Volkskrant.nl, 29-01-2017, door Thomas von der Dunk, cultuurhistoricus .2010

'Trump valt niet mee en Wilders straks ook niet'

Prikkelende opinie op een dag dat u er tijd voor heeft: vanaf deze maand presenteert de Volkskrant elke zondag twee bijdragen van een vaste club van acht auteurs. Nu cultuurhistoricus Thomas von der Dunk, eerder vandaag filosoof Sebastien Valkenberg.

 Tussentitels: Ga er maar vanuit dat Trump serieus zal trachten zijn rampzalige beloftes in realiteit om te zetten
Veel van degenen die eerst fel anti-Trump waren zullen zich nu als zelfzuchtige meelopers van de macht ontpoppen
Rutte mag nu wel nadrukkelijk Wilders hebben uitgesloten, maar de premier is niet in zijn eerste leugentje gestikt
Rutte werd niet voor niets als een goede leerling van Trump gepresenteerd in de Amerikaanse media


Het valt dus niet mee. De hele tut-tut-ho-ho-brigade van VVD-ers en rechtse geestverwanten (Frits Bolkestein, Koen Petersen, Derk-Jan-Eppink) die de afgelopen weken verkondigden dat het met Trump in het Witte Huis best mee zou vallen en de nieuwe president vooral niet 'gedemoniseerd' (het standaardwoord in die kring om kritiek dood te slaan) moest worden, kan voorlopig beter inpakken.

Eerst, toen Trump zich als presidentskandidaat aanmeldde, heette het dat hij slechts zulke heftige taal uitsloeg om op te vallen, maar dat hij, als de interne Republikeinse race eenmaal serieus begonnen was, zijn toon wel zou matigen, omdat hij anders nooit de kandidatuur zou kunnen winnen. Dat gebeurde niet.

Toen heette het dat hij, als hij eenmaal kandidaat was, zijn toon zou matigen, omdat hij anders nooit van Clinton zou kunnen winnen. Dat gebeurde niet. Vervolgens heette het dat als hij eenmaal verkozen was, hij zijn toon zou matigen, omdat hij met het Congres samen moest gaan werken. Dat gebeurde niet.

En tenslotte heette het dat als hij eenmaal op het spreekgestoelte voor het Witte Huis stond en in de Oval Office zat, hij zijn toon zou matigen, omdat hij toch ook met de rest van wereld moest samenwerken om iets te bereiken. Dat gebeurde niet.

Ga er dus ook maar vanuit dat Trump ook de komende tijd zo bezig blijft en serieus zal trachten zijn rampzalige beloftes in realiteit om te zetten: klimaatbeleid, oliepijpleidingen die de rechten van de Indianen schenden, Obamacare, uitzetting van illegale immigranten, de Muur met Mexico, protectionisme, de NAVO, China & Rusland, de kruistocht tegen de islam, IsraŽl. Dat laatste land heeft daarop alvast enthousiast een voorschot genomen door snel nederzettingen bij te bouwen.



Congres

Of dat ook allemaal daadwerkelijk lukt, hangt ervan af of het door Trumps (niet unaniem hiervan gecharmeerde) partijgenoten gedomineerde Congres voldoende tegenspel zal durven bieden, en van de kracht van de Amerikaanse instituties. In hoeverre zijn de Republikeinen - de neoliberale zakenlui zowel als de christelijke zeloten onder hen - geneigd de rechtsstaat en democratie te beschadigen om de unieke kans te benutten dankzij hun overwicht een ultrarechtse economische en culturele agenda door te drukken?

Veel van degenen die eerst fel anti-Trump waren zullen zich nu als zelfzuchtige meelopers van de macht ontpoppen. Dat zou in zulke situaties niet voor het eerst zijn: denk aan toenmalig VNO-baas Bernhard Wientjes, die vůůr 2010 de PVV als groot gevaar betitelde, maar, zodra het triumviraat Rutte-Verhagen-Wilders op het bordes stond, soepeltjes met de nieuwe werkelijkheid meeboog.

