark Rutte. Zoiets was in de Nederlandse politiek nog nooit eerder voorgekomen. Op een persconferentie glunderde Verdonk over een historische uitslag en een fantastisch mandaat van de kiezer en stond ze triomfantelijk lachend te ontkennen dat ze het leiderschap van de partij wilde opeisen, al leek het haar wel verstandig als er een onderzoekscommissie werd ingesteld naar deze unieke uitslag. Dat kon ternauwernood worden verijdeld. De verkiezingen waren nog niet voorbij of Verdonk eiste opnieuw een hoofdrol op door te weigeren een democratisch besluit van de Kamer uit te voeren. Ze werd weggestuurd, maar bleef. Het scheelde een haar of het demissionaire rompkabinet kwam ten val. Op ongrondwettelijke wijze namen de ministers van het VVD-smaldeel afstand van het kabinetsbeleid.

Het is een chaos. Het is een janboel. Het is een onvoorstelbaar rommeltje. En het is geheel en al hoogstpersoonlijk veroorzaakt door Rita Verdonk, die democratie beschouwt als een vervelende belemmering van haar ambities. De reden dat Verdonk niet al tijden geleden door de VVD of doorhaar coalitiepartners is afgeserveerd, is dat zij stemmen trekt. En de reden daarvoor is dat zij bijuitstek de belichaming is van de kleingeestige xenofobie die Nederland dit jaar definitief in zijn greepheeft gekregen. De kiezers zien haar als minister van Buitenlanders Uitzetten. Dat is wat zij is, niets meer en niets minder dan dat en dat is de reden waarom zij een historisch aantal voorkeurstemmenheeft gekregen. Als Rita Verdonk de politiek het hele jaar in een wurggreep heeft gehouden dan betekent dat in feite dat de politiek zich heeft laten gijzelen door angst om die kiezers van zich te vervreemden die zeggen dat buitenlanders hier niet thuishoren, zeker niet als ze een bruine teint vertonen. BelgiŽ heeft het Vlaams Belang, wij hebben politici die bang zijn de kiezers die Rita Verdonk trekt tegen het hoofd te stoten.

Men zegt wel dat de angst regeert. Wat regeert, is de angst om minder bang te lijken dan de ander. Wat regeert, is de angst om voor iemand met slappe knieŽn te worden uitgemaakt omdat je weigertuit angst voor buitenlanders versoepeling van de regels af te keuren. Wat regeert, is de angst om voor iemand zonder ruggengraat te worden uitgemaakt omdat je weigert uit angst voor de islamlanden te steunen die moslims aanvallen. Wat regeert, is de angst om kiezers te verliezen door te weigeren net zo bang te zijn als zij.

De uitslag van de Tweede Kamerverkiezingen in november bevestigde precies dat Nederland in2006 een kleinburgerlijk, provinciaals, xenofoob land is geworden. De winnaars waren de SP, de ChristenUnie, de anti-islampartij van Geert Wilders en in mindere mate het CDA van premier Balkenende, dat in elk geval de grootste partij bleef. Wat deze partijen gemeen hebben, is hun diepe geworteldheid in de provincie, in Oss, in de bible belt, in Limburg en op het katholieke en christelijke platteland. Wat deze partijen gemeen hebben, is hun conservatief provinciaals gedachtengoed. Ook de SP is een partij van normen en waarden. Partijleider Jan Marijnissen vindt zelfs dat het appel van Balkenende op ouderwets burgerlijk fatsoen niet ver genoeg is gegaan. Wat deze partijen gemeen hebben, is dat ze geen van alle veel verwachten van buitenlanders en het buitenland in het algemeen. De drie grote winnaars waren precies de drie partijen die het verzet tegen het Tweede Verdrag van Rome belichaamden. Het zijn de partijen die de belachelijke en xenofobe uitkomst van het referendum over Europa begroetten als een overwinning.

De grote verliezers bij de verkiezingen waren de partijen die representatief zijn voor vrijzinnigheid,tolerantie en cultureel liberalisme: GroenLinks, D66, de PvdA en de VVD. Het zijn de partijen die hunwortels hebben in de Randstad. Het zijn de partijen die naar de toekomst kijken in plaats van naar het verleden toen alles in Nederland nog zo gezellig was zonder al die buitenlanders en met Mies Bouwman op televisie. Het zijn de partijen die begrijpen dat er buitenland bestaat en dat Nederland daar heel erg veel van heeft. Het zijn de partijen die in de periode van de Paarse coalities euthanasie en abortus hebben gelegaliseerd en een begin hebben gemaakt met de legalisering van drugs.

Wat dit jaar aan het licht is gekomen, is dat Nederland een gespleten land is, zoals de Verenigde Staten. Het schijnt dat er daar aan de oost- en westkust best nog wat verlichte zielen wonen die er een weldenkende wereldvisie op nahouden. Maar het land is in de greep van het conservatieve gedachtengoed van zijn rurale staten. Ook in Nederland is dit nu zo. En in 2006 hebben de boerende macht gegrepen.


Ilja Leonard Pfeijffer is dichter en romancier. Tevens is hij poezie recensent van NRC Handelsblad en columnist van nrc.next. Onlangs verscheen ĎHet ware leven, een romaní. In maart is de premiŤre van zijn toneelstuk ĎDe eeuw van mijn dochterí, over de gevolgen van het beleid van Balkenende.


Naar Klassenstrijd, globalisering, pro , Sociologie lijst  , Sociologie overzicht  , of site home .

 

[an error occurred while processing this directive]