De Volkskrant, 14-06-2017, column door Nico Dijkshoorn .2011

Hanny Michaelis

Hoe doe je dat, heel hard lachen als je ouders zijn vernietigd? Hoe doen al die mensen dat?


Tussentitel: Het kan zijn dat alles wat ik afdoe als het gerommel van een paar gekkies de voorbode is van oneindig veel leed

Ik doe de laatste weken mijn best om mij naar de waan der dingen te voegen. Ik zou graag mijn onbezorgdheid van pakweg een week of vier geleden terugkrijgen, maar voorlopig lukt mij dat niet. Dat komt door een zin van Hanny Michaelis, geschreven op zaterdag 2 mei 1942. Om 8 uur 's avonds schrijft zij in haar dagboek: 'Ik had vanmorgen voor het eerst mijn ster op, het was een groot succes.' In de zinnen die volgen, schrijft Hanny - dan 20 jaar oud - over haar tocht door de stad, voor het eerst gebrandmerkt als Jood.

Het is een prachtdag. Ze krijgt een ovatie van een groepje bloemenmannen. Ze schrijft: 'Ik voelde me werkelijk zoiets als een populaire persoonlijkheid.' Iets verderop schrijft Hanny dat ze teleurgesteld is dat haar moeder de Jodenster niet goed zichtbaar op haar jas heeft genaaid. Een jaar later worden haar ouders opgepakt, getransporteerd en vernietigd.

Daar loop ik nu aan te denken, aan het kwaad en de veerkracht. Ik kende Hanny Michaelis als de dichter die trouwde met Gerard Reve. In de biografie van Nop Maas over Gerard Reve wordt Hanny Michaelis beschreven als een lieve vrouw, die het getreiter van Reve hard lachend van zich af laat glijden. Tijdens de huwelijksnacht vraagt Reve of zij zich achter een kamerscherm wil omkleden. Hanny moet daar vreselijk om lachen.

Nu vraag ik mij af: hoe doe je dat, heel hard lachen als je ouders zijn vernietigd? Hoe doen al die mensen dat? Hoe loop je trots door oorlogsgebied? Het gepieker nam gistermiddag een beetje verontrustende vormen aan. Ik zag achter elke lach, achter elk vriendelijk gebaar opeens een gapende afgrond. Ik zie dagelijks hilarische filmpjes over Donald Trump. Zijn verkeerd getikte tekst op Twitter stond een dag later op koffiemokken, T-shirts en linnen tassen. Wat waren we trots dat Arjen Lubach het leukste gekke filmpje over Trump had gemaakt. Nederland deed weer even mee. We lachen ons gek en ik lachte soms mee, tot dat zinnetje van Hanny.

Te makkelijk heb ik alle waarschuwingen in deze krant over De Menselijke Aard In Honderdvijftig Woordjes van Arnon Grunberg tot mij genomen. Kan dat nog wel gewoon, met de kennis van toen - zaterdag 2 mei 1942 - onbedaarlijk hard lachen om iemand die vergeten is dat hij zijn broek in zijn sok heeft. Is dat niet lachen like it's 1999 in 2017? Kan dat nog wel, blij zijn als een man de Giro wint en dat er niemand op- of omkijkt als een vrouw wint? Zijn dat geen futiliteiten en lullige columnisten-ergernisjes?

Ik ben op mijn hoede. Het kan zijn dat alles waar ik nu om moet lachen en alles wat ik afdoe als het gerommel van een paar gekkies de voorbode is van oneindig veel leed. Ik ben wat gedichten van Hanny Michaelis gaan lezen en heb nog maar eens de prachtige, steunende en meelevende brieven die ze schreef aan haar ex-man Gerard gelezen. Ik las zojuist hoe ze met Gerard in juli 1963 haar vakantie in Zuid-Spanje doorbracht.

Reve zeurt, zeikt, zuigt, kankert en kleineert haar, maar in een brief die Hanny Michaelis aan haar vriendin schrijft, lees ik alleen maar mededogen, alleen maar levensvreugde en oog voor detail. Dat zij dat kon opbrengen is een wonder. Haar levenslust ontroert mij zeer.


Web:
De levenslust van Hanny Michaelis ontroert mij zeer
TT:
Daar loop ik nu aan te denken, aan het kwaad en de veerkracht
Het kan zijn dat alles waar ik nu om moet lachen en alles wat ik afdoe als het gerommel van een paar gekkies de voorbode is van oneindig veel leed



Red:


Naar Cultuur, gelijkheid , Albanese cultuur , Sociologie lijst , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]