En dan is er nog de door Steve Bannon aangedreven hetze tegen de pers. Alt-right schermt - sinds Trumps qua opkomst totaal mislukte inauguratie - openlijk met 'alternatieve feiten'. De verkoop van Orwells 1984 heeft, zoals de Volkskrant donderdag berichtte, niet toevallig de laatste week weer topcijfers bereikt.

In dat opzicht bestaat er, bij alle verschillen, een interessante parallel met Hitler: ook toen wilde, tot het dan zover was, niemand geloven dat zo'n bizarre clown het in een beschaafd democratisch land tot regeringsleider zou kunnen schoppen. Absoluut uitgesloten! En toen het dan toch zover was, wilde niemand geloven dat hij van zijn bizarre beloftes ook werk ging maken. Toch kwam hij een heel eind. Dat werd al snel het 'nieuwe normaal', en dat zullen we ook nu zien.



Muur

Tijdens de Amerikaanse verkiezingscampagne viel herhaaldelijk te lezen dat de pers de fout maakte Trump niet serieus, maar wel letterlijk te nemen ('hoe had U dat dan gedacht met die Muur?'), terwijl zijn aanhangers hem wel serieus, maar niet letterlijk namen. Beiden zaten er vermoedelijk evenzeer naast: het is beter Trump zowel serieus als letterlijk te nemen.

Dat geldt ook voor zijn soortgenoten aan deze zijde van de Atlantische Oceaan. Reken maar dat als Wilders het hier in zijn eentje voor het zeggen zou krijgen - welk risico alleen dankzij ons kiesstelsel minimaal is - hij inderdaad zal proberen te doen wat hij belooft: uit de EU, grenzen en moskeeŽn dicht, korans in beslag nemen, Marokkanen deporteren, een kopvoddentaks invoeren.

In hoeverre hij daartoe de kans krijgt, of het klimaat daarvoor geschapen wordt, hangt van de andere politici af - of zij uiteindelijk toch bereid zijn met hem te pacteren dan wel in de jacht op de xenofobe kiezer zijn standpunten kopiŽren.

Vooral voor de VVD, van alle oude politieke partijen de meest amorele, zal de verleiding steeds weer groot zijn. Rutte mag nu wel nadrukkelijk Wilders hebben uitgesloten, maar de premier is niet in zijn eerste leugentje gestikt. Mocht de PVV veertig zetels scoren, en het alternatief een coalitie met Roemer zijn, dan zal, met een beroep op de noodzaak, Ruttes standpunt vast weer gaan schuiven. In zijn eigen club zal dat op weinig bezwaren stuiten - de vorige coalitie met Wilders had binnen de VVD (anders dan binnen het CDA) evenmin tot enige discussie geleid.

Ook anderszins is de VVD duidelijk steeds verder aan het schuiven - in haar goedkope suggestief-populistische taalgebruik. Rutte betoont zich hier al een goede leerling van Trump en werd niet voor niets als zodanig in de Amerikaanse media gepresenteerd.

De gewraakte brief-advertentie vormt er een bedenkelijk voorbeeld van: stemmingmakerij tegen 'onaangepaste' immigranten, waarbij veel van het als niet-normaal gehekelde huftergedrag evenzeer door autochtonen wordt bedreven. VVD-fan Marianne Zwagerman moest althans op tv erkennen dat zij ook erg graag aan bumperkleven deed en helaas voor Rutte toch niet oprotten zou.

Ook op fact-free-gebied blijkt de VVD inmiddels niet voor Trump onder te doen. Of moeten wij het opereren van Ard van der Steur in de bonnetjesaffaire als het nieuwe Normaal Doen gaan beschouwen? Hier wordt inmiddels even brutaal de waarheid ontkend als in het geval van de 'alternatieve feiten' van Trump.


Web:
Opinie op zondag - Thomas von der Dunk: 'Trump valt niet mee en Wilders straks ook niet'


Red.:  
 

Naar Alfa-denken, orde, bronnen , Alfa-denken, orde , Sociologie lijst , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]