De Volkskrant, 25-04-2017, door David Brooks .2011


De westerse cultuur heeft zichzelf slecht verdedigd

Als je de westerse beschaving onderdrukkend vindt, wacht dan maar eens op de wereld die erna komt.

Tussentitel: De sociaal-democraten staan op instorten, extremsitische partijen komen op

Tussen 1935 en 1975 publiceerden Will en Ariel Durant een serie boeken die gezamenlijk bekend stonden als 'Het verhaal van de beschaving'. Ze vertelden de geschiedenis (vooral westerse geschiedenis) als een verzameling grootse ideeŽn en vernieuwingen, van de Egyptenaren, via Athene, Magna Carta, het tijdperk van Geloven, de Renaissance en de Verklaring van de Rechten van de Mens. De serie was ongelooflijk succesvol en er werden meer dan twee miljoen exemplaren van verkocht.

De serie omvatte het verhaal van de westerse beschaving dat mensen, tenminste in Europa en Noord-Amerika, de afgelopen eeuwen gebruikten om hun plaats in de wereld en in hun tijd te verklaren. Dit narratief was vol vertrouwen en progressief. Er waren bepaalde grote figuren - zoals Socrates, Erasmus, Montesquieu en Rousseau - die de naties hielpen met horten en stoten de hogere sferen van het humanistische ideaal te bereiken.

Dit verhaal van de westerse beschaving was verbonden aan bepaalde waarden - over het belang van beredeneerde conversatie, het belang van eigendomsrechten, de behoefte aan een publieke ruimte waarin religie een plek had maar die niet theocratisch werd gedomineerd. Het stelde de norm voor hoe groots staatsmanschap er uit zag. Het gaf verschillende mensen een gevoel van een gedeelde missie en een gedeeld vocabulaire, het bood een raamwerk waarbinnen politieke discussie gevoerd kon worden - en het leverde een set gezamenlijke doelen op.

Tientallen jaren geleden begonnen mensen, vooral aan universiteiten, hun geloof in dit verhaal van de westerse beschaving te verliezen. Ze hielden ermee op het te doceren en de grote loopband van cultuuroverdracht brak. Nu wordt veel studenten geleerd, als ze het onderwerp al tegenkomen, dat de westerse beschaving een geschiedenis van onderdrukking is.

Het is ongelofelijk welke verreikende gevolgen dit heeft gehad. Alsof een windstroming, die alle schepen op zee voortbewoog, er opeens mee was opgehouden. Nu zijn her en der vijanden van die westerse waarden opgedoken - en er is blijkbaar niemand meer om ze te verdedigen.

Het eerste gevolg is de opkomst van niet-liberale, autoritaire leiders die niet alleen niet geloven in de democratische waarden van het narratief van de westerse beschaving, maar zelfs niet meer doen alsof ze erin geloven, zoals dictators plachten te doen.

Vooral de afgelopen jaren zijn we binnengetreden in het tijdperk van de sterke mannen. We verlaten het tijdperk van Obama, Cameron en Merkel en treden binnen in de wereld van Poetin, Erdogan, Al-Sisi, Xi Jinping, Kim Jong-un en Donald Trump.

De recente gebeurtenissen in Turkije vormen een onderdeel van die trend. Recep Tayyip Erdogan ontmantelt democratische instellingen en vervangt ze door een meerderheidsdictatuur. Turkije lijkt zijn verlangen kwijt te zijn om toe te treden tot het Europese idee, dat zijn aantrekkingskracht kwijt is. Turkije lijkt zijn aspiratie om onderdeel te worden van de gemeenschap van democratieŽn te hebben verloren omdat het niet langer de onvermijdelijke toekomst is.

Meer en meer regeringen, inclusief de regering-Trump, beginnen er uit te zien als premoderne maffiastaten die worden gerund door op familiebanden gebaseerde commerciŽle clans. Ondertussen verandert menig geÔnstitutionaliseerd, op partijen gebaseerd autoritair regime, zoals in Rusland en China, in een premoderne persoonlijkheidscultus of Maximale Leider-bewind. En dat type bewind is veel onstabieler en gevaarlijker.

En dan is er nog de instorting van het centrum. Tientallen jaren clusterden centrumlinkse en centrumrechtse partijen rond vergelijkbare versies van democratisch kapitalisme waar de westerse beschaving naar leek te wijzen. Maar veel van die middenpartijen, zoals de Britse en Nederlandse sociaaldemocraten, staan op instorten. Extremistische partijen komen op.

In Frankrijk had je een eindstrijd kunnen hebben tussen Le Pen en Mťlenchon. De eerste heeft antiliberale ideeŽn over nationale puurheid, de tweede spiegelt zichzelf aan Hugo Chavez.

En ten slotte is er de instorting van liberale waarden in de Verenigde Staten. Op Amerikaanse campussen schreeuwen fragiele woestelingen wekelijks gastsprekers van het podium. Lees Heather MacDonalds verhaal over haar bezoek aan Claremont McKenna en je stapt een wereld binnen vol rilling wekkende intolerantie.

In de VS lijkt de basis van burgerlijk zelfbestuur te eroderen na het verlies van geloof in democratische idealen. Volgens een studie in The Journal of Democracy is het aandeel jonge Amerikanen dat zegt dat het absoluut belangrijk is in een democratisch land te leven, gedaald van 91 procent in de jaren dertig van de vorige eeuw tot 57 procent nu.

Tijdens de verkiezingscampagne schond Donald Trump bijna elke norm van staatsmanschap die de afgelopen eeuwen is ontstaan, en het bleek dat veel mensen dat niet erg vonden of het niet opmerkten. Het geloof in het Westen stortte in van binnenuit. Het is ongelofelijk hoe langzaam mensen opstaan om het te verdedigen.

Er zijn een paar eenzame stemmen geweest. Andrew Michta betreurt het verlies van westers zelfvertrouwen in een essay in The American Interest. Edward Luce geeft een antwoord op deze ontwikkeling in zijn aankomende boek The Retreat of Western Liberalism. Maar het 'liberalisme' is dociel geweest in de verdediging van zichzelf.

Dezer dagen wordt het hele idee van westerse beschaving verondersteld reactionair te zijn en onderdrukkend. Alles wat ik kan zeggen is: als je dacht dat dit reactionair en onderdrukkend was, wacht dan maar totdat je getrakteerd wordt op de wereld die erna komt.


David Brooks is columnist van The New York Times.


Web:
De westerse cultuur heeft zichzelf slecht verdedigd

'We verlaten het tijdperk van Obama, en treden binnen in de wereld van Donald Trump'
TT:
Tientallen jaren geleden begon men hun geloof in dit verhaal van de westerse beschaving te verliezen
Er is blijkbaar niemand meer om de westerse waarden te verdedigen 
De recente gebeurtenissen in Turkije vormen een onderdeel van die trend
Meer en meer regeringen beginnen er uit te zien als premoderne maffiastaten 
In de VS lijkt de basis van burgerlijk zelfbestuur te eroderen na het verlies van geloof in democratische idealen
Dezer dagen wordt het hele idee van westerse beschaving verondersteld reactionair te zijn en onderdrukkend





Red:  


Naar Cultuur, gelijkheid , Albanese cultuur , Sociologie lijst , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]