De Volkskrant, 03-09-2014, door Thomas von der Dunk, cultuurhistoricus

2012

Islamitische Staat

IS: aantrekkelijk omdat die het Westen vernedert

Zolang het Westen weigert de eigen rol te herzien, blijven de nieuwe rekruten voor IS toestromen.


Tussentitel: Een moslimleven telt voor het westen minder

Waarom weet de Islamitische Staat (IS) ook in het Westen veel moslimjongeren te inspireren?, zo vroeg Marcel van Dam zich af (O&D, 28 augustus). Martin Sommer kon het twee dagen later uitleggen: niet iedereen hunkert nu eenmaal naar een liberale democratie. Er lopen gewoon heel veel slechte mensen rond, maar sommigen hebben moeite om die gedachte toe te laten.

Tja, als het zo simpel was, dan konden historici stoppen. Maar dan beginnen die pas. Die zoeken namelijk naar oorzaak en gevolg. Dat betekent - en met het toelaten van die gedachte hebben Šnderen weer duidelijk moeite - dat er een verband kan bestaan tussen bepaalde nare gebeurtenissen en eigen handelen dan wel eigen nalatigheid.

Op die veronderstelling is overigens ook elke op probleemoplossing gerichte daad van een politicus gebaseerd: zonder de beargumenteerde verwachting dat besluit X in uitkomst Y resulteert, verliest deze haar zin.

Een oorzakelijk verband is overigens niet - en dat is in het calvinistische Nederland, waar men politieke problemen graag in termen van goed en slecht definieert en daarmee een poging tot analyse taboeÔseert, moeilijk uit te leggen - per definitie identiek aan morele schuld. Dat was vroeger het manco van politiek-correct links, en is nu het manco van politiek-correct rechts. De angst om begrip voor racisme te tonen, heeft plaats gemaakt voor de angst om begrip voor terrorisme te tonen: tout comprendre heet al snel tout pardonner.

Dat geldt dus ook voor de steun voor de Islamitische Staat. Het is in zo'n geval altijd nuttig om te luisteren naar wat de daders zelf over hun motieven zeggen, ook zonder die te delen. Dan leidt dat tot de volgende analyse, waarom zij bevattelijk zijn voor de radicale boodschap die nu via internet zo makkelijk aangeleverd kan worden.

Nogal wat moslimjongeren vallen in het Westen maatschappelijk en mentaal tussen wal en schip. Ze voelen zich - en, gezien de cijfers, vaak niet ten onrechte - op de arbeidsmarkt achtergesteld en vanwege hun geloof(sachtergrond) gediscrimineerd; de egalitaire gelijke-kansenpretentie van onze samenleving blijkt een illusie.

Volgens hen worden moslims door het Westen als tweederangs mensen gezien, waarbij zij hun eigen positie vertalen naar het Midden-Oosten, waar men zich eveneens vernederd voelt en waarvoor in hun ogen hetzelfde geldt: het Westen meet er met twee maten en een moslimleven telt minder.

Dan valt niet alleen te denken aan de steevast als collateral damage afgedane burgerslachtoffers van de strijd tegen de Taliban in Afghanistan. Er zijn drie recente grote stenen des aanstoots.

De eerste vormt uiteraard de jongste Gaza-oorlog, waarna noch Amerika noch Nederland vanwege het aantal Palestijnse doden het woord 'disproportioneel' in de mond durfde te nemen.

De tweede vormt Egypte: de militaire coup, die een einde maakte aan het democratische experiment, en waarbij vele honderden Moslimbroeders zijn vermoord. Het Westen zweeg andermaal, voorzover het niet zelfs - gelijk VVD-europarlementariŽr Hans van Baalen - stelde dat het leger het juiste had gedaan.

De derde is SyriŽ: daar heeft het Westen uiteindelijk Assad laten begaan, die zichzťlf steeds als het enige seculiere alternatief voor het islamisme presenteerde.

Dat moslimjongeren dan concluderen dat democratie alleen maar door het Westen wordt gesteund indien die gelovige moslims van de macht afhoudt, is niet zo gek. De aantrekkelijkheid van IS berust voor hen dan - naast alle revolutionaire romantiek - op het feit dat IS er, anders dan een brave Abbas, met haar publieke onthoofdingen in slaagt om eindelijk eens het Westen te vernederen.

Die aantrekkingskracht zal IS op tal van westerse moslimjongeren uitoefenen zolang het Westen zich tot een militair antwoord beperkt. Weigert het de verdere eigen rol te herzien, dan blijven de nieuwe IS-rekruten toestromen en wordt het dweilen met de kraan open.



Red.: 



Naar Politieke analyse , Politiek lijst , Politiek & Media overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